Donderdag 04/03/2021

De chicste stad van Nederland

Als prins Willem-Alexander met Máxima thuis is, wappert de oranje vlag op Noordeinde 66, Den Haag. Noordeinde is niet alleen dé koninklijke straat, het is ook de chicste winkelstraat van de chicste stad van Nederland. Elk jaar op de derde dinsdag van september houdt Nederland Prinsjesdag, dan rijdt de koninklijke familie in de Gouden Koets naar de Ridderzaal, waar koningin Beatrix dan de jaarlijkse troonrede voorleest. Het goede moment voor een bezoekje.

Nederlanders met klasse maar ook met een stiff upper lip, die vind je vooral in Den Haag. Den Haag is de zetel van de regering en de op twee na grootste stad van Nederland. De graven en hertogen, later de prinsen, de koningen en koninginnen, ze woonden allemaal in Delft en Den Haag. Vandaag de dag hebben alle ministeries en ambassades er nog altijd hun stek. Het Internationale Gerechtshof bevindt zich hier en ook Milosevic telt hier zijn dagen af. Multinationale bedrijven hebben hier hun hoofdkantoor of hun Nederlandse filiaal, waardoor Den Haag een multiculturele stad is met veel expats. Bovendien spoelden bij de onafhankelijkheid van Indonesië hier de Indische mensen aan, waardoor Den Haag ook de meest Indische stad van Nederland is.

Een wandeling door Den Haag leidt onvermijdelijk langs de vele officiële gebouwen. Op het Binnenhof wordt jaarlijks het parlement geopend, maar in de Ridderzaal vinden ook conferenties, officiële ontvangsten en recepties plaats. In de zijgebouwen hebben de leden van de Eerste en Tweede Kamer hun kantoren en zetelt de Eerste Kamer (de Senaat). In 1992 ontwierp de bekende Nederlandse architect Pi de Bruin een nieuwe Tweede Kamer: het glas en staal, de roltrap en de archiefkasten zetten de oude buitenmuren van het Binnenhof mooi in de kijker op de lasnaad van de twee gebouwen.

Niet rustiek, maar wel heel mooi is het nieuwe stadhuis aan het Spuikwartier van de Amerikaanse architect Richard Meier. Rondom een groot atrium heeft het stadhuis, de bib en het gemeentearchief zijn stek, duizenden ambtenaren hebben er een kantoor, terwijl in het Atrium de Haagse bevolking langs tentoonstellingen wandelt en bij de open kantoren informatie inwint. Vlakbij ligt het Spuiplein met het Lucent Danstheater (een ontwerp van Rem Koolhaas voor het Nederlands Dans Theater), de Dr. Anton Philipszaal van het Residentie Orkest en het Theater aan het Spui.

In het paleis Noordeinde, waarop 'Je maintiendrai' staat gegraveerd, woonde koningin Wilhelmina; ze kreeg er een mooi beeld op het pleintje voor het paleis. Als nu de oranje vlag wappert, is koningin Beatrix er aan het werk. Even verder, op Noordeinde 66, wappert de oranje vlag als Prins Willem-Alexander met Máxima thuis is. Elk jaar op de derde dinsdag in september rijdt de koninklijke familie in de Gouden Koets naar de Ridderzaal, waar Koningin Bea-trix de jaarlijkse troonrede leest. Die Gouden Koets kun je samen met de andere koetsen, paarden en auto's van het koninklijk huis bekijken in de Koninklijke Stallen.

Tijdens de 'Royal Tour', een stadsrondrit langs alle Haagse paleizen, kom je met een gids al die paleizen en koninklijke hoogstandjes tegen, en misschien ook wel een van de koninklijke hoogheden in hoogst eigen persoon. Als je de fietsroute 'Koninklijke Kilometers in Den Haag en omgeving' volgt, kom je sowieso uit bij landgoed De Horsten in Wassenaar, waar Prins Willem-Alexander en Maxima na de verbouwing zullen wonen. Meer inlichtingen in Story, Privé of op www.koningshuis.nl

"'Den Haag is de weduwe van Indië", zong cabaratière Wieteke Van Dort, die een deel van haar jeugd in voormalig Indië heeft doorgebracht. Tot de Tweede Wereldoorlog was Indonesië voor de Nederlanders gewoonweg Indië. Veel Nederlanders trokken erheen, als bestuursambtenaar of als planter van rubber, koffie, tabak of rijst. Hoe langer ze er bleven, hoe rijker ze werden en hoe meer Den Haag hun Nederlandse thuisbasis werd.

