Woensdag 29/06/2022

AchtergrondChina

De Chinese tv-kijker hoort hoe Oekraïense troepen Marioepol aanvallen

 Lu Yuguang, journalist van Phoenix TV, is een van China’s meest ervaren oorlogscorrespondenten. Beeld Screenshot Phoenix TV
Lu Yuguang, journalist van Phoenix TV, is een van China’s meest ervaren oorlogscorrespondenten.Beeld Screenshot Phoenix TV

Bij de Chinese verslaggeving van de oorlog in Oekraïne past geen kritiek op Rusland. Wie dat toch doet, krijgt te maken met doodsbedreigingen.

Leen Vervaeke

‘Ik sta op de frontlinie van Marioepol’, roept Lu Yuguang naar de camera, boven het gebrul van een voorbijrijdende tank. Het is de Chinese oorlogscorrespondent ten voeten uit: midden in de actie, opgewonden roepend, met wapens en tanks op de achtergrond.

Lu is journalist van Phoenix Televisie, dat deels staatseigendom is, en een van China’s meest ervaren oorlogscorrespondenten. Tsjetsjenië, Afghanistan, Irak, Syrië: hij was er overal bij. En nu dus in Oekraïne.

Maar Lu is ook controversieel, zeker buiten China. Hij is als journalist ingebed bij het Russische leger, trekt met hen Donetsk en Luhansk binnen, en loopt vrij rond – onder Russische bescherming – in de bezette stad Marioepol. Hij interviewt Russische soldaten en een separatistenleider. Zijn verslaggeving is uitermate partijdig.

Zo meldt Lu dat Marioepol onder vuur ligt van Oekraïense troepen. Dat de humanitaire corridors ongebruikt blijven omdat Oekraïense autoriteiten geen toestemming geven. En dat het Russische leger volop humanitaire steun geeft aan inwoners. Hij rept niet over het Russische bombardement op een kraamkliniek, waarbij twee kinderen en een hoogzwangere vrouw omkomen.

Ideologische zuiverheid

Maar terwijl Lu buiten China als een pro-Russische hardliner wordt afgeschilderd, wordt in China getwijfeld aan zijn ideologische zuiverheid. Af en toe durft Lu vraagtekens te zetten bij wat hij van Russische bronnen hoort. En als Chinese internetters grappen maken over vluchtelingenopvang voor mooie Oekraïense vrouwen, haalt Lu daar hard naar uit. Het komt hem op haatberichten van Chinese nationalisten te staan, die hem als een westerse hielenlikker voorstellen.

Zelf noemt Lu zich anti-oorlog. Een onvermijdelijke positie na alle gruwelen die hij zag. De voormalige marineofficier (aldus zijn eigen cv) studeerde journalistiek in Moskou, en begon zijn carrière als oorlogscorrespondent in 1996 tijdens de Tweede Tsjetsjeense oorlog. Hij versloeg de gijzeling in het Moskouse Doebrovkatheater en in de school in Beslan. Hij zag dood, ellende en verdriet.

Maar hoezeer Lu ook tegen oorlog is, als journalist voor een Chinees (semi-)staatsmedium koppelt hij daar geen kritiek op Rusland aan. In zekere zin stelt hij zich op als de Chinese overheid: ‘neutraal’, voor vrede en tegen oorlog, maar zonder een schuldige aan te wijzen. Alsof de oorlog in Oekraïne een natuurramp is, waar niemand iets aan kan doen.

Andere geluiden

Veel andere geluiden uit Oekraïne krijgen Chinese tv-kijkers niet. Tenzij ze afstemmen op video’s van Wang Jixian, een Chinese informaticus die in Odessa woont. Hij doet in video’s op WeChat (in China) en YouTube (buiten China) verslag van zijn dagelijks leven. Hij deelt zijn zorgen en angsten, en de verhalen van lokale collega’s die zich bij het Oekraïense leger hebben aangesloten.

‘Ze hebben gehoor gegeven aan de mobilisatieoproep zodat ze hun moeders en kinderen kunnen beschermen’, zegt hij. ‘Met hun geweren beschermen ze niet alleen dit land, maar ook hun huizen, waar ze hard voor hebben gewerkt. Zo simpel is het: het heeft niets te maken met de Navo, mensen willen gewoon hun leven leiden.’

Wang past in een trend van Chinese burgerjournalisten, die opstaan waar staatsmedia het laten afweten. Ook tijdens de pandemie in Wuhan deden burgers verslag met niet meer dan hun telefoon. Maar net als in Wuhan wordt ook Wangs kritische toon hem niet in dank afgenomen. Zijn WeChat-account wordt afgesloten en hij krijgt doodsbedreigingen vanuit China.

‘Ik heb te maken met een oorlog op twee fronten’, zegt Wang in zijn recentste video, nu enkel op YouTube. ‘Het slagveld hier is angstaanjagend, maar ik kan de tanks tenminste zien. Het andere slagveld dat achter me opdoemt, is nog akeliger: ik weet dat het er is, maar ik kan het niet zien. Ik weet niet wie erin zit, maar ze willen me dood.’

Leen Vervaeke is correspondent in Peking.

Lees ook

Volg alle ontwikkelingen rond Oekraïne in onze liveblog

Rusland stevent af op faillissement: rentebetaling van amper 117 miljoen dollar kan bankroet betekenen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234