Zondag 27/11/2022

De charmantste schurk Van hollywood

De enige echte Prins der Duisternis, Christopher Lee, is op 93-jarige leeftijd overleden na klachten over ademhalings- en hartproblemen. Van Dracula tot Saruman en Scaramanga: een ode aan de ultieme slechterik van het witte doek.

Hij kroop in de huid van Sherlock Holmes en Muhammad Ali Jinnah, de stichter van de staat Pakistan. Maar Christopher Lee zal ons toch vooral bijblijven als de man die ons deed huiveren en als geen ander de stuipen op het lijf joeg. Als de Britse acteur op het scherm verscheen, wist je dat je een kussen binnen handbereik moest houden. Om je achter te verschuilen als de spanning écht niet meer te houden was.

Als Hollywood een schurk nodig had, klopten ze aan bij Christopher Lee. Een nazi, vampier, Raspoetin, Jekyll en Hyde: Lee heeft ze allemaal gespeeld. In de jaren vijftig en zestig maakte hij naam en faam in de Hammer-horrorfilms als het afzichtelijke monster van Frankenstein, een ingezwachtelde Egyptische hogepriester in The Mummy en Dracula.

Vooral die laatste rol zette Lee op de kaart als ongeëvenaarde booswicht. De acteur slaagde er eigenhandig in om het collectieve beeld van de oervampier met zijn vertolking te laten samenvallen: een niet onknappe, magere, lange man met aristocratische trekjes en een even intrigerend als dreigend stemgeluid. Alleen al de manier waarop hij sprak en zich voortbewoog met zijn cape volstond om iedere cinefiel om het puntje van zijn stoel te krijgen. Om het met de woorden van wijlen pdw te zeggen: "Lee's openingsscène in Horror of Dracula, waarin hij dreigend van de kasteeltrap komt, staat in mijn geheugen gegrift als de meest onheilspellende trapafdaling ooit."

Schurk met drie tepels

Lee's talent was dat hij van het ene op het andere moment kon switchen tussen schijnbaar normaal en ronduit kwaadaardig. Tussen de mysterieuze graaf en het beest met de vlijmscherpe hoektanden en bloeddoorlopen, opengesperde ogen. Naast zijn diepe, bijna van nature sinistere stem waren die ogen, die onpeilbare blik, zijn grootste troef als ultieme slechterik. Je vergaf hem meteen al die tenenkrullende Dracula-sequels, sequels waar hij naar verluidt zelf ook niet bepaald achter stond. "In The Prince of Darkness heb ik niet gepraat. Ik weigerde die voorgeschreven scenarioteksten uit te spreken", vertelde hij ooit in een interview.

Lee wist altijd iets dubbelzinnigs te geven aan zijn valse personages. Bijna nooit waren ze gewoon door en door slecht. Vaak gaf hij ze een ontegensprekelijke charme mee. Wat ze voor vreselijke dingen ze ook deden, als kijker trapte je zelf bijna in hun praatjes. Met als gevolg dat ze nog angstaanjagender werden. Denk aan de charismatische cultleider Lord Summerisle in The Wicker Man, een rol die Anthony Staffer speciaal voor Lee schreef. Of Scaramanga, een van de beste schurken in de geschiedenis van 007. Lee's antiheld in The Man with the Golden Gun, die 1 miljoen dollar per lijk vroeg, was de perfecte mix van een harteloze killer en een gesofisticeerde, geslepen dandy. Ondanks zijn derde tepel.

"Ik probeer het publiek altijd te verrassen met iets dat ze niet verwachten", zei Lee daar zelf over. "In mijn rollen probeerde ik altijd onconventioneel te zijn. Zelfs Scaramanga kon charmant zijn. Hij zou saai zijn geweest als ik hem gewoon als een boef had gespeeld." Een truc die hij ook later toepaste in schurkenrollen als Saruman, de tovenaar die de duistere kant kiest in de Lord of the Rings-trilogie, en Count Dooku, de Jedi die de duistere kant kiest in Star Wars: Attack of the Clones.

Lee had zelf al vrij snel door dat hij de geschiedenis zou ingaan als ultieme slechterik. De titel van zijn autobiografie uit 1977 was niet voor niets Tall, Dark and Gruesome.

Op latere leeftijd leek het alsof hij wat van de gemene rollen probeerde weg te komen, maar in een interview enkele jaren geleden met het digitale filmblad Empire Online keek Lee zonder spijt terug op zijn cv vol boosdoeners en onverlaten.

"Slechteriken zijn nu eenmaal interessanter om te spelen", zei Lee. "Alleen al omdat je een grotere diversiteit aan de dag kunt leggen: je kunt heel gemeen of innemend zijn, amusant of gevaarlijk. Maar het belangrijkste is om het publiek te laten inzien dat sommige van deze personages hun slechte daden niet kunnen laten. Het is bijna sterker dan henzelf. Er gaat een tristesse van hen uit. Anthony Hopkins zei ooit: 'Ik speel geen booswichten, ik speel mensen.' Dat is een citaat dat ik nooit ben vergeten."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234