Maandag 29/11/2021

De Chinese diplomatie van de zijdezachte verleiding

Wat het bezoek van president Xi Jinping ons wil vertellen

Een Chinese landheer kijkt op tegen een hoge schuldenberg, maar bezit de gave van de vertelkunst. Elke avond hult hij zich in een uitgerafelde zijden mantel en trekt er vermomd op uit om schuldeisers met vertellingen te vervoeren. Bij de één ontfutselt hij een gouden ring, bij de ander een jaden band, en bij nog een ander een brokaten sjerp. Na zeven nachten van verleidelijke verhalen is de man uit de problemen.

Het is me nog steeds niet duidelijk waar het verhaal vandaan kwam, maar het beeld ben ik niet vergeten: een afgeladen banketzaal in Shanghai met zowat honderd Chinese ambtenaren die het stuk uitgelaten volgden.

Het recente bezoek van Xi Jinping aan Europa deed me opnieuw terugdenken aan het toneelstuk. Weliswaar hoeft China thans niet de vrezen voor Europese schuldeisers, maar de idee blijft dezelfde: de buit binnenhalen door te verleiden. De grote klassieke strateeg Sun Tzu prees die aanpak al aan. Een succesvolle vorst verschalkt zijn tegenpartij liefst zonder te vechten. Zijde is soms sterker dan het zwaard! Vlak voor de oprichting van de Chinese Volksrepubliek sprak Mao Zedong ter zake over de tactiek van het economisch vermurwen.

Die tactiek, zo blijkt uit de Europareis van Xi, werkt nog steeds. Om te beginnen, werd in elk van de vier bezochte landen de indruk gewekt dat zij een bijzondere relatie met China onderhouden. Nederland is China's poort tot Europa. België is China's geprivilegieerde partner in het centrum van Europa. Frankrijk is een onmisbare strategische partner die samen met China naar een multipolaire wereldorde streeft. Duitsland is de uitverkoren leverancier van machines en knowhow. Reken maar, een voor een zijn ze gezwicht, de Europese gastheren.

Status en centen

Daarnaast vindt een subtiel spel om het protocol plaats. Voor een Amerikaanse president is het gemakkelijk. Hij landt met een vloot transportvliegtuigen die indrukwekkender is dan die van de hele Nederlandse luchtmacht en knalt zich dan met zijn beast door joelende menigtes van de ene ontmoeting naar de andere. Protocol, who cares! Zover staat Xi nog niet en dus worden de Chinese ambassadeurs er op uit gestuurd. Bij de Nederlanders komt de koning de president op de luchthaven begroeten, bijgevolg moet dat in België ook kunnen. In België is er een privédiner met de koning, dan mag er in Nederland ook wel iets extra inzitten.

Wat China met dat alles uit de brand probeert te slepen, is duidelijk: status en centen. President Xi heeft de mond vol van een politiek van grootmachten, waarbij China minstens als gelijke van de Verenigde Staten moet worden erkend. Prestige en protocol bij officiële bezoeken zijn alvast één manier om dat te bekomen. Maar Peking wil meer. De toespraak die Xi gaf in Parijs liet er geen twijfel over bestaan. China was, zo oreerde hij, een ontwakende leeuw en Europa zou dus maar beter eerbied tonen voor de belangen, de aspiraties en de waarden die de opkomende grootmacht belangrijk vindt.

Dan zijn er de centen. Er is amper wat over bericht, maar enkele dagen voor Xi in Brussel arriveerde, liet de Europese Commissie een onderzoek vallen naar dumpingpraktijken bij Chinese telecomreuzen Huawei en ZTE. Hoewel verder onderzoek naar ongeoorloofde subsidies mogelijk blijft, hebben de Chinezen voorlopig hun slag thuis gehaald, wederom door de kunst van het vermurwen. De Fransen konden kiezen tussen een vet contract voor Alcatel of importbeperkingen op wijn. Bij de Duitsers van hetzelfde: een deal voor Nokia Siemens of importbeperkingen op Duitse polysilicon. Tegen zo'n politiek is zelfs Karel de Guchts onverzettelijkheid niet bestand.

Als Europa zich ook in de toekomst telkens zo laat verschalken, ziet het er somber uit. China is immers allerminst van plan om de steun voor strategische industrieën en uitvoer af te bouwen. Integendeel, China maakt zich op om de komende tien jaar de export van meer geavanceerde producten op te drijven en zwaar te investeren in nieuwe sleutelsectoren - de chemie, de automobiel, de farma, de luchtvaart, enzovoort. De economische herbalancering, waar we met z'n allen op hopen, is pas voor daarna.

Ik pleit absoluut niet om de Chinese diplomatie van de verleiding te pareren met een Europese diplomatie van protectionisme. Enige voorzichtigheid is wel op zijn plaats. De hervormingsplannen van President Xi zijn hoopvol, maar we weten niet of die ook zullen slagen en hoe lang Peking zal vasthouden aan zijn harde industriële en financiële machtspolitiek. De belangrijkste les van Xi's bezoek is dat die harde machtspolitiek van China en anderen vaak subtiel inspeelt op de kortzichtigheid en verdeeldheid van de Europese lidstaten.

Misschien kunnen de lidstaten zelf ook iets leren uit het toneelstuk van de bankroete landheer en gaan bouwen aan een meer doeltreffende Europese handelsstrategie die verleidt als het kan en vermaant als het moet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234