Woensdag 25/11/2020

De broosheid van het verstand

Elvis Peeters is van alle markten thuis: hij schrijft romans, verhalen en toneelstukken, maar sinds hij zijn carrière begon als voorman van Aroma di Amore is hij altijd een performer gebleven. Vanaf deze week treedt hij weer op met zijn groep De Legende en vanavond brengt hij Het paard van Nietzsche, een nieuw literair concert.

Door Dirk Steenhaut

MECHELEN l 'Ik heb de jongste jaren veel filosofen gelezen. Nietzsche was een briljante denker die werd meegesleurd door het rad van de waanzin maar tegelijkertijd zeer muzikaal was. Ook nadat hij psychologisch was ingestort bleef hij pianospelen. Dat maakt hem tot een geknipt onderwerp voor een literair concert.'

Peeters' nieuwe voorstelling handelt over de kracht van het denken en de broosheid van ons verstand. "Nietzsche ligt, met alles wat hij bij elkaar heeft geschreven en begrippen als 'God is dood' en 'de eeuwige terugkeer', aan de basis van het moderne denken", stelt de auteur. "En toch is hij naar krankzinnigheid afgegleden. Onze verstandelijke vermogens zijn dus uitermate kwetsbaar: dementie, Alzheimer, ze loeren voortdurend om de hoek. Arthur Lehning (Nederlandse schrijver en anarchist, DS) is wel 101 geworden, maar op zijn 100ste verjaardag besefte de man nauwelijks meer dat hij leefde. Ontluisterend maar fascinerend."

Het paard van Nietzsche wordt gepresenteerd als literair concert. Want terwijl de meeste schrijvers zich verschansen achter hun werktafel, voelt Elvis Peeters nog steeds de drang om de confrontatie met zijn publiek live op het podium aan te gaan. "Dat komt door mijn rock-'n-rollachtergrond. Sinds Aroma is het podium een biotoop die ik slechts moeilijk kan missen. En het blijft natuurlijk een voorrecht met goede muzikanten als Gerrit Valckenaers en Koen Van Roy te werken."

De vele optredens en het songschrijven hebben zeker invloed gehad op Peeters' taalgebruik. "Ik probeer inderdaad zinnen te schrijven die goed 'bekken', die ook goed klinken als je ze hardop zegt. Dat verklaart waarom mijn romans, zoals Malpertuis destijds deed met Spa, zonder al te veel moeite voor het theater kunnen worden bewerkt. Kan de taal me nog verrassen? Zeker. In de liedjesteksten van Raymond van het Groenewoud, bijvoorbeeld."

Elvis Peeters viert deze week ook de comeback van zijn groep De Legende, die dit voorjaar voor het eerst sinds 1997 weer een cd uitbrengt. "Verwacht geen stijlbreuk met vroeger, er is veeleer sprake van een accentverschuiving", zegt hij. "Destijds klonk onze muziek vrij folky, zelfs zigeunerachtig, maar het nieuwe materiaal klinkt veel gruiziger. Dat komt omdat violist en mandolinespeler Geert Waegeman nu als gitarist debuteert. Zijn stijl is nogal onorthodox. Hij klinkt zowaar als een kruising van Marc Ribot en Rowland S. Howard van The Birthday Party."

Vorig jaar maakte Elvis Peeters samen met Peter Claesen van Neven onder het pseudoniem Schmoll nog de cd Spleen pour rire, maar die is helaas aan de meeste mensen voorbijgegaan. "Peter en ik zijn vooral artistiek bezig en dus iets te weinig bekommerd om wat achteraf met het product zelf gebeurt. Dat is niet zo slim, besef ik. Het frustreert me dat die plaat zo weinig promotie kreeg, maar ik lig er niet meer wakker van. Wel valt me op dat ik anders schrijf, afhankelijk van of het bestemd is voor Aroma di Amore, De Legende of Schmoll. De tekst wordt gedicteerd of uitgelokt door het ensemble en de muziek. Schmoll heeft, door de beats en de elektronica, een heel andere flow dan pakweg De Legende. Daardoor kon ik zelfs voor het eerst met Franstalige liedjes experimenteren."

Peeters schrijft zijn romans, verhalen en toneelstukken doorgaans samen met zijn levensgezellin Nicole Van Bael, die de teksten als het ware regisseert. "Zij bepaalt mee de structuren en concepten, de invulling van de personages. Mocht ik alles in mijn eentje bedenken, dan zouden mijn boeken wellicht veel te langdradig zijn. Nicole herkneedt, herschikt, puurt uit... Ze is vanaf het begin bij het proces betrokken. Een verhaal kan bij ons thuis echt wel een poosje in de lucht hangen. Nicoles kritiek kan soms hard aankomen, maar voor zover dat tot conflicten leidt, blijven die beperkt tot de artistieke arena. En passages waar we het echt niet over eens raken, verdwijnen voor onbepaalde tijd in een lade."

"Elvis Peeters beoefent in zijn boeken de romantiek op een anarchistische wijze", schreef een criticus ooit. "Klinkt mooi, al ben ik niet echt een romanticus. Ik heb wel sympathie voor anarchisten. Regeltjes zijn aan mij niet besteed. Maar als je, zoals ik, met muzikanten werkt, ontkom je daar natuurlijk niet aan."

Wel houdt Peeters van overdreven uitvergrotingen. Wat kan er zoal gebeuren als de migratiestromen uit het arme Zuiden niet langer in te dijken vallen en ze het sociale leven in het rijke Noorden dreigen te ontwrichten? Die vraag vormt het uitgangspunt van zijn jongste roman De ontelbaren en leidt tot een parabel waarvan het nachtmerrieachtige karakter doet denken aan boeken als De stad der blinden, Het stenen vlot of Het verzuim van de dood van de Portugese Nobelprijswinnaar José Saramago. "Ik vind het gewoon een boeiende denkoefening", legt Peeters uit. "Die parallel met Saramago is louter toeval, maar ik heb inmiddels al twee van zijn romans gelezen en natuurlijk word ik liever met hem vergeleken dan met talloze mindere goden."

"Wie zwijgt terwijl hij iets te zeggen heeft, zwijgt meer dan wie zwijgt die niets te zeggen heeft", lezen we op Elvis Peeters' website. "Mijn wortels liggen in de punk: ik zie dus weinig heil in entertainment om het entertainment", stelt de artiest. "Je moet iets vertellen, ergens voor staan, want in onze samenleving is tegenwoordig haast alles ondergeschikt aan verkoopbaarheid of aan het kies-, kijk- of luisterpubliek. Tijd is kostbaar, dus waarom zou je dikke boeken schrijven als je het ook beknopt en uitgepuurd kunt formuleren? Maar áls je bepaalde inzichten hebt, is het wel je morele plicht die met anderen te delen."

Het paard van Nietzsche gaat vanavond in première in het Mechelse kc nOna, is er ook morgen te zien en gaat vervolgens op reis door Vlaanderen. De Legende speelt voor het eerst weer in CC De Ploter, Ternat op zondag 27 januari.

Elvis Peeters:

Het podium is een biotoop die ik nauwelijks nog kan missen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234