Om de zes jaar hadden de ambtenaren in Indië één jaar verlof en daarvoor bezaten zij en de rijke planters vaak een pand in het Statenkwartier of de Archipelbuurt of ze logeerden maandenlang in het (vijfsterren) Hotel des Indes, waar je nu nog steeds de koloniale sfeer proeft. Gasten die hun hondjes meebrachten, konden rekenen op de Hagenaars om ze uit te laten. Nog altijd kun je in het luxueuze hotel logeren, genieten van een high tea onder de gehandtekende foto's van de beroemde gasten die je zijn voorgegaan. En boven de ingang hangt nog het oude stadswapen van Batavia (Jakarta).

Hotel des Indes ligt in de hoek van de L die het lange Voorhout vormt. De lindenbomen liet keizer Karel al aanplanten. Nog altijd is het de ideale allee om in Den Haag te flaneren, te zien en gezien te worden, net zoals de hoofdpersonen van Louis Couperus' romans.

In een van de mooie witte grote panden in de rustige Sophiastraat woonde vroeger Jan Douwes Dekker. Hij was de broer van Eduard Douwes Dekker of Multatuli, de man die zoveel geleden had tijdens zijn verblijf op de Indische archipel dat hij Max Havelaar moest schrijven. Hij had geen geld om het boek uit te geven. Broer Jan had een commerciëlere geest. Met het geld dat hij in de tabaksteelt in Indië had verdiend, kon hij Van Gennep overtuigen.

Gertrude, de dochter van Jan Douwes Dekker, kwam vaak in het huis aan de overkant. Daar leerde ze Rico Couperus kennen. Ze trouwden en hun zoon heette Louis Couperus. Hij zou nooit de Archipelbuurt verlaten. Hij kwam vaak in het oude familiepand waar zijn tante woonde. Daar ontmoette hij zijn echtgenote, die sterk op Eline Vere leek. In de tuin van dat huis heeft hij die roman geschreven. Niet ver daarvandaan, in Javastraat 17, heeft Couperus ondertussen een museum, in de Surinamestraat een borstbeeld. Ook op het Lange Voorhout staat zijn beeld met als motto: "Zoo ik iets ben, ben ik een Hagenaar."

toko's

"In het koloniale verleden bestond Indië uit kleine sultanaten met een bevolking van hooguit 10.000 mensen. Elke week kwamen de bewoners samen en bracht iedereen een eigen gerecht mee om samen te eten op de slamatang. Hieruit ontstond de Indische rijsttafel", vertelt Ulpho van der Zwalm, eigenaar van het Indische restaurant Djawa. Zelf heeft hij geen Indische roots, maar hij weet er wel alles over te vertellen. "Toen de KNIL's (de manschappen van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger) hier kwamen, vonden ze geen werk, ook niet de ingenieurs. Om aan de bak te komen openden ze een restaurantje, ondertussen zijn er in Den Haag alleen al 35 Indische restaurants en 50 toko's (traiteur-winkels)."

Ik knik en proef van de verschillende gerechtjes die zijn vrouwelijke kokkie heeft bereid. Mijn Bahasa (de Indonesische eenheidstaal) gaat zienderogen vooruit: babi is varken, telor eieren, sambal gedroogde en in de vijzel gemalen pepertjes. Elk gerechtje smaakt anders, het ene al lekkerder dan het andere. Ulpho van der Zwalm: "De Indische keuken heeft een autochtone basis en onderging veel Engelse, Portugese en Nederlandse invloeden. De Indische keuken is met de Europese trends verder ontwikkeld, er wordt minder vet gebruikt of de gerechten worden minder lang gekookt dan in de Indonesische keuken daar en nu. De autochtone basis bestaat vooral uit de kruiden en groenten van de Indonesische archipel en uit de gewoonte om alle gerechten tegelijkertijd op tafel te brengen."

Den Haag is dé stad om uitgebreid Indisch te eten, maar als je na enkele rijsttafels een fijn slaatje wilt, ga dan naar het Lange Voorhout. Het is heerlijk zitten op een van de terrasjes onder de lindenbomen. De betere jazzy muziek komt aan bod tijdens je etentje bij Saur, ook het terras van De Posthoorn is een aanrader, zowel om te borrelen als om te eten.

ruim winkelen

Achter Hotel des Indes begint de Denneweg, dé antiekstraat van Den Haag. Andere antiquairs, maar ook galeries en kunstenaars vind je vooral rond het middeleeuwse Hofkwartier en het statige Noordeinde. Als je genoeg geld hebt, ga naar Noordeinde om wat kunst te kopen: bijvoorbeeld in de Galerie (op nr. 71 en 102), bij Henk Broeke Kunst & Antiek (op nr. 95), Galerie de Twee Pauwen (Oranje 1), Galerie de Rijk (nr. 105), Galerie Het Cleyne Huys (nr. 117), L. Van Heijningen (nr 152) of Gallery Sonda Zimbabwean Art (nr. 188). Maar er zijn ook restaurants en cafés met prachtige tuinen achter de statige gevels: bij mooi weer is het daar heerlijk zitten.

