Donderdag 23/09/2021

AnalyseCoronacrisis

De Britse cijfers leren: Covid-19 is nog lang niet verdwenen

null Beeld Getty Images/Image Source
Beeld Getty Images/Image Source

We vaccineren nu als de besten en worden wellicht dra weer een ‘groen’ land. Maar is dat wel voldoende om te vermijden dat de oprukkende deltavariant de gezondheidszorg opnieuw in gevaar brengt?

Hoe snel rukt de deltavariant hier nu écht op?

‘Delta’, die voorheen als Indiase variant bekendstond, is hier op 6 april geïdentificeerd. In de eerste week van juni maakte hij 5 procent van de besmettingen uit, in de week erop 13 procent en nu, volgens cijfers in Financial Times, 16 procent. “Ik verwacht 25 procent tegen volgende week”, zegt biostatisticus Geert Molenberghs (KU Leuven/UHasselt).

Aan dat tempo wordt ‘delta’ begin juli dominant en tegen eind juli allesoverheersend, zo staat in een nieuwe analyse van KU Leuven, UHasselt en Sciensano.

“Delta gaat dubbel zo snel als ‘alpha’ (voorheen ‘de Britse variant’, BDB)”, zegt Molenberghs. Door de grotere besmettelijkheid is de opmars niet tegen te houden. We gaan ook meer reizen en ‘delta’ reist ook rond. In en rond Lissabon, bijvoorbeeld, en in delen van Frankrijk, Italië en Duitsland. In het Verenigd Koninkrijk zijn de besmettingen de laatste maand verdriedubbeld door ‘delta’, die daar nu 98 procent van de besmettingen uitmaakt.

Hoe problematisch is de deltavariant?

Hij is ongeveer 50 procent besmettelijker dan alpha, die 40 procent besmettelijker was dan de ‘Wuhan’-variant. Britse data tonen ook een dubbel zo groot risico op ziekenhuisopname. Bij de Britten verdubbelt door ‘delta’ het aantal besmettingen en hospitalisaties nu om de twaalf dagen.

“We zien liever een ontkoppeling waarbij meer besmettingen niet tot evenredig veel extra opnames leiden”, zegt biostatisticus Tom Wenseleers (KU Leuven). Maar zelfs bij de Britten, die met hun stevige vaccinatiecampagne bijna de helft van de inwoners volledig vaccineerden, lukt dat niet. Dat kan liggen aan die andere helft, want volledige vaccinatie blijkt wel cruciaal tegen ‘delta’ (zie verder).

Zorgwekkend is ook dat in enkele Belgische rusthuizen volledig gevaccineerde bewoners toch besmet raakten en er enkelen overleden. “Dit zijn wel vaak fel verzwakte mensen”, zegt Molenberghs. “De vaccins werken zeer goed, maar wanneer dit soort variant te zeer aanwezig is, kan het voor risicogroepen en ouderen toch mislopen, zij het veel minder dan mocht er niet gevaccineerd zijn.”

Volstaat één prik?

Public Health England, het Britse Sciensano, laat zien van niet. Een eerste dosis biedt bij besmetting met de deltavariant zo’n 33 procent bescherming tegen ziekte door ‘delta’, terwijl twee dosissen 81 procent bescherming bieden. “Dat is een belangrijk punt, want tegen alpha boden eerste dosissen wel al veel bescherming”, zegt Molenberghs. “Met delta kunnen we daar minder op vertrouwen.”

Een voordeel zou volgens Wenseleers wel kunnen zijn dat ons land meer mRNA-vaccins (75 procent) en minder Vaxzevria, voorheen AstraZeneca (25 procent) heeft ingezet. Want één dosis met het mRNA-vaccin van Pfizer biedt wel al 94 procent bescherming tegen ziekenhuisopname. Voor Vaxzervia is dat 71 procent. Bij de Britten maakt Vaxzervia juist 61 procent van de vaccinaties uit.

Het vaccinatiecentrum in Flanders Expo, Gent. Beeld Wannes Nimmegeers
Het vaccinatiecentrum in Flanders Expo, Gent.Beeld Wannes Nimmegeers

Ook een voordeel is dat België minder uitgesproken koos om eerst zo veel mogelijk eerste prikken te zetten. De Britten deden dat wel toen ‘alpha’ hen afgelopen winter overspoelde. “Logisch voor alpha, maar bij delta lijkt volledige vaccinatie toch wel belangrijk. En van de Belgische gevaccineerden kregen er al meer een tweede dosis dan van de Britse”, zegt Wenseleers.

Molenberghs brengt daartegenin dat België wel minder ver staat met vaccineren en dat veel Belgen met onderliggende aandoeningen lang moeten wachten op een tweede dosis met Vaxzervia.

Het vaccinatiecentrum op de Heizel. Beeld Photo News
Het vaccinatiecentrum op de Heizel.Beeld Photo News

Kan onze prikstrategie ‘delta’ temmen?

Molenberghs vreest ervoor. “Het aantal volledig gevaccineerde Britten ligt nu op de helft. Bij ons is dat 30 procent. Maar ondanks een snellere vaccinatiecampagne, strengere maatregelen en een aanvankelijk laag aantal besmettingen zitten de Britten door ‘delta’ nu weer met stijgende cijfers”, zegt hij. “Ik verwacht dat mogelijk ook hier. Alles hangt af van ons contactgedrag. Het gevoel dat ‘het voorbij is’ overheerst en daarvoor dreigen we te moeten betalen.”

Wenseleers is iets minder ongerust. “Ik denk dat het zou kunnen meevallen”, zegt hij. “Het relatieve aandeel van de deltavariant neemt toe, maar het geschatte absolute aantal besmettingen met delta lijkt de laatste weken te stabiliseren. De R-waarde (het aantal mensen dat een besmet persoon op zijn beurt besmet, BDB) is dan ook sterk gedaald tot 0,61. Zelfs als je de hogere besmettelijkheid van ‘delta’ meerekent, kom je nog uit onder een R-waarde van 1. Onze intensieve vaccinatiecampagne en de 33 à 40 procent Belgen die al besmet raakten, zijn hopelijk voldoende om ‘delta’ net te stoppen.”

Moeten de versoepelingen trager en minder?

De experten hadden de extra versoepelingen van eind vorige week afgeraden. “Temporiseren zou geen kwaad kunnen”, zegt Molenberghs. “We kennen de effecten van de versoepelingen van 9 juni nog niet en de deltavariant kun je niet wegdenken, ook al lijken sommigen dat te doen.”

Wenseleers wil “het risico ook weer niet overdrijven”. “In het Verenigd Koninkrijk en de VS stijgen de absolute aantallen van besmettingen met deze variant exponentieel en bij de Britse ziekenhuisopnames nemen toe. Dan is ingrijpen logisch. Maar hier lijkt het absolute aantal besmettingen met delta te stabiliseren en dalen alle cijfers heel sterk”, zegt hij. “Wel essentieel is dat risicopatiënten voorrang krijgen voor hun tweede prik en dat jongeren na festivals strikt afstand houden van risicopatiënten en nog niet volledig gevaccineerde ouderen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234