Maandag 27/06/2022

De 'Boeman van Bakoe' is moe

De 1,96 meter lange Vladimir Kramnik mag zich sinds eergisteren de nieuwe schaakkoning noemen. Kramnik is geen reus op lemen voeten. Hij gaf de 'Boeman van Bakoe' op zijn donder.

Londen

Eigen berichtgeving

Wouter Janssens

Op 13 april 1963, de geboortedag van Gary Kasparov, wordt de Azerbeidzjaanse hoofdstad Bakoe opgeschrikt door een lichte aardbeving. Achteraf gezien lijkt het alsof de goden de komst van de dertiende wereldkampioen schaken hebben aangekondigd. Oorspronkelijk heet Gary Kasparov Harry Weinstein, maar als zijn joodse vader overlijdt, krijgt hij de Russische versie van de familienaam van zijn Azerbeidzjaanse moeder Klara Kasparova. Het vaderloze jongetje zal de schaakhemel als een komeet bestormen. In '85 wordt Kasparov op 22-jarige leeftijd de jongste wereldkampioen aller tijden door Anatoli Karpov te verslaan in een historische tweekamp in Moskou. In de volgende jaren vecht hij nog menig robbertje uit met Karpov, die zijn aartsvijand wordt. Het verschil is nooit groot, maar steeds trekt Kasparov aan het langste eind.

Tijdens zijn regeerperiode als wereldkampioen wint Kasparov verschillende keren alle toptoernooien. Het levert hem de bijnaam de 'Boeman van Bakoe' op. Met zijn agressieve, explosieve spelstijl kent hij geen genade met zijn tegenstanders, in schril contrast met de minimalistische aanpak van zijn voorganger.

In '93 breekt Kasparov met de wereldschaakbond Fide, onder andere omdat hij geen kapitaalkrachtige sponsors vindt voor de organisatie van WK-matches. Kasparov gaat zijn eigen weg en verdedigt zijn titel met succes tegen de Engelsman Short ('93) en de Indiër Anand ('95).

In '97 verliest Kasparov een korte, bizarre match tegen Deep Blue, de supercomputer van IBM, met 3,5-2,5. Kasparov vraagt maar krijgt geen revanchematch van de computergigant, die niet de minste moeite doet om Kasparovs aantijgingen in verband met bedrog te weerleggen. In 2000 verliest Kasparov echter zijn dissidente wereldtitel aan Vladimir Kramnik, zijn ex-leerling. Door dit verlies gaat zowat het enige WK-record dat Kasparov nog niet bezit aan zijn neus voorbij: dat van de langste ononderbroken regeerperiode als wereldkampioen. De Duitser Emanuel Lasker was schaakkoning van 1894 tot 1921 toen hij van de Cubaan José Raoul Capablanca verloor. Ironisch genoeg in een match waarin hij geen enkele partij won, tot nu toe een unicum voor een titelverdedigend wereldkampioen. Als Kasparov vandaag zijn zestiende en laatste partij tegen Kramnik niet wint, is hem hetzelfde lot beschoren.

Hoe dan ook is het tijdperk-Kasparov doorbroken. Daarvoor heeft Vladimir Kramnik deze week gezorgd. Kramnik wordt geboren op 25 juni '75 in Moskou. In '92 verkrijgt wereldkampioen Kasparov van de Russische autoriteiten dat de beloftevolle Vladimir mee mag gaan naar de schaakolympiade in Manila, en dat enkele gereputeerde namen thuis blijven. Kramnik schittert en zorgt ervoor dat het Russische team de gouden medaille verovert.

Kasparov spreekt dan de profetische woorden: "Kramnik maakt de grootste kans om mijn opvolger te worden." En inderdaad, haast moeiteloos bereikt Kramnik de top van het schaken. Sinds '95 staat hij onafgebroken op de tweede of derde (en begin 1996 zelfs heel even op de eerste) plaats van de wereldranglijst.

Als Kasparov in '95 zijn wereldtitel tegen de sterke Indiër Viswanathan Anand verdedigt, roept hij de hulp in van zijn jonge protégé. Onontbeerlijke hulp, want de Indiër blijkt vooral in de eerste helft van de match een taaie klant. Kramnik geeft zijn ogen en oren goed de kost, ervaring die hem van pas zal komen.

Ondanks zijn uitstekende schaakprestaties, lijkt het niet zo goed te gaan met Kramnik: hij kweekt een stevig buikje, valt op door overmatig drankgebruik en ontpopt zich tot kettingroker. Toch legt hij ruim voldoende werklust en sérieux aan de dag om zijn positie aan de top te handhaven. 'Vlady' raakt bekend om zijn zeer precieze, zij het eerder defensief georiënteerde spel. Hij wint relatief weinig, maar verliest bijna nooit. Van zijn voorbije honderd partijen (1999-2000) verloor hij er slechts één, een welhaast bovenmenselijke prestatie.

In 2000 kiest Kasparov Kramnik als WK-tegenstander: de leraar wil het gevecht aangaan tegen zijn leerling en een van zijn weinige vrienden in de schaakwereld. Van Kramnik wordt gezegd dat hij mentaal kwetsbaar is, maar in Londen is hij beslist geen reus op lemen voeten. Hij verschijnt zonder buikje aan de start, is gestopt met roken en drinken en slaagt er als allereerste in om Kasparovs geoliede machine te ontregelen. In een tweekamp over zestien partijen, waarin Kasparov vooral in het eerste gedeelte geen enkele winstkans krijgt, bereikt Kramnik als eerste de kaap van de 8,5 punt en wordt zo de veertiende wereldkampioen schaken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234