Zaterdag 10/04/2021

De boeken die u volgens ons

undefined

gelezen moet hebben

Al mijn sterren gaan naar het beklemmende Tokyo Zero van de Brit David Peace (Cargo). Een uitstekende thriller die het vaak misbruikte adjectief 'literair' wel degelijk verdient. Tussen de ruïnes van de gebombardeerde Japanse hoofdstad staat inspecteur Minami bij het lijk van een verkrachte en vermoorde jonge vrouw. En dan kondigt via de radio de stem van god, de keizer, de overgave aan. De twee eerste atoombommen zijn zopas gevallen. Minami dwaalt tussen zijn eigen puinhoop en de ruïnes van een hongerende, door tyfus en cholera bedreigde stad. Een misdaadroman die lijkt geschreven met een hallucinante gedrevenheid. Perfecte research die verhaal noch personages ooit in de weg loopt.

Fred Braeckman

Voor mijn doen veel romans gelezen dit jaar, maar op Dave Eggers na ontgoochelden zelfs de allergrootsten (Don DeLillo, Ian McEwan...) in meer of mindere mate. Een boek dat ik nog niet uitheb en dat me ook inhoudelijk nog lang bezig zal houden, is Modernism and Fascism. The Sense of a Beginning under Mussolini and Hitler van Roger Griffin (Palgrave Macmillan): een uitdagende poging om de wortels van het fascisme in kaart te brengen. Het fascisme was geen culturele terugval, maar een bij uitstek moderne utopie die de kritiek die ook kunstenaars en filosofen hadden op de Verlichting op de radicaalst denkbare wijze doordacht. Een boek voor iedereen die gevoelig is voor de gedachte dat een radicale regeneratie of herbronning de weg is naar een Nieuw Begin.

Geert Buelens

Het grote uitstel van Marc Reugebrink (Meulenhoff/Manteau) is een weergaloze coming-of-ageroman, vol popmuziek, onvolkomen maatschappelijk engagement en smachtende erotiek. Reugebrinks Zeitgeistboek is rijk, precies, melancholisch en ongemeen intelligent. Noem het de Sonic Youth van de Nederlandse letteren: zelden scheerde een auteur dichter langs het sentiment, nog minder vaak stuurde een schrijver eleganter weg van de tranerigheid. Een bruusk tussenbeide komende ik-verteller en een distortion-pedaal van haperende zinnen houden de clichés op een afstand en de ontroering intact. En nu u toch naar de winkel loopt: laat u niet afschrikken door de pikante kaft en lees ongegeneerd een paar zinnen hardop. U zult zien: u kunt zingen.

Bert Bultinck

De lorren kunnen de deur uit, de stukgelezen Shakespeares. Mijn vader zei: geen enkel boek mag kapotgaan, behalve je woordenboek. Shakespeare valt daaronder, toch? Nu is er het Verzameld werk in elf banden, weergaloos vertaald door Willy Courteaux (Meulenhoff). Stuk te lezen, niet stuk te krijgen.

Johan de Boose

Mij is het monumentale Fado Alexandrino van de Portugese auteur António Lobo Antunes bijgebleven (Ambo). Het werkstuk dateert uit 1983, maar vond pas dit jaar zijn weg naar de Nederlandstalige lezer, alweer in een adembenemende vertaling van Harrie Lemmens.

De wreedheden die de Portugezen in Afrika hebben begaan, de moeizame zoektocht naar houvast na hun thuiskomst, de decadentie van de burgerij, de platvloersheid van de kleinburger, het absolutisme van extreem links: Fado Alexandrino heeft het allemaal. Een uiterst lezenswaardig werk.

Lode Delputte

Erg: niet geschreven over De dame van de Tapisserie (Querido), waarin Jacques Hamelink een associatief geknoopt tapijt uitrolt vol referenties aan literatuur en beeldende kunst, ons erop wijst dat de geschiedenis op gruwel gefundeerd is en toch oog heeft voor schoonheid en troost.

Een dichter die over Hadewijch schrijft: "Ellendig wijf dat moest op de minne teren, om minne moest alles verdaan" is meer dan een taalmysticus die door de kritiek en dus ook door het publiek te vaak als zogoed als onleesbaar onder de mat geschoven wordt.

Paul Demets

Vladiwostok! van P.F. Thomése (Contact). Een soms misselijkmakend maar wel noodzakelijk boek. Vladiwostok! gaat over de macht van politiek zonder ideologie, de macht van de televisie en de macht van het libido. Thomése toont een lege, immorele wereld en geeft die lik op stuk met 300 pagina's gestileerd venijn. Machtige schrijver.

Jeroen de Preter

Deze weken was ik bij toeval tegelijk bezig met diversiteit, armoede, erfgoed en stedelijkheid, en baande ik mij een weg door Het land van aankomst. Het boek van Paul Scheffer (De Bezige Bij) gaat over al die thema's. Verplichte lectuur voor al wie weleens schone uitlatingen bezigt als 'migratie is van alle tijden' of 'onze stad/streek stond altijd open voor vreemde invloeden' en meer van dat. L'histoire ne se répète pas. Of toch niet helemaal. Of zelfs maar een beetje. Scheffer stemt tot nadenken, discussie en wrevel. Een boost voor al wie wil meedenken over deze wereldkwesties.

Patrick de Rynck

Het land van aankomst van Paul Scheffer (De Bezige Bij) is tegelijk genuanceerd en controversieel, laat geen enkel heilig huisje overeind staan, en is ook nog eens het beste boek dat over de migratie in de lage landen geschreven is. Net door objectivering en afstandelijkheid vermijdt Scheffer zorgvuldig om in een van de kampen van een gepolariseerd debat terecht te komen, en poogt hij tot een synthese te komen van wat mogelijke oplossingen voor de problematiek zouden kunnen zijn. Iedere migratiebeweging is "de geschiedenis van een dubbele vervreemding en de gevolgen daarvan", en dat beheerst als leidmotief het hele boek. Verplichte lectuur voor ieder die zich hierover een mening wil aanmeten.

Yves Desmet

Osamu Tezuka (1928-1989), oftewel de Japanse Walt Disney, schreef in zijn leven zo'n 1.500 strippagina's bij elkaar, waaronder de populaire sf-kinderreeks Astroboy. De man had echter ook drie literaire reeksen op zijn palmares staan, waaronder het sublieme Boeddha (Uitgeverij L), een op historische leest geschoeide literaire fantasy over de spirituele zoektocht van prins Siddharta die later transformeerde tot Boeddha. Adembenemend mooi in beeld gebracht, met talloze hedendaagse knipogen, veel humor en erg fraai uitgegeven - al moeten niet-kenners enige weerstand overwinnen om de Japanse stripcultuur tot zich te nemen. 'De allermooiste literaire manga ooit,' kopte Time jaren geleden al. Nu eindelijk ook in ons taalgebied.

Geert De Weyer

Het was een heerlijk boekenjaar. Maar het is moeilijk om een keuze te maken tussen mooie romans als Aan Chesil Beach van Ian McEwan, Kalme chaos van Sandro Veronesi, Het schervengericht van A.F.Th. van der Heijden en Gentlemen en Gangsters van Klas Ostergren.

Wat deze boeken wel verbindt, is Bres van Leonard Nolens (Querido). Een verzameling gedichten, gedachten en fragmenten over een tijdgeest. Over wat was en wat is. Over ik en wij. En alles daartussen.

Het is een prachtig boek

In de gutsende regen geschreven

Met regen, met sneeuw allerwegen,

Met stappen van mensen die zwegen.

Om langzaam te lezen in snelle tijden.

Jos Geysels

Timing is alles. En dat geldt niet alleen voor sport of comedy, maar evenzeer voor literatuur. Met Arm Wallonië. Een reis door het beloofde land schreef journalist Pascal Verbeken (Meulenhoff/Manteau) een beklijvend boek over ons verste binnenland. En toen was er van het Nieuwe Provincialisme in de Wetstraat nog niet eens sprake! Verbekens pelgrimage, gelardeerd met sfeervolle zwartwitfoto's van Michiel Hendryckx, bewijst dat het journalistieke ambacht zichzelf soms overstijgt en móét overstijgen. Zie ook Geert Mak. Zie ook fotograaf Stephan Vanfleteren, met zijn monumentale hommage getiteld Belgicum. De vraag is nu welke documentairemaker de handschoen opneemt.

Steven Heene

De boekendief van Markus Zusak (The House of Books) is misschien geen onsterfelijke literatuur maar wel een roman die je heel snel in zijn greep krijgt en daarna niet meer loslaat. Het is de geschiedenis van Liesel, een Duits meisje van negen, in de periode 1939 tot 1945. Een verhaal van goede en slechte Duitsers, Jodenvervolging en bombardementen, honger en misère, met een ongebruikelijke verteller: de Dood. Geen vrolijke materie, maar de manier waarop Zusak ze behandelt, is nooit sentimenteel of bitter maar altijd fris en onbevangen, met een bedrieglijke naïveteit en een menselijkheid waar geen cynisme tegen opgewassen is.

Bart Holsters

De jongen die gek werd van liefde van Eduardo Barrios (Ad Donker): nooit eerder vertaalde roman uit 1915 die een prachtige schets van de psyche van een tienjarig jongetje brengt.

Astrid Huygens

Als volger van zowel de Franse als de Nederlandse literatuur doet het wat hartzeer om een salomonsoordeel te vellen én slechts één boek tot het beste van 2007 te kronen. Het is sowieso onrechtvaardig voor al dat andere fraais dat aan het lettergulzige oog voorbijtrok, mais bon, ik maak van mijn hart een steen. Na lang afwegen tussen Stéphane Audeguy's De wolkenbibliotheek (Cossee), een uiterst meeslepende en bijzonder zorgvuldig geschreven roman over wetenschap, verzameldrift én passie voor het wolkendek, én Jeroen Brouwers' Datumloze dagen (Atlas), krijgt deze laatste toch een lichte voorkeur. Het boek ademt het vakmanschap van Brouwers uit elke porie. Het weliswaar terneerdrukkende Datumloze dagen is weergaloos ingebed in erotiek, vergeefsheid, geboorte en dood. En opnieuw bereikt Brouwers een graad van taalschoonheid die in de Nederlandse literatuur zeldzaam mag heten.

Dirk Leyman

Voor de denkers onder de lezers die van een diepgaand filosofieboek onder de kerstboom dromen, raad ik dit jaar Lof der zichtbaarheid van de filosoof Rudi Visker aan (Sun). Een boek over wat men in de wijsbegeerte noemt: het zelf, de ander, het eigene, het vreemde. Visker luistert zowel naar de gesprekken tussen een 'wij' en een 'zij' als naar de stiltes die in het gesprek vallen. Hiervoor dialogeert hij scherpzinnig met denkers zoals Arendt, Heidegger en Levinas maar blijft verrassend dicht bij onze wereld. Een actueel boek over kleine en grote verschillen; over democratie, verveling, hoofddoeken en eveneens, zoals het hoort in de filosofie, over de dood.

Ann Meskens

Of Gustave Flauberts brieven echt het meesterwerk van de schrijver zijn - en dus straffer dan Madame Bovary - laten we even in het midden, maar wat hij tussen 1857 en 1880 aan het briefpapier toevertrouwde en gebundeld is in Geluk is onmogelijk (De Arbeiderspers), is heerlijke lectuur. Vingeroefeningen, superieure kletspraat en zwierige aforismen kruiden zijn brieven aan vrienden, bewonderaarsters en collega's als De Maupassant, Toergenjev of de Goncourts. Dat dit materiaal moeiteloos de tijd heeft getrotseerd, is het overtuigende bewijs van Flauberts genie: zelfs in de onbeduidendste kattenbel staat geen woord te veel. De man die werkte "als zesendertig miljoen paarden" keek trots in de spiegel voor een ongenadig zelfportret: "Wat een idioot leven leid ik, en ik wil geen ander!"

Eric Min

Omdat asielzoekers en vluchtelingen een beladen politiek en maatschappelijk thema blijven vormen. En omdat de discussie daarover vaak zo primair, met zo weinig kennis van zaken wordt gevoerd. In Op de vlucht van Caroline Moorehead (Meulenhoff) krijg je, dankzij een mix van koele, heldere analyses en schrijnende getuigenissen een evenwichtig beeld van deze problematiek. Vanuit de vaststelling dat het "in tijden van globalisering simpelweg onmogelijk is om de armen van de wereld te negeren" luidt de boodschap dat "de manier waarop een staat zijn vluchtelingen behandelt, een maatstaf zou moeten zijn voor zijn sociale en politieke gezondheid".

Hans Muys

De helft van mijn leven was reeds voorbij, toen mij op een winderige voorjaarsdag Kornél Esti voor de geest kwam. Ik besloot hem op te zoeken en onze oude vriendschap te vernieuwen." Alleen al de beginzin van Dezsö Kosztolányi's De bekentenissen van Kornél Esti (Van Gennep) doet het hart van elke literatuurliefhebber sneller kloppen. Sándor Márai noemde Kosztolányi (1885-1936) zijn leermeester. Voor Péter Esterházy is hij de elegantste van alle Hongaarse schrijvers. Bovendien is Kosztolányi als satiricus zowel argeloos lichtvoetig als dodelijk trefzeker. Dit is leesplezier van de bovenste plank, tegelijk beklemmend en onweerstaanbaar grappig.

Joseph Pearce

Op 24 september jongstleden pleegden de Franse filosoof-journalist André Gorz en zijn vrouw Dorine zelfmoord. Twee tachtigers die een daad van stoïcijnse zelfbeschikking stellen. Ze waren zestig jaar samen. Over hun liefde schreef Gorz vorig jaar een getuigenis van een overrompelende eenvoud: Lettre à D. Histoire d'un amour (Galilée). "Nous aimerions chacun ne pas avoir à survivre à la mort de l'autre", kondigde hij aan. Gorz heeft zijn leven lang gepleit voor een economie die ten dienste zou staan van de mens. Eigenlijk was de menselijke waardigheid zijn grote thema. Hij heeft zijn engagement over de grens van de dood heen getild. Lettre à D. is een tekst die een klassieke status verdient.

Harold Polis

De Amerikaanse onderzoeksjournalist Craig Unger biedt met The Fall of the House of Bush (Scribner) een verrassende kijk achter de schermen van het presidentschap van George W. Bush. Unger legt uit waarom en hoe de VS ten oorlog trok in Irak. Onthutsend is hoe groot de rol daarbij was van de neocons en de Christian Right. Zijn boek is niet alleen te lezen als een historisch document maar ook als een waarschuwing. Volgens hem zijn de neocons vast van plan om Iran aan te vallen, en infiltreren ze nu al in de coulissen van de volgende presidentskandidaten.

Maarten Rabaey

Arm Wallonië van Pascal Verbeken (Meulenhoff/Manteau). On the road door ons nabije en toch verre buurland. Over de smeltkroes Wallonië, ooit het Belgische Eldorado. Over oud en nieuw. De Italianen, de vakbond en Franco 'Cirque du Soleil' Dragone. De Vlamingen die er gingen werken en soms acht uur pendelden op hun fiets. De Onkelinxen, Coolsen en Van Cauwenberghs die hun roots soms vergeten zijn. Geschreven met afstandelijke liefde. Een goed gedocumenteerd, onthullend en ontroerend boek over hoe Vlaanderen en Wallonië in elkaar verankerd zijn. Knarsend zwart van het kolengruis. Verplichte lectuur, ook voor politici, zeker op dit moment in onze geschiedenis.

Eric Rinckhout

Een boek kan onder andere twee effecten hebben. Het kan je wereld onderuit halen, of het kan hem nieuw vuur geven. The Bottom Billion van Paul Collier (Oxford University Press) doet het allebei. Collier heeft een team van specialisten verzameld die als planetaire detectives vreemde vragen stellen en dan verbazende antwoorden vinden, zoals: hoeveel kost de gemiddelde burgeroorlog