Maandag 10/08/2020

ReportageVlaamse hotspots

De coronahotspots: van het kleine Ledegem tot het grote Antwerpen

Druk was het zeker, in Blankenberge. En aan de ingang naar de Kerkstraat was het drummen. Maar de meesten houden zich wel aan de coronaregels.Beeld Eric de Mildt

Aan de kust kwam dit weekend veel volk samen, wat het risico op besmetting verhoogt. Vlaanderen kent al zeker 28 hotspots, plaatsen met meer dan 20 besmettingen per 100.000 inwoners. Dit zijn de plekken waar alle ogen op gericht zijn.

Blankenberge, hotspot aan de kust

Alle ogen waren afgelopen weekend op de kust gericht. In Blankenberge, parel aan de Belgische kust, was het druk, maar hielden de meesten zich aan de coronaregels. ‘We doen hier volgens ons niets mis.’

“Voor het strand, rechtdoor. Pour la plage, tout droit.” Aan het station van Blankenberge staat een politieagent met megafoon de vakantiegangers richtlijnen toe te roepen. De Kerkstraat, de hoofdwinkelstraat van Blankenberge die recht naar de zeedijk en het strand voert, zit vol, dus moeten de bezoekers langs de zijstraten geloodst worden.

Het is zaterdagmiddag en het volk stroomt massaal toe. De ordediensten zijn talrijk aanwezig. Zowel lokale politieagenten als federale politieagenten te paard als tal van jobstudenten proberen de stromen te managen. Met succes. Iedereen die een plekje wil aan het strand, vindt dat. Ofwel in de betalende zones, met ligstoel of windscherm, ofwel in de vrije zone vlak aan het strand.

Genieten in gezinsverband kan nog altijd in Blankenberge. Beeld Eric de Mildt

Kinderen worden op de dijk snel met ontsmettingsgel ingesmeerd, in plaats van zonnecrème. “De zon schijnt toch niet, die gel is op dit moment belangrijker”, lacht een mama. Wie eenmaal op het strand zit, blijft duidelijk in de eigen bubbel. Het geeft een eigenaardig plaatje: allemaal bubbeltjes op veilige afstand van elkaar.

De terrassen op de dijk en de bars op het strand blijven behoorlijk leeg. “We hadden geen drukte verwacht”, zegt een ober in de Blue Beach Bar, op een boogscheut van de Blankenbergse pier. “Mensen horen berichten over de stijgende cijfers en zijn heel erg voorzichtig. En aangezien sommige experts al openlijk met de vinger wezen naar de horeca, durven de mensen niet te komen.”

Iets eten of drinken in de lokale horeca zijn velen inderdaad niet van plan. “Wij hebben hier een tweede verblijf en eten dit jaar steevast in ons eigen appartement”, zegt een vrouw met mondmasker op die met haar man de kleinkinderen ‘uitlaat’. “Wandelen en fietsen doen we wel. En op het strand liggen en in de zee zwemmen. Daar kan je volgens mij niets mis mee doen. Waarom we niet naar huis gaan? Omdat we hier veel te graag zijn.”

Ledegem, hotspot in West-Vlaanderen

In Ledegem zien ze het met lede ogen aan: hun dorp is een van de corona-hotspots.Beeld Thomas Nolf

‘Mo how wei, Léégem toch nie.’ In het West-Vlaamse dorpje Ledegem, tussen Roeselare en Kortrijk, zien ze het met lede ogen aan. Maar hun dorp kleurt donkergroen op de kaart van Sciensano met hotspots. En iedereen in het dorp weet waaraan dat ligt.

Het is de talk of the town in Ledegem. Of het nu bij de bakker, na de zondagse mis of op café is, het is al corona wat de klok slaat. “Dat snapt toch niemand”, zegt een oudere man die in zondagse kleren net de kerkdienst heeft bijgewoond. “Aan de kust ja, of in Antwerpen waar iedereen bijeengepakt woont. Maar hier? In dit boerendorp?”

Alsof hij die woorden kracht wil bijzetten, komt uit de boerderij tegenover de kerk net de boerenzoon buitengereden met zijn tractor. Mét mondmasker op. Een onwezenlijk beeld, vindt ook de vrouw van de kerkganger, die ook een mondmasker draagt en dat wil ophouden tot ze veilig thuis is. “Mijn man en ik zijn boven de zeventig. We willen voorzichtig zijn.”

Arsène Hoornaert (r) en Noël Maes (l) in hun stamcafé.Beeld Thomas Nolf

En ja, ze kennen de mensen in het dorp die besmet raakten. Het zijn bijna allemaal generatiegenoten. Ook in café Ploegsteert een straat verderop weten ze allemaal om wie het gaat. In een dorpje als Ledegem blijft niets lang geheim. “Er zijn altijd mensen die ‘butten de skréve’ gaan”, zegt stamgast Arsène Hoornaert, die zoals het in een goed West-Vlaams dorp betaamt op zondagmiddag steevast samen met enkele vrienden een goeie pint drinkt. “Maar hier kan dat nauwelijks het geval zijn. Het zijn bijna allemaal ouderen.”

En dat het aan de cafés ligt waar de regels niet gevolgd worden, zoals sommige experts op televisie verklaren, kan in Ledegem al helemaal niet. Die zijn er zo goed als niet meer in het dorp. “Allemaal gesloten, omdat ze geen klandizie meer hebben”, zegt Noël Maes. “Dit is nog zowat het enige dat open is.”

Toch heeft Ledegem de twijfelachtige eer vrij prominent in de lijst te staan van 28 Belgische gemeenten die de alarmdrempel van 20 besmettingen per 100.000 inwoners overtreden. De afgelopen zeven dagen werden 20 positieve covidgevallen geregistreerd, in een dorp met nog niet eens 10.000 inwoners.

“Uiteraard zorgt dat voor ongerustheid”, zegt burgemeester Bart Dochy (CD&V). Samen met de lokale huisartsen en met ondersteuning vanuit Sciensano is aan contactracing gedaan. Dochy: “Het is eigenlijk onzin dat men die tracing vanuit Brussel wil regelen. Dat werkt niet. Hier is die tracing spontaan gegaan, via de korte lijn. Mensen gaan naar hun huisarts als ze ziek zijn en die brengt hen de boodschap of ze al of niet positief zijn. Ze vragen spontaan waar de persoon in kwestie geweest is en met wie. Meestal zijn het de patiënten die de anderen op de hoogte brengen dat ze best eens bij de huisarts langsgaan.”

Beeld Thomas Nolf

Uit die lokale analyse bleek dat de meeste van de besmetten een link hadden met een restaurant in buurgemeente Moorsele. Ze zijn er allemaal gaan eten. De uitbaatster bleek, zonder het te weten, een zogenaamde superverspreider. Een ander bejaard koppel uit Ledegem ging met kinderen en kleinkinderen, vijftien in totaal, op familieweekend in een vakantiepark in Cadzand. Toen de vrouw symptomen begon te vertonen keerden ze vervroegd terug. Van de vijftien bleken er nadien twaalf besmet. “Maar of de besmetting daar gebeurd is of iemand al besmet was voordien, is niet duidelijk”, zegt burgemeester Douchy.

De burgemeester nam uit voorzorg wel al zelf een resem maatregelen. Alle binnenactiviteiten van sportclubs en verenigingen worden opgeschort tot augustus.

“Het zou veel makkelijker zijn mocht er telkens een luchtje (West-Vlaams voor lichtje, CG) gaan branden als er een overdracht gebeurt”, zucht Arsène Hoornaert van op het terras van de Ploegsteert. “Dan zaten we niet zo in de miserie.”

Het triagepunt aan het Sint-Vincentiusziekenhuis in Antwerpen. Beeld Klaas De Scheirder

Hotspot Antwerpen

Ook alarm in Antwerpen. Daar stijgen de coronacijfers week na week. Het daggemiddelde staat momenteel op 3,9 nieuwe patiënten per 100.000. Van 8 tot 14 juli werden 247 besmettingen vastgesteld. De week daarvoor waren dat er nog 152.

Uit informatie van de stad blijken Borgerhout, Deurne en het Kiel precair. De specifieke oorzaak van die broeihaard, daar probeert het Agentschap Zorg & Gezondheid nu samen met de stad Antwerpen te achterhalen.

Dokter Wim Flipse, als arts infectiebestrijding verbonden aan het Agentschap: “De lijst telt veel Marokkaanse namen, daar is wat op til. Er is het taalprobleem, waardoor niet iedereen alle richtlijnen even goed mee krijgt. De Marokkaanse gemeenschap heeft een cultuur van grote gezinnen, iedereen zit dichter opeen.”

Hicham El Mzairh, fractieleider voor sp.a in de Antwerpse gemeenteraad: “Families leven soms met drie generaties samen onder één dak. Grootouders gaan niet naar het rusthuis, er zijn veel kinderen. Besmettingen gaan sneller rond. Hetzelfde gaat trouwens op voor de Turkse en Joodse gemeenschap”, klinkt het. “Een ander verschil met Belgen is dat gezinnen met Marokkaanse roots bijna dagelijks winkelen. Ze zijn vaker op pad.”

Aan de moskeeën ligt het volgens El Mzairh niet. “Enkel de kleine moskeeën zijn nog open, maar dan enkel voor de bestuurders. Er komt niet meer dan tien man. De grote zijn dicht. Uit Marokko zelf komen de besmettingen al zeker niet. Je kan immers nog steeds niet van Spanje naar Marokko. Wie vanuit België naar daar wil, moet ofwel een erg duur vliegtuigticket boeken of met de auto naar de Franse zuidkust rijden om daarna nog 36 uur te varen. De meeste gezinnen blijven hier.”

“We kunnen het probleem in deze fase enkel aanpakken als we niet in termen van gemeenschappen denken”, zegt viroloog Marc Van Ranst. “Nuances zijn nodig. Niet enkel op vlak van etniciteit. We moeten ook kijken naar beroepen, bijvoorbeeld. In kansarme milieus is thuiswerk minder mogelijk.”

“Hoofdzaak is dat we achterhalen waar de clusters zitten”, vult El Mzairh nog aan. “Ook bij de autochtone Belgische jongeren nemen de besmettingen toe. We mogen onze stad niet in gemeenschappen opdelen, we zijn allemaal Antwerpenaren.”

Marc Van Ranst begrijpt niet dat burgemeesters nog altijd niet mogen weten waar de positieve gevallen precies zitten. “Privacybezwaren mogen geen excuus zijn. Als het brandt, telt de privacy toch niet? Dan primeert de gezondheidszorg.” Hij heeft lof voor het proefproject van Antwerps gouverneur Cathy Berx. Vanaf deze week rollen huisartsen en vrijwilligers met een medische achtergrond zelf een systeem van contact-tracing uit bij positief getesten. Ze starten ermee in Borgerhout en de wijk 2060 (Antwerpen-Noord).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234