Den Haag heeft van alle Nederlandse steden het grootste aantal vierkante meters winkelopervlak. Alle ketens hebben er een filiaal, maar er zijn ook tal van kleinere of grotere specialiteitenwinkels. Zo is Maison de Bonneterie, Gravenstraat 2, de Haagse Harrods, alleen al voor het interieur een bezoek waard.

De Haagsche Bluf is een nieuw winkelgebied met chique modezaken, de panden zien er oud uit, maar zijn gloednieuw, het zijn exacte kopieën van gevels in het oude Den Haag. Vlakbij is een veel ouder winkelcentrum: de Passage; het dateert van 1885 en is het enige overblijvende in zijn soort. Onder de mooie glazen overkoepeling vind je het betere specialiteitenwerk voor hoeden, chocola, dassen, sigaren of vulpennen. De stichting promotie Den Haag heeft een leuke brochure met alle speciale winkeltjes van de stad: van het Haags vliegerhuis of een winkel met enkel plaasteren decoraties (beide in de Molenstraat), alles over bridge (Gent-sestraat) of een atelier waar ze nog klompen maken (Wassenaarsebaan in Scheveningen). Over het Haagse hopje bestaat zelfs een museum, waar je leert dat Baron Hops in 1792 geen koffie meer mocht drinken en dan maar een koffiesnoepje brouwde: Oude Molstraat 30 .

Met bus 25 rijd je op zaterdagmorgen van het Centraal Station naar het Hobbemaplein in het Schilderskwartier voor de wekelijkse Haagsche markt. De hele wereld defileert hier langs de eindeloos lange rijen. Hier vind je de goedkoopste kleren en de merkwaardigste groenten en fruit. Naast paarse aubergines zijn er ook roze en witte, lange smalle bonen met de prachtige Nederlandse naam 'kousenband', alle denkbare courgettenvarianten, bakbanen, bladeren in alle variëteiten, pepers in verschillende grootte en kleur, zoete patattenvariëteiten met onuitspreekbare namen, talloze mango- en papayasoorten, gember en heerlijk geurige kruiden. Vooral op de middag is het over de koppen lopen. Na de markt kun je nog een bos rozen kopen voor 2,5 euro.

praktisch

De trein is ideaal, elk uur vertrekt er uit Brussel, Mechelen of Antwerpen een rechtstreekse trein naar Amsterdam. Na een overstap in Hollands Spoor kom je aan in hartje Den Haag. Ook met de auto ben je snel in Den Haag (behalve tijdens de legendarische spitsuren), maar dan moet je parkeren: ook 's nachts en in het weekend moet er geld in de parkeermeter. In de binnenstad zijn er zestien parkeergarages die goed zijn aangeduid.

Goed besteed zijn je euro's in Hotel des Indes aan de Lange Voorhout, maar reken voor een kamer minstens 225 euro, zonder ontbijt. Beroemde filmsterren, muzikanten en politici hebben er sinds 1881 ook al in je bed gelegen. In dezelfde klasse zit het bekendste hotel van Den Haag, dat buiten het stadscentrum ligt: het Steigenberger Kurhaus Hotel op het Scheveningse strand. Gelukkig kent Den Haag ook een ruim aanbod in hotels van vier sterren tot kleine pensions, je kunt er zelfs kamperen. Op www.denhaag.com kun je de overnachting zoeken die bij je past. Reserveren kun je ook in de VVV-kantoren in Den Haag en Scheveningen of bij de Stichting Promotie Den Haag: 0031/70/338.58.15.

Djawa, Mallemolen 12A, 2585 XJ Den Haag,

0031-70/363.57.63, www.djawa.nl

The Raffles, Javastraat 63, 2585 AG Den Haag, 0031-70/345.85.87, www.the-raffles.nl

Sarinah, Goudenregenplein 4, 2565 GF Den Haag, 0031-70/360.15.85, www.sarinah.nl

Brasserie Surakarta, Prinsestraat 13, 2513 CA Den Haag, 0031-70/346.69.99, www.surakarta.nl

Garoeda, Kneuterdijk 18A, 2514 EN Den Haag,

0031-70/346.53.19, www.garoeda.nl. Dit is het grootste en duurste Indische restaurant in Den Haag, én het oudste: het werd al in 1849 geopend.

Stichting Promotie Den Haag: Nassaulaan 25,

PB 85456, 2508 CD Den Haag, Nederland.

Algemeen tel. 0031-70/351.88.88, voor toeristische info: tel. 0031-900/340.35.05, www.denhaag.com of mailen naar info@denhaag.com

Den Haag is ook de koninklijke en meest Indische stad van Nederland

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234