Donderdag 23/09/2021

De comeback die een ondergang werd

Het moest een vrolijke fietsfilm worden, het werd een ontmaskering. Oscarwinnaar Alex Gibney maakte een documentaire over Lance Armstrong, nu donderdag in première op het Internationaal Sportfilmfestival Antwerpen.

Dochter 1: "Waarom neem je bloed, papa?"
Vader: "Voor mijn werk."
Dochter 2: "Het is zijn werk om bloed te nemen."
Vader: "Nee, dat is haar werk."
Dopingcontroleur: "Dat is mijn werk."

Koddig misverstand in The Armstrong Lie, de verfilmde ontmaskering van Lance Armstrong. In zijn buitenverblijf in Aspen krijgt de zevenvoudige Tourwinnaar twee dopingcontroleurs op bezoek. Ze komen bloed bij hem afnemen. Niet dat Armstrong doping zou nemen, zegt hij met een stalen gezicht tegen zijn kinderen.

In werkelijkheid maakte hij toen al jarenlang gebruik van bloedtransfusies, epo, groeihormonen en alles wat hij verder nodig achtte in de wapenwedloop op wielen die de Tour de France heet. Maar dat hoge woord is er bij Armstrong nog lang niet uit, als hij een naald in zijn arm zet voor dopingcontrole 32 sinds zijn aankondiging in 2009 om weer op de fiets te stappen.

Voor The Armstrong Lie moest maker Alex Gibney twee films ineenschuiven. Voor zijn oorspronkelijke plan zou hij Armstrong volgen tijdens diens terugkeer in de Tour van 2009, de ronde die hij tussen 1999 en 2005 met ijzeren vuist had geregeerd. Zo groot was zijn dominantie dat renners hoopten dat hij zijn gezicht nooit meer in de sport zou laten zien.

Lang lukte Armstrong dat. Tot in september 2008 de telefoon piepte van Johan Bruyneel, de ploegleider aan wiens zijde hij zijn successen vierde. Armstrong wil weer de Tour rijden, kondigt hij aan. De Belg denkt dat hij een grap uithaalt. "Ik heb hem een bericht teruggestuurd en gevraagd: ben je op een feest of zo? Ben je wel nuchter?"

Armstrong was broodnuchter. Tien maanden later is hij op weg naar de start van de Tour de France, in Monaco. "Hoe voel je je?", vraagt Gibney. "Goed, heel goed", antwoordt Armstrong. "Nerveus, maar dat is goed. Ik ben altijd nerveus voor zulke dingen." De man die dineerde met presidenten en onder ede loog over zijn dopinggebruik, kan zich dus nog opwinden over een Tourstart.

Lakeien

Het effect van zijn aanwezigheid in 2009 is onverminderd verpletterend. Overal voelde je de walging én de bewondering voor de Texaan die wereldkampioen werd, teelbalkanker doorstond, en zijn erelijst tot een koninkrijk uitbouwde waarin slechts plaats was voor lakeien en slippendragers.

Ook Gibney is zo'n lakei -- hij maakt er geen punt van in zijn film. Het is hem niet te doen om Armstrong het vuur aan de schenen te leggen. Hij ziet vooral een plek op het erepodium van filmmakers voor zich: als enige mag hij de terugkeer van de wielergod op aarde vastleggen. Als een vlieg op de muur kijkt hij over de schouder van Armstrong mee. En ziet hoe de Tour van 2009 op een fiasco uitloopt. Armstrong eindigt als derde, maar dat is natuurlijk niet genoeg voor iemand die "verliezen ervaart als sterven."

De Armstrong van 2009 is die van 2005 niet meer. Hij is de regie kwijtgeraakt aan zijn jongere Spaanse ploeggenoot Alberto Contador. Die zal de Tour winnen, juist door Armstrong met gelijke wapens te bestrijden. Hij acteert even koelbloedig als zijn Amerikaanse nemesis, ook als ploegleider Bruyneel hem opdraagt zijn benen stil te houden. Twee tellen later valt Contador aan en zet hij schaduwkopman Andreas Klöden op achterstand in de bergen. De woedeaanval van Bruyneel komt feilloos in beeld dankzij Gibney, die als onderdeel van Armstrongs entourage met argwaan wordt bekeken.

Drievoudig Tourwinnaar Greg LeMond trekt zelfs met een cameraploeg naar Frankrijk voor een anti-Gibneyfilm. Die komt er niet, net zoals ook de oorspronkelijke Armstrongdocumentaire nooit in première zal gaan. Net als Gibney zijn werk af heeft, wordt de renner hoofdpersoon in een omvangrijk dopingonderzoek. Dat eindigt vorig jaar, wanneer al zijn Tourzeges Armstrong worden afgenomen.

Reparatiewerk

Bij Oprah Winfrey volgt een bekentenis die er volgens hem nooit zou zijn geweest als hij de sport met rust had gelaten. Voor Gibney rest reparatiewerk, nu zijn film is ingehaald door de waarheid. De oude beelden besluit hij te vermengen met de realiteit anno 2013. Ploeggenoten van Armstrong als George Hincapie en Frankie Andreu en oude vijanden zoals journalist David Walsh en mevrouw Andreu krijgen zo de kans hun gelijk te halen.

Geen van allen begrijpen ze de motieven achter zijn comeback ("de Tour schoon winnen"). Armstrong, zegt schrijver Daniel Coyle, is als een overvaller die dezelfde bank nog eens probeert binnen te dringen, maar nu terwijl iedereen toekijkt.

Zijn boezemvriend George Hincapie: "Waarom zou je willen terugkomen om samen met ons te moeten lijden?" Armstrong, tot slot: "Het is heel zwaar om de waarheid voor altijd te bedekken. Precies dat is mijn ondergang geworden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234