Zondag 28/02/2021

De breekbare schoonheid van Italië

Beppe Severgnini is columnist voor de Italiaanse krant Corriere della Sera, en de auteur van La Bella Figura - A Field Guide to the Italian Mind.

Als je een speld zou prikken in het midden van de Italiaanse landkaart, steekt die naar alle waarschijnlijkheid precies in Amatrice. De stad van de honderd kerken is geknipt voor wie Toscane te voor de hand liggend, Rome te luidruchtig en Venetië te druk vindt. En in slechts één korte zomernacht werd Amatrice bijna totaal van de kaart geveegd.

Ook de nabijgelegen dorpen Accumoli en Pescara del Tronto werden nagenoeg weggevaagd door de aardbeving die woensdagochtend met een kracht van 6.2 op de schaal van Richter Centraal-Italië trof. De schok was voelbaar van Bologna tot Napels. Er zijn terwijl ik dit schrijf minstens 241 doden geteld, met onder hen een heel aantal kinderen. Talloze mensen liggen nog gevangen onder het puin, en duizenden anderen blijven dakloos en verweesd achter.

Volgens een getuige ziet "het gebied eruit als Dante's Inferno". Maar tot woensdag was het een paradijs. Het was een van de mooiste plekken van het land, gekenmerkt door talrijke oude, ongerepte dorpjes. Voor veel buitenlanders was dit gebied het toppunt van hun Italiaanse fantasieën. Voor de Italianen was deze regio een bron van trots.

De beving trof Amatrice en het omliggende gebied om 3.36 uur. Verbazingwekkend genoeg is dat bijna exact hetzelfde tijdstip als het moment waarop een aardbeving in 2009 L'Aquila en Abruzzi verwoestte. Daarbij vielen meer dan 300 doden. Dit keer zijn een aantal van de dodelijke slachtoffers toeristen. Reizigers trekken in augustus naar Amatrice voor het milde klimaat, een avondwandeling en spaghetti all'amatriciana, een wereldberoemd gerecht, uitgevonden door de lokale herders in de middeleeuwen.

Deze week maakte de stad zich op voor het 50ste jaarlijkse festival gewijd aan hun beroemde pastasaus. Gelukkig hadden de meeste bezoekers de stad 's avonds al verlaten. Maar Hotel Roma had 70 gasten onder dak, die op dit moment nog steeds vermist zijn.

We vergeten allemaal, zowel toeristen als inwoners, dat Italië een wondermooi, maar wankel land is. Sinds 1861, het jaar van de eenmaking, zijn er al 35 grote en 86 kleinere aardbevingen geweest. Elke regio is al ooit getroffen. In 1908 kwamen meer dan 70.000 mensen om het leven bij een aardbeving in Messina, Sicilië. Het eiland werd opnieuw getroffen in 1968. Friuli in 1976, Campanië in 1980, Abruzzo in 2009, Emilia in 2012. De bergketen de Apennijnen, de geologische ruggengraat van Italië, is al verschillende keren getroffen.

Italiaanse schoonheid is fragiel. Oude gebouwen zijn prachtig, maar kunnen evengoed gevaarlijk zijn. De steden zijn oud en dichtbebouwd, en de gebouwen zijn kwetsbaar dankzij wetten die ze, tegen wil en dank, beschermen tegen modernisering. Carmine Galasso, een ingenieur die zich specialiseerde in aardbevingen en doceert aan University College London, vertelde in Time: "De echte uitdaging is het juist inschatten van de seismische veiligheid van oude gebouwen, en ze op basis daarvan aan te passen en te versterken."

Voorschriften niet nageleefd

Maar dat kost tijd en geld. En alhoewel Italië een modern, welvarend land is, toch zijn veel regio's arm, en zijn de bewoners daar niet in staat om die kosten op zich te nemen. Corrado Longa, een architect die in Spelonga - in de buurt van het getroffen gebied - woont, zei in Corriere della Sera: "De huiseigenaren zijn oud en wonen alleen, en ze beschikken niet over de middelen. Anderzijds beschouwt men veel van die panden als vakantiehuizen, en dat kan de mensen niet schelen."

Zodra er een ramp van deze omvang gebeurt, maken het gebrek aan middelen en de omslachtige Italiaanse bureaucratie het enorm moeilijk om alles weer op te bouwen. Zeven jaar en 13,5 miljard dollar waren niet voldoende om het omvangrijke historische centrum van L'Aquila weer tot leven te brengen.

Toch betekent dat niet dat Italië zich niet bewust is van het probleem. Het land heeft in zijn wetgeving een reeks van de meest geavanceerde bouwvoorschriften voor nieuwbouw ter wereld. Helaas worden ze niet altijd nageleefd, zoals in 2009 bij de aardbeving in Abruzzo zo pijnlijk is gebleken.

Aardbevingen zijn trouwens niet het enige wat de Italiaanse schoonheid bedreigt. Overstromingen en aardverschuivingen komen steeds vaker voor, met destructieve gevolgen. Toen kleine boeren besloten de heuvels niet langer te bebouwen, namen gewetenloze vastgoedontwikkelaars hun plaats in. Kleine, kronkelende bergwegeltjes - de navelstrengen van kleine gemeenschappen doorheen het land - zijn duur om te onderhouden, en enkele lokale overheden doen daarom niet eens de moeite daartoe. Plattelandsvlucht deed de rest.

Amatrice had al driekwart van zijn inwoners verloren in een eeuw, en het bewonersaantal liep terug van 10.000 tot 2.500. Ze emigreerden, trokken naar Rome en andere steden om werk te vinden.

Italië is niet altijd zo charmant en schilderachtig als men denkt. Het is een oude en bijzonder kwetsbare plek. Het heeft verzorging, respect en voldoende middelen nodig. Maar zelfs dat kan niet voldoende zijn, en dat beseft het arme Amatrice maar al te goed.

Copyright: The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234