Dinsdag 12/11/2019

Duomissie in Afrika

De Croo: "Ik ben geen handelsreiziger voor Belgische bedrijven"

Minister De Croo bezocht eerder dit jaar ook al een vluchtelingenkamp in het Congolese Goma. Beeld Tim Dirven

Deze week reizen Alexander De Croo en Pieter De Crem naar Guinee en Burkina Faso. De eerste wil er ontwikkelingsprojecten lanceren, de tweede wil contracten voor Belgische bedrijven versieren. Vraag is of beide ministers die twee missies niet door elkaar gaan klutsen.

Deze reis is om twee redenen een primeur. Guinee en Burkina Faso zijn nieuwe partnerlanden van de Belgische ontwikkelingssamenwerking. Nog belangrijker is dat de bevoegde minister en de staatssecretaris voor Buitenlandse Handel voor het eerst als duo naar Afrika reizen. De Croo en De Crem worden vergezeld door topmensen van bekende bedrijven: Brussels Airlines, de Antwerpse haven, de baggerbedrijven DEME en Jan De Nul, farmagigant GSK en Zetes, een bedrijf dat onder meer gespecialiseerd is in de organisatie van verkiezingen.

Volgens De Croo is het een zeer bewuste keuze om Internationale Samenwerking en Buitenlandse Handel samen uit te spelen. "Dit kadert in een internationale evolutie. De nieuwe sustainable development goals die de VN in het najaar goedkeurden, kiezen uitdrukkelijk voor een partnerschap met de private sector om ontwikkeling mogelijk te maken.

"Internationaal is er vandaag een brede consensus dat je zonder een sterk economisch weefsel en het mobiliseren van private financiering een land nooit op het spoor van duurzame ontwikkeling krijgt. In Nederland zie je dat minister Ploumen zowel verantwoordelijk is voor Ontwikkelingssamenwerking als voor Buitenlandse Handel. Ik ben ervan overtuigd dat het de juiste manier van werken is."

"Als je samenwerkt met landen als Guinee en Burkina Faso is het een goede zaak om afspraken te maken over ontwikkelingsprojecten. Maar het is nog beter als je met die landen tegelijk ook handel kunt drijven. Afrikaanse landen zijn hard op zoek naar buitenlandse investeringen. Waarom zouden we daarop niet inspelen? In België primeerde te lang het uitgangspunt dat ontwikkelingssamenwerking goed is en buitenlandse handel slecht. Daarmee moeten we komaf maken: die twee gaan hand in hand en versterken elkaar."

'Witte olifanten'

Nog voor De Croo en De Crem aan hun Afrikaans avontuur begonnen, kwam er al kritiek op hun duoreis. Onder meer sp.a-kamerlid Dirk Van der Maelen vreest een terugkeer naar de periode van de 'witte olifanten': in de jaren 1980-1990 pakte de ontwikkelingssector uit met geldverslindende projecten die vooral winst moesten opleveren voor Belgische bedrijven.

"Ik vrees dat de Afrika-reis van De Croo en De Crem vooral aantoont dat het tussenschot tussen internationale samenwerking en buitenlandse handel definitief gesloopt is", zegt Van der Maelen. "Hierdoor vergroot het risico dat de Belgische ontwikkelingssamenwerking voortaan wordt gedreven door de belangen van onze eigen privésector en dat het belang van de noodlijdende bevolkingen van arme landen bijkomstig is. Dat roept bij mij inderdaad herinneringen op aan die onzalige periode van de 'witte olifanten'."

"Minister De Croo zou toch moeten weten dat bedrijven een kortetermijnhorizon hebben en in de eerste plaats winst nastreven. Bedrijven hebben ook de gewoonte om de sociale en ecologische lasten op anderen af te schuiven. Wie meent dat de privésector arme landen uit het slop zal halen, is naïef."

Bogdan Vanden Berghe, directeur van 11.11.11, zegt dat hij niet afwijzend maar wél kritisch staat tegenover de combinatie ontwikkelingssamenwerking-privésector. "De keuze tussen hulp en handel is kunstmatig en het heeft geen zin om hier een taboe te handhaven. Ook de nadruk die De Croo legt op duurzame economische groei is prima. Maar we moeten ook kritisch en voorzichtig zijn. Zo vraag ik me af of investeringen in de privésector ook gepaard zullen gaan met de ontwikkeling van een opvangnet van sociale bescherming. De ondersteuning van het eigen bedrijfsleven gaat niet automatisch hand in hand met de ontwikkeling van een arm land. Het is cruciaal dat Belgische ontwikkelingsprojecten ook in de toekomst de belangen van de armste mensen in de partnerlanden dienen."

"Ook de gezaghebbende Oxford-ontwikkelingseconoom Paul Collier waarschuwt voor een ongezonde vermenging van ontwikkelingsdoelen en bedrijfsbelangen. Hij heeft het over een giftig mengsel. Vandaar dat het zeer belangrijk is dat De Croo en De Crem transparant zijn over de ontwikkelingsdoelstellingen die ze met hun reis naar Guinee en Burkina Faso willen bereiken. Cruciaal is dat België er mee voor zorgt dat in die landen een eigen privésector van de grond komt: kleinere kmo's, gezonde landbouwbedrijfjes enzovoort."

Democratisering

De Croo zegt dat de kritische stemmen zich geen zorgen hoeven te maken. "Denk nu niet dat ik de handelsreiziger word van onze bedrijven. De bevoegdheidsverdeling tussen De Crem en mijzelf is duidelijk en zal worden gerespecteerd. Vergeet ook niet dat er strenge OESO-regels bestaan die 'witte olifanten' moeten vermijden.

"Maar dat neemt niet weg dat ik overtuigd ben van het feit dat mensen er pas op vooruitgaan als er in hun land voldoende economische ontwikkeling is. Zonder ondernemers zal een land het niet redden. Veel hangt natuurlijk af in welke sectoren je investeert. Ik geloof heel erg in de ontwikkeling van een sterke middenstand en het stimuleren van een kmo-weefsel. In landen als Guinee en Burkina Faso kunnen jonge ondernemers een kritisch tegengewicht vormen voor de overheid en meer garanties afdwingen inzake transparante belastingen en anti-corruptie."

"Voor België komt het erop aan om te investeren in sectoren waarin we goed zijn. Met Brussels Airlines hebben we in Guinee bijvoorbeeld een grote bonus. Onze luchtvaartmaatschappij was de enige die tijdens de ebolacrisis een luchtverbinding openhield met de hoofdstad Conakry. Ook een bedrijf als Zetes kan een rol spelen bij de verdere democratisering van Guinee en Burkina Faso."

"Het is echt belangrijk dat we de Belgische bedrijfswereld sensibiliseren om in Afrika te investeren. Er is nog te veel ondernemersangst. Onterecht, want als je ziet hoe de Afrikaanse economieën de komende tien jaar zullen groeien, weet je dat hier enorme kansen liggen. Natuurlijk zal dit een verhaal worden van vallen en opstaan. Maar wat is het alternatief? Afrikaanse landen de rug toekeren? Dat is het ergste wat we kunnen doen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234