Vrijdag 15/10/2021

Profiel

'De Bulldozer': Tanzania's nieuwe president strijdt tegen corruptie en verkwisting

Een affiche van de kiesstrijd die Magufuli naar het hoogste ambt van Tanzania bracht. Beeld AFP
Een affiche van de kiesstrijd die Magufuli naar het hoogste ambt van Tanzania bracht.Beeld AFP

Ontmoet John Pombe Magufuli (56), de nieuwe president van Tanzania. 'De Bulldozer' werkte zich op van boerenzoon tot gedoctoreerd chemicus en wil nu een einde maken aan de corruptie en verkwisting in zijn land. De opvallendste stunt die hij daartoe uitvoerde, is zelf afval ruimen op Onafhankelijkheidsdag. Of Magufuli - door sommigen arrogant en machtsbelust genoemd - ook in een échte grote schoonmaak slaagt van de corrupte elementen in de ambtenarij en de elite, valt evenwel nog af te wachten.

Dr. John Magufuli is een excentrieke figuur. Hij is een devoot katholiek, die graag in het kerkkoor zingt. Hij is een klassiek drummer. Tijdens zijn presidentscampagne ging hij onder meer publiekelijk aan de push-ups om de oppositie te bewijzen dat hij wel degelijk fit was. Hij zorgde ook voor een primeur: Tanzania kreeg voor het eerst een vrouw, Samiha Suluhu, als vicepresident.

Voor hij op 5 november ingezworen werd, was hij 15 jaar minister van verschillende departementen. Dat van openbare werken, bijvoorbeeld, een post die hem, volgens oud-premier Joseph Warioba, over een periode van meer dan tien jaar makkelijk de rijkste politicus van Tanzania had kunnen maken. Lucratieve opportuniteiten bij de vleet, maar Magufuli's reputatie is corruptievrij. Meer nog: hij strijdt tegen fraude en zakkenvullers. Zo gaf de no nonsense-president belastingontduikers een laatste kans om zich financieel in regel te stellen en ontsloeg hij al een boel corrupte ambtenaren.

Magufuli was ooit nog leraar chemie en wiskunde, maar stapte over naar de privésector, om in 2009 te doctoreren. Hij is een trouwe partijsoldaat: al sinds 1977 zit hij bij Chama Cha Mapinduzi (CCM) - vanaf het ontstaan in 1961 onafgebroken aan de macht - zonder zelf ooit tot de partijtop te behoren. Maar in 1995 trad hij als verkozene toe tot het parlement, om twintig jaar later op 5 november enigszins verrassend ingezworen te worden als de vijfde Tanzaniaanse president.
(Lees hieronder verder)

null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP

Verrassingsbezoekjes

Zijn zuinigheid is legendarisch. Onafhankelijksdag op 9 december gaat traditioneel gepaard met zware uitgaven voor de feestelijkheden, maar dat vond Magufuli dit jaar niet kunnen in een tijd dat "ons volk nog altijd sterft aan cholera". In plaats van de jaarlijkse viering maande Magufuli zijn landgenoten aan om samen met hem de straten schoon te maken. Het was de eerste keer in 54 jaar dat de nationale feestdag niet uitgebreid gevierd werd. De hashtag #WhatWouldMagufuliDo werd vorige week al snel trending in Oost-Afrika. Hij bundelde de vaak hilarische suggesties van het Tanzaniaanse volk over hoe je zuinig kan omspringen met overheidsgeld.

Verder schraapte hij maar liefst 90 procent af van het budget voor het somptueuze staatsdiner dat traditioneel het parlementaire jaar inluidt. Weg ook met het vliegen in first class, weg met onnodige buitenlandse reizen, weg met meetings in dure hotels. Dat geldt voor alle regeringsmedewerkers, behalve de president, de vicepresident en de premier. Het uitgespaarde geld gaat onder meer naar materiaal en een betere werking van ziekenhuizen. Als president beloofde hij de Tanzanianen ook komaf te maken met de veelvuldige stroomonderbrekingen waarmee Tanzania kampt, en de gasbronnen te exploiteren ten voordele van het land.

De 'bulldozer' is erg resultaatsgedreven. Hij kreeg die bijnaam als minister van openbare werken voor zijn ambitieuze programma om nieuwe wegen in heel het land aan te leggen, maar de omschrijving lijkt perfect te passen bij zijn huidige politiek lijn: rechttoe, rechtaan. Hij bezocht onverwacht het departement van financiën en berispte de vele personeelsleden die gewoon afwezig waren. Bij een gelijkaardig bezoek aan het grootste staatshospitaal van Tanzania stuurde hij de directeur de laan uit en ontbond hij de raad van bestuur.

"Zoveel macht dat ze hem naar het hoofd stijgt"

Allemaal rozengeur en maneschijn? Nou, niet echt. Ook John Magufuli - "de compleet onafrikaanse leider", zoals journalist Charles Onyango-Obbo hem omschreef - krijgt aardig wat kritiek.

Zijn tegenstanders vinden hem hardvochtig en hekelen onder meer zijn veilingen van staatseigendommen aan regeringsmedewerkers en het volk. De elite doet de nieuwe bewindsman af als "arrogant".

Sommigen vinden zijn laatste oproep een teken dat de macht hem naar het hoofd aan het stijgen is. Magufuli droeg openbare instellingen op om te besparen op versnaperingen tijdens meetings. Lunch mag enkel nog opgediend worden "in heel zeldzame en uitzonderlijke omstandigheden", met name tijdens ochtendvergaderingen die doorlopen tot in de namiddag. Voor meetings tot twee uur mogen alleen nog water, thee en koffie geschonken worden. Bij langere vergaderingen horen nog wel thee, water, fruitsap, noten en fruit, maar geen vlees of snacks.

En bij het volk is Magufuli dan wel geliefd voor zijn strijd tegen de corruptie, de president zal dat kwaad bij de wortel moeten aanpakken als hij succes wil boeken. Het loon van ambtenaren is bijvoorbeeld zo laag dat de verlokking van corruptie hoog blijft. En in ruil voor de (financiële) steun die hij van zijn eigen oudere, corrupte partijgenoten krijgt, verwachten die van Magufuli ongetwijfeld dat hij voor hen een oogje dichtknijpt.

Bovendien heeft hij zelf als president zo veel grondwettelijke macht, dat hij ondanks zijn zuivere reputatie zal moeten oppassen om niet in de val van zelfverrijking te trappen. Tot slot zal hij een antwoord moeten vinden op de voortdurende politieke crisis op het semi-autonome eiland Zanzibar, waar de verkiezingen volgens de oppositie frauduleus verliepen.

Genoeg werk voor de boeg dus, maar de 'bulldozer' zit dan ook nog maar anderhalve maand op de presidentsstoel. Benson Banna, lector aan de universiteit van Dar es Salaam, vat het zo samen: "Hij is alvast heel goed begonnen." En Magufuli's eigen campagneslogan luidde: "Hapa kazi tu". Vrij vertaald: werken en niks anders.

null Beeld AFP
Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234