Woensdag 02/12/2020

Brexit

De clown uithangen kwam Johnson goed uit. We kunnen niet zeggen dat we niet gewaarschuwd waren

Boris Johnson is dan toch geen kandidaat om David Cameron op te volgen als partijleider en premier.Beeld afp

D.D. Guttenplan is correspondent in Londen voor het Amerikaanse opinieweekblad The Nation en auteur van American Radical: The Life and Times of I.F. Stone.

De kleurrijke Conservatieve politicus Boris Johnson won de brexit maar verspeelde zijn kans om eerste minister te worden.

Het probleem als je je hele leven de clown uithangt, is dat de mensen je uiteindelijk gaan geloven. In april, toen de kans nog heel klein leek dat de Britten werkelijk voor een brexit zouden stemmen, hielden twee kranten een peiling onder hun lezers over de vraag met welke politicus ze het liefst uit eten zouden gaan. Boris Johnson, die net zijn steun voor de brexit had uitgesproken, won met een straatlengte voorsprong: 38 procent verkoos zijn gezelschap, 18 procent dat van Labour-leider Jeremy Corbyn, slechts 12 procent dat van de Conservatieve premier David Cameron.

Vanochtend vroeg ik me af hoeveel mensen van gedacht veranderd zijn, want Johnson - of Boris, zoals we hem hier kennen - blijkt nu meer het soort kerel te zijn die een copieuze maaltijd en de beste wijn op de kaart bestelt, vertrekt en de rekening achterlaat voor zijn gezelschap.

Een week geleden had Groot-Brittannië de vijfde grootste economie van de wereld. Dit weekend, nadat de Britten met 52 tegen 48 procent voor een vertrek uit de Europese Unie hadden gestemd, zakte het naar de zesde plaats, na Frankrijk. Cameron, die zijn politieke toekomst verbonden had aan een blijf-stem, nam ontslag. Zijn opvolger, was de algemene verwachting, zou Johnson zijn.

Het boegbeeld van de leave-campagne met het warrige blonde haar werd al sinds zijn terugkeer naar het parlement vorig jaar beschouwd als de gedoodverfde nieuwe premier. Hij en Michael Gove - net zoals Johnson een journalist die politicus voor de tory's werd - waren de intellectuele zwaargewichten van de campagne. Iedereen zag ze al samen in de regering, met Johnson als premier in Downing Street 10 en Gove als financiënminister in Downing Street 11.

Maar de Goves zagen dat anders. Woensdag lekte Sarah Vine, columnist voor de Daily Mail, een mail waaruit haar wantrouwen tegenover Johnson bleek. "Je móét specifieke garanties van Boris hebben, anders kan je je steun niet beloven", bezwoer ze haar echtgenoot. Ze wees hem er ook op dat zowel Paul Dacre, de machtige hoofdredacteur van de Mail, als Rupert Murdoch "een instinctieve afkeer van Boris hebben, maar genoeg vertrouwen in jou hebben om de tandem Johnson-Gove te steunen". (Voor hij parlementslid werd, was Gove commentaarschrijver voor The Times, een krant van Murdoch.)

De clown uithangen kwam Johnson goed uit. Het creëerde sympathie bij de mensen, terwijl de oud-leerling van Eton zijn volgende carrièrezet voorbereidde. In 1999 werd de jonge reporter die in 1988 ontslagen werd bij The Times omdat hij een citaat gefabriceerd had de hoofdredacteur van The Spectator. De krantencolumnist die in 2002 nog minachtend had geschreven over "vendelzwaaiende negertjes met een watermeloenglimlach" werd in 2008 verkozen tot burgemeester van een van de meest diverse en kosmopolitische steden ter wereld.

Ondertussen kreeg hij twee buitenechtelijke kinderen. In 2013 tikte een beroepshof hem op de vingers voor zijn liederlijke levensstijl.

We kunnen dus niet zeggen dat we niet gewaarschuwd waren. Toen Johnson het overnam bij The Spectator merkte zijn vriend en biograaf Andrew Gimson op dat het was "alsof je een Ming-vaas toevertrouwt aan een aap". Om de een of andere manier hebben zijn apenstreken en de schandalen hem niet tegengehouden. Hij was gewoon Boris.

Hij kwam zelfs weg met een paar ongelofelijke kronkels over de brexit: van 'netjes uitgebalanceerd' in februari, over een volledige exit in april, tot zijn jongste column, na het referendum, in The Daily Telegraph, waarin hij de lezers verzekerde dat "Groot-Brittannië nu en altijd deel uitmaakt van Europa".

Roekeloosheid is te zacht uitgedrukt. Donderdagochtend, nadat hij de politieke carrière van zijn oude schoolgenoot Cameron had vernietigd, de Britse economie naar de haaien had geholpen en het Verenigd Koninkrijk misschien had doen uiteenvallen, kondigde Johnson aan dat hij niet zou blijven om de puinhoop op te ruimen die hij gemaakt had. Zijn eerdere bondgenoot Gove diende de genadeslag toe toen hij zich zelf kandidaat stelde als tory-leider. "Boris beschikt niet over het leiderschap en kan geen ploeg bouwen om deze uitdaging aan te gaan."

Tot eergisteren leek Johnson zoals Donald Trump de kunst te verstaan om saaie feiten en slechte reclame te overstijgen. Boris zal niet snel, wellicht nooit Brits premier worden. Wat nu?

Even weggaan uit de Britse politiek lijkt een goed idee. Hij leverde zijn Amerikaans paspoort in om geen belastingen te moeten betalen, maar eigenlijk werd Johnson geboren in New York City. Misschien kan Trump hem in dienst nemen als publieksopwarmer - of misschien zelfs als running mate.

D.D. Guttenplan © 2016 The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234