Zaterdag 26/09/2020

Vier vragen

De coronacijfers: er is reden tot ongerustheid, maar niet tot paniek

Het virus circuleert nu vooral in de leeftijdscategorie van 10 tot 50 jaar, en vooral bij vrij fitte mensen. Het effect van de heropening van de scholen zal de komende dagen duidelijk beginnen te worden.Beeld Wouter Van Vooren

Het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames blijft stijgen. Het aantal sterfgevallen door covid daalt wel. Hoe staan we ervoor en wat zegt dat over de nabije toekomst?

Hoe staan we er momenteel voor?

Zoals Yves Stevens, woordvoerder van het crisiscentrum, het verwoordde op de persconferentie dinsdag: “Absoluut niet goed, maar ook absoluut nog niet dramatisch.” Al oogt het plaatje zorgwekkend. We zien ook al vijf dagen op rij een stijging van het aantal besmettingen, in nagenoeg alle provincies en bij alle leeftijdscategorieën. In Brussel gaat het om gemiddeld 132 besmettingen per dag, een stijging van 13 procent ten opzichte van de week daarvoor. In Antwerpen stijgen ze zelfs met 21 procent, tot gemiddeld 101 nieuwe besmettingen per dag. Ook in de andere provincies stijgt het aantal besmettingen, tussen de 12 en de 33 procent. Maar in absolute cijfers blijven Brussel en Antwerpen wel op kop staan.

Het aantal patiënten dat in het ziekenhuis terechtkomt, stijgt ook. Zij het lichtjes. De afgelopen week waren er gemiddeld 21 opnames per dag. Twee weken eerder waren dat er nog 16. Het aantal sterfgevallen gaat dan weer in dalende lijn, van gemiddeld vier naar gemiddeld twee per dag.

Vanwaar komen die stijgingen?

Dat is moeilijk exact te zeggen, want er is in enkele weken tijd heel wat tegelijk gebeurd. De scholen zijn weer open, maar eigenlijk is het nog te vroeg om dat effect al helemaal in de curves te zien. Ook het bedrijfsleven draait weer op volle toeren en de afgelopen weken is in veel ondernemingen beslist om het thuiswerksysteem stilaan af te bouwen.

Maar virologen wijzen toch vooral naar vakantieterugkeerders wanneer ze de stijgende curves moeten uitleggen. Zowel Marc Van Ranst als Erika Vlieghe wezen er al op dat honderdduizenden mensen zijn teruggekeerd uit landen waar er meer besmettingen zijn dan in ons land. Denk aan Frankrijk, Spanje of Kroatië. Sommigen zijn ook teruggekeerd met een “ongewenst cadeautje”, zoals Vlieghe het plastisch uitdrukt. Dan krijg je automatisch ook bij ons meer besmettingen.

Maar volgens Boudewijn Catry (Sciensano) is het ook duidelijk dat het terugschroeven van de sociale bubbel door velen niet gerespecteerd wordt. De regelmoeheid is volgens hem een niet onbelangrijke factor in het verhaal.

Moeten we ons grote zorgen maken?

Ja en neen. Er is absoluut reden tot ongerustheid: dat het aantal besmettingen verder blijft stijgen, is zeker geen goed teken. “Het toont vooral dat het virus hier nog heel erg aanwezig is en zich nog steeds onzichtbaar verspreid”, zegt Yves Stevens.

Het feit dat het aantal besmettingen overal stijgt, stelt ergens wel gerust, meent viroloog Steven Van Gucht. “De besmettingen zijn deze keer niet geclusterd op één plaats of regio. Dat wijst op een patroon van terugkeerders die zich laten testen nadat ze in een oranje of rode zone zijn geweest. Als die mensen zich goed aan de regels houden, zie ik niet direct een groot probleem.”

Bovendien zitten we in een heel andere situatie als tijdens de eerste golf, vindt viroloog Catry. “Allereerst wordt er nu meer getest, waardoor besmettingen sneller vastgesteld worden. Maar we zien ook dat de ernst van de infectie minder uitgesproken is. Dat komt vooral omdat de populatie die nu getroffen wordt uit relatief jongere mensen bestaat, die minder onderliggende aandoeningen hebben.”

De coronabesmettingen komen nu voornamelijk voor in de leeftijdsgroep van 10 tot 50 jaar en bij doorgaans vrij fitte mensen. De kunst is dat zo te houden. Uit de eerste golf hebben we geleerd dat het in de eerste plaats ouderen waren die in het ziekenhuis belandden. Catry: “Nu zien we dat ouderen zichzelf goed beschermen tegen een mogelijke besmetting en dat is een heel goeie zaak.”

Maar de vrees is dat ouderen en kwetsbaren beschermen almaar moeilijker wordt als het aantal totale besmettingen in de maatschappij blijft stijgen.

Wat mogen we nog verwachten?

Dat is moeilijk te zeggen. Als het inderdaad de terugkeerders zijn die de stijging veroorzaken, dan zou de curve volgens Van Gucht weer moeten beginnen te dalen. Maar het is niet meteen duidelijk wat de opstart van het schooljaar zal teweegbrengen. Aangezien een maatregel pas na ongeveer tien dagen à twee weken in het aantal besmettingen te zien is, moet het effect van de schoolopeningen zo stilaan gaan binnensijpelen.

En dat er al besmettingen zijn op scholen, is de jongste dagen duidelijk geworden. Hoeveel is nog niet precies geweten. Algemeen wordt ervan uitgegaan dat de besmettingen die nu in de klassen opduiken, niet op de school zelf zijn gebeurd maar ervoor. De ‘opschoolbesmettingen’ zijn nog niet te zien.

Maar die komen zeker. In de klassen is het vaak nog doenbaar om voldoende afstand te houden en draagt ook iedereen vanaf de leeftijd van 12 jaar een masker. Maar de filmpjes die circuleren over uitgelaten en vooral mondmaskerloze jongeren in fietsenstallingen of op pleintjes dichtbij de school, beloven weinig goeds. Dat de curve van het aantal besmettingen de komende dagen en weken wellicht verder zal stijgen, lijkt een evidentie.

Al wijzen virologen ook hier weer op een belangrijke nuance: kinderen worden doorgaans minder vaak en minder intens ziek van dit virus. De kunst zal dus ook hier zijn ervoor te zorgen dat het stijgend aantal besmettingen bij de jeugd zo weinig mogelijk gevolgen heeft voor de kwetsbare en oudere populatie. “Dat kan alleen maar als we allemaal actor zijn in dit verhaal”, zegt Stevens. “En ons dus zo goed mogelijk aan de maatregelen houden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234