Zondag 31/05/2020

De browsers trekken weer ten oorlog

Voor het eerst in zeven jaar verliest Microsofts Internet Explorer-browser marktaandeel aan zijn concurrenten. Dat ligt vooral aan de talloze veiligheidslekken en de daarmee gepaard gaande hacker- en virusaanvallen, maar Microsoft weigert ook een aantal nieuwigheden waarnaar steeds meer gebruikers vragen in zijn browser te stoppen.

Ronald Meeus

Medio jaren negentig van de vorige eeuw liet softwaregigant Microsoft een ongemeen sterk staaltje van zijn kunnen zien. Het bedrijf had net een monopoliepositie gegrepen met zijn Windows-besturingssysteem en was aan hetzelfde bezig met zijn Office-bureausoftware, maar stond nog nergens wat internettechnologie betreft toen het Amerikaanse startupbedrijfje Netscape de eerste webbrowser op de markt bracht. Voor de release van die Netscape Navigator-software, we schrijven ergens in 1994, was er al internetverkeer via e-mail, nieuwsgroepen en gespecialiseerde toegangssoftware, maar een toegangspoort waarlangs de grote massa het internet kon bereiken bestond nog niet. Het aantal wereldwijde, particuliere internetgebruikers steeg zienderogen en ze gebruikten allemaal Netscape Navigator. Tot Microsoft zijn Internet Explorer produceerde, hem eerst uitdeelde als gratis toevoeging aan het besturingssysteem Windows 95, en hem later integreerde in Windows 98. Dat luidde het begin in van wat men in die tijd de 'browseroorlog' placht te noemen: Microsofts browser greep door die integratie in Windows in geen tijd de markt, wat door Netscape stevig werd aangevochten en zelfs resulteerde in een vijf jaar durende rechtszaak. Tegen de tijd dat daarin een uitspraak kwam, was het echter al te laat: Microsoft had ondertussen een marktpositie van bijna 100 procent gegrepen en Netscape droop af.

Maar browseroorlog II staat voor de deur, denkt een hoop analisten. Voor het eerst in pakweg zeven jaar blijkt Internet Explorer aan marktaandeel te verliezen. Het Amerikaanse onderzoeksbedrijf WebSideStory zag het marktaandeel van Internet Explorer zakken van ongeveer 97 procent in juni naar iets meer dan 93 procent in september van dit jaar, ook populaire websites als Google en C/Net zagen dat iets minder gebruikers hun webpagina's bezochten via Explorer, en ook het Nederlandse analistenbedrijf OneStat ziet een opmerkelijke duik in het Internet Explorer-gebruik. "Dat is al een tijdje aan de gang", zegt Niels Brinkman van OneStat. "We zagen al een kleine daling in de zomer van 2003 en volgens de laatste gegevens daalt het nog steeds. Tegelijkertijd zien we een stijging in het gebruik van alternatieve browsers."

Hij bedoelt daarmee webbrowsers als het Noorse Opera, de Safari-browser van Apple en de op dit moment erg gehypete Firefox-browser. Die laatste haalde ondertussen al een miljoen downloads binnen, en voor de bètaversies (een soort 'kladjes' van de enkele weken geleden gelanceerde definitieve versie) waren er zelfs al zes miljoen downloaders wereldwijd. Firefox is een product van Mozilla, een groepering van softwareontwikkelaars die ooit werd opgericht en gechaperonneerd door Netscape, maar die sinds ongeveer een jaar als enige nog voortwerkt aan de browsertechnologie die Netscape heeft ontwikkeld. In de zomer van vorig jaar besloot de Amerikaanse internetprovider AOL, die in 1998 Netscape overnam, alle inspanningen voor de browser te staken en de merknaam te gebruiken voor andere dingen, zoals een webportaal.

Een van de redenen waarom al die gebruikers lijken over te schakelen is veiligheid: zeker het afgelopen jaar moest Microsoft het ene veiligheidslek na het andere in Internet Explorer toegeven, en befaamde wormvirussen maakten daar ook gretig misbruik van. Het ging zelfs zover dat de Amerikaanse organisatie CERT, de overheidswaakhond voor computerveiligheid, enkele maanden geleden in een van zijn rapporten de aanbeveling aan het publiek maakte om, indien alle andere methoden faalden, computers beter te beveiligen door niet langer met Internet Explorer te werken. Een aanbeveling die ook zou worden opgevolgd door de kersverse Belgische CERT-poot indien die op dat moment operationeel was, vertelde woordvoerster Céline Morris toen.

Maar gewoon van browser veranderen is in veel gevallen een pleister op een houten been. Microsoft zorgde er immers voor dat Internet Explorer niet van het systeem van de gebruiker kan worden gewist: men kan een alternatieve browser installeren, hem instellen als standaardbrowser en alle icoontjes en verwijzingen naar Internet Explorer onzichtbaar maken, maar men kan de Microsoft-browser zelf niet desinstalleren. Als er vanuit andere toepassingen van Microsoft (zoals het e-mailprogramma Outlook Express of de chattoepassing MSN Messenger) een internetlink wordt aangeklikt, gaat de onderliggende pagina open in Internet Explorer, ook als de gebruiker in kwestie standaard Firefox of een andere browser gebruikt. "Er zitten gaten in Explorer die kunnen worden misbruikt ook als het programma niet is opgestart", zegt onderzoekster Carole Thériault van het beveiligingsbedrijf Sophos in Londen. "Wat niet wil zeggen dat het geen verschil maakt als men een andere browser gebruikt: het grootste risico loopt men door op het internet te gaan, wat op dit moment veiliger is met een andere browser dan Internet Explorer. Maar alle software heeft gaten: als iedereen zou overschakelen op Firefox, zou die browser ineens het belangrijkste doelwit worden van virusschrijvers en hackers."

Het is echter niet alleen de veiligheid die gebruikers ertoe noopt om over te schakelen naar alternatieve browsers. Browsers als Firefox en Safari hebben een aantal mogelijkheden in zich die inmiddels erg populair zijn, en die niet in Internet Explorer zitten. Er is bijvoorbeeld een ingebouwde Google-zoekbalk, of de 'tabbed browsing'-mogelijkheid: die maakt het mogelijk om verschillende websites in één keer te openen wanneer men de browser opstart, zodat men erg snel tussen verscheidene sites kan switchen. Die mogelijkheden bestaan inmiddels al enige tijd, maar Microsoft heeft tot nu toe nagelaten om echte verbeteringen op Internet Explorer in te voeren (behalve software die vervelende 'popup'-vensters tegenhoudt in de gratis uitbreiding Service Pack 2). Microsoft beschouwt Internet Explorer als een integraal deel van Windows - afzonderlijk is de browser niet meer te krijgen - en wacht dus wellicht de release van de volgende versie van Windows af (ergens in 2006) om relevante verbeteringen in Explorer aan te brengen.

Nieuwe internetbrowsers knabbelen aan dominante positie Microsoft

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234