Woensdag 13/11/2019

De brief van Jules

Jules Hanot steekt elke week een schermgezicht een hart onder de riem (of een dolk in het hart)

Geachte heer Focketyn, Beste Frank,

Soms worden schermgezichten zo vanzelfsprekend dat ze amper nog opvallen. Ze zijn er wel, maar je ziet ze niet. Alsof ze zijn opgegaan in het decor en herleid tot een stuk tv-meubilair dat je pas mist als het wordt verplaatst of weggehaald. Ze zijn zoals die oude sofa waar je geen afscheid van kunt nemen omdat hij nu eenmaal comfortabeler ligt dan eender welke dure designzitbank. Trouwe huisvrienden die al jaren zonder kloppen binnen mogen, maar te zelden bedankt worden voor bewezen diensten. Jij bent er zo eentje, Frank.

Geen opdringerige tafelspringer, maar een rijpe heer van stand die al twee decennia lang discreet zijn ding doet en wellicht daarom nooit de status heeft bereikt waarop hij, gezien zijn indrukwekkende staat van dienst, recht heeft. Zelfs ik, toch een fan van het eerste uur, moet schuldig pleiten. In het achtjarige bestaan van deze rubriek heb ik je nooit geschreven en het is pas sinds mijn dochter je oneerbiedig als "die rare kwiet uit De slimste mens" omschreef, dat ik met de neus op die schandelijke vergetelheid werd gedrukt. Het stoorde me mateloos dat ze je smalend degradeerde tot een simpele paljas die van "geforceerd onnozel doen" zijn handelsmerk had gemaakt.

Majesteitsschennis in de hoogste graad. Ik wees haar streng terecht wegens het zonder voorkennis beledigen van een bevriend televisioneel staatshoofd dat meer voor zijn onderdanen heeft betekend dan al haar vluchtige helden en heldinnen samen.

Het mocht niet baten. Jongeren hebben geen eerbied voor een onbekend verleden en al helemaal niet voor de nostalgische oprispingen van een oude vader die zit te zeuren dat het in 'zijn tijd' allemaal zoveel beter was. Toch zadelde haar misplaatste opmerking me op met een knagend schuldgevoel en maak ik graag van je passage in het fijne Tom & Harry gebruik om, beter laat dan nooit, eer te betuigen aan een van mijn grote helden.

Want mijn bewondering is groot voor de ras- acteur wiens ware liefde niet op het scherm, maar op de planken ligt. Net zoals zovelen gevormd door de grote Dora Van der Groen en oneindig veelzijdiger dan de gepopulariseerde restfractie van zijn talent dat door de camera wordt geregistreerd. Al jaren ten onrechte gestigmatiseerd als simpele komiek en steeds vaker opgevoerd als de overjaarse hofnar wiens simpel verschijnen garant moet staan voor een portie lachen, gieren en brullen.

Wellicht daarom ben ik je een beetje uit het oog verloren, Frank. Je was enkel nog te bezichtigen in bijrolletjes of als het balsturige jurylid dat De slimste mens met wisselend succes van comic relief moest voorzien. Soms plezant, maar bijna even vaak zo over the top dat ik er een beetje triest van werd.

Het deed me dan ook deugd je op het wijndomein De Elsakker nog eens als volwaardig acteur aan het werk te zien, in de rol van de stille en kansloos verliefde nonkel Jef die twee in de materniteit verwisselde jongens en hun getormenteerde moeder in een revolutionair nieuw familiaal model probeerde te dwingen. Eindelijk nog eens een personage met 'vlees aan' dat me naadloos terugvoerde naar een gekoesterd en onuitwisbaar verleden waarin jij een hoofdrol opeiste.

Als 'de pappie' in Vaneigens, bijvoorbeeld. De schlemiel die voor iedereen behalve voor zichzelf een meelijwekkende loser was. Met een bonte stoet typetjes was je een van de sterkhouders van het legendarische In de gloria. Hilarisch als - "rispel, raspel!" - de Woudloper, als de mannelijke helft van het koppel dat kickt op seks op openbare plaatsen of als de dolgedraaide taxichauffeur in Hebbes. Ik leefde mee met stoker Willy - "Ja Jennyke, ja..." - die eenzaam zijn pensioen moest 'vieren' in de trieste kelders van het ministerie en lag in een deuk toen je je samen met bloedbroeder Wim Opbrouck en een thermos sperma opwierp als een van de potentiële 'bevruchters' van Wendy Van Wanten. Baanbrekende televisie die bijna twintig jaar later niets aan kracht heeft ingeboet en bij een plotse opstoot van weltschmerz nog steeds de zon kan doen doorbreken.

Ook de dvd-box van Het eiland ligt altijd binnen handbereik als probaat middel tegen de dagelijkse verzuring. Tijdloos grappig, ontroerend en zo herkenbaar en confronterend als kroniek van de menselijke werkvloer dat het moeiteloos elke documentaire overtreft. Hoewel ik Alain 'protput' Vandam, Franky Loosveld, Michel Drets, Bucky Laplasse en de onnavolgbare Guido Pallemans onderhand van binnen en van buiten ken, wil ik ze, net als van die oude sofa, nooit kwijt. Oude liefde mag nooit roesten en mooie herinneringen verdienen het om gekoesterd te worden. Weinigen hebben me zo veel onvergetelijke tv-momenten bezorgd als jij, Frank, en daar wil ik je bij deze hartelijk voor bedanken.

Jij kent mij niet. Ik jou wel. Twee jaar geleden blies je me in het NTG helemaal van de sokken met Brief aan mijn rechter, een ijzingwekkende monoloog van Georges Simenon over een liefde die onherroepelijk naar de dood moest leiden. Ik zag een pezig ventje in een blauw 'marcelleke' moederziel alleen op de scène torenhoog boven zichzelf uitstijgen. Plots was er geen sprake meer van Frank Focketyn, maar vervelde je op wonderlijke wijze tot de getormenteerde dokter Charles Alavoine, die een demonisch pleidooi hield voor een crime passionnel met voorbedachten rade. Je kon een speld horen vallen, niemand keek op zijn horloge en iedereen hing ademloos aan je lippen.

Tot er een minutenlange ovatie losbrak en iedereen zwaar aangeslagen naar de uitgang schuifelde. Het heeft mijn bewondering voor jou als acteur nog groter gemaakt en ik herinner me dat ik niet kon vatten dat je een kwartiertje later in de foyer weer gewoon jezelf stond te zijn. Rond die tijd las ik ook dat je net als tweelingbroer Kris jarenlang door je vader seksueel was misbruikt en hoe je dat duistere geheim met zeldzame grootsheid een plaats in je leven had gegeven. Guido Pallemans en Vermaelens Projects waren even heel ver weg, maar ik kreeg wel een grenzeloos respect voor de man die ze tot leven wekte. Klein ventje, grote meneer. Ik hoop oprecht dat je nog vele jaren de pannen van het dak mag spelen, Frank. Op het scherm of op de planken. Maakt niet uit. Ik kijk zeker.

Met hartelijke groeten,

Je vriend Jules

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234