Zaterdag 30/05/2020

De boekenvariant van het wij-zij-denken

In reactie op Patrick De Rynck en Marc Reugebrink: auteur en uitgever schrijven hetzelfde verhaal

Een in deze krant vakkundig opgelicht citaat van Patrick De Rynck, die samen met Marc Reugebrink het nieuwe voorzittersduo vormt van de Vlaamse Auteursvereniging (VAV), trok mijn aandacht: "Uitgeverijen blijven in gebreke om auteurs te promoten en zitten op een oud spoor." Hoewel het interview met beide auteurs ('Respect voor een auteur druk je niet uit met een fles wijn', DM 28 maart) voor een groot deel over literatuur handelt en ik me als non-fictie-uitgever niet direct aangesproken voel, wil ik toch een fundamentelere kwestie op tafel leggen.

Ik begrijp niet waarom auteurs (en al helemaal niet hun woordvoerders) uitgevers vaak de zwartepiet toespelen, alsof zij een soort vermaledijde boemannen zijn. Nog afgezien van het feit dat uitgevers wél pogingen doen om op een vernieuwende manier boeken op de markt te brengen en auteurs te promoten, brengt wij-zij-denken nooit zoden aan de dijk. Integendeel, auteurs en uitgevers zitten in hetzelfde schuitje: hoe meer succes een boek heeft, hoe meer de uitgever en de auteur (en de sector) ervan kunnen genieten.

'Barbaren'

De grote uitdaging voor het boekenvak is de lezer. Drie op de tien Vlamingen hebben naar eigen zeggen het voorbije jaar geen boek gelezen en 40 procent koopt naar verluidt nooit een boek. Een van de belangrijkste redenen daarvoor is het veranderende mediagebruik. Als een Facebookgebruiker gemiddeld 37 minuten per dag spendeert aan die website, dan kan hij in die tijd geen roman lezen.

De grootste uitdaging zal zijn om aan 'de barbaren' - zoals Alessandro Baricco ze ironisch noemt in zijn gelijknamige boek - op een moderne manier kwaliteitsvolle informatie en scherpe verhalen aan te bieden. We moeten de betekenis ervan vooral niet willen verbannen naar de diepte, als een soort schat voor ingewijden, betoogt Baricco, maar ze volop gaan verspreiden aan de oppervlakte, waar de barbaren (wij dus) betekenis reconstrueren uit het snel registreren en samenvoegen van de mozaïek-steentjes van de werkelijkheid.

Daarom staat een (wetenschappelijk!) boek als Borderline Times van Dirk De Wachter in de top tien naast Puur genieten van Pascale Naessens en hebben Paolo Giordano en nu ook Saskia De Coster Vijftig tinten grijs van de troon gestoten. Maar zowel De Wachter, Naessens als De Coster brengen een coherent verhaal dat ze op vele platformen en manieren vertellen, van televisie tot literaire manifestaties. Het gaat bij hen allang niet meer over enkel een boek.

Schot hagel

En dus zijn uitgevers (en vele andere actoren in het boekenvak) bezig met het organiseren van én investeren in lezingen, boekhandelstournees, tentoonstellingen, evenementen, tv-formats, voorpublicaties, interviews, nieuwsbrieven, twitterberichten, blogs, advertenties, digitale versies, vertalingen, distributie naar het buitenland enzovoort om boeken te doen leven en vooral langer te laten leven. En ja, ook een goede recensie heeft nog altijd een duidelijk effect! In al deze gevallen zullen auteur en uitgever creatief moeten samenwerken.

Al die inspanningen zijn echter te groot om bij de selectie zomaar de methode van 'een schot hagel' te hanteren, zoals Reugebrink zegt. Het verplicht de uitgever om elk manuscript grondig te overwegen en ernaar te streven projecten zo lang mogelijk aan de oppervlakte te houden.

In die spannende rollercoaster zitten uitgever, auteur, boekhandel, media en andere actoren naast elkaar. De overheid stimuleert de auteur voor een deel door subsidies toe te kennen en door een gunstig fiscaal regime te hanteren voor inkomsten uit auteursrechten. Er kan nog meer gebeuren, bijvoorbeeld op het vlak van een fatsoenlijk leenrecht, maar ook dat zal niet volstaan. Auteur en uitgever moeten samen alle hobbels nemen, met respect voor elkaar. Dus ook met correcte honoraria en bijvoorbeeld het modelcontract dat door beide partijen werd goedgekeurd. Onderweg afstappen is geen optie.

Uitgeverijen blijven natuurlijk wel bedrijven die met hun economische realiteit rekening moeten houden, maar het uiteindelijke doel van beide partijen is hetzelfde en urgenter dan ooit: de lezer overtuigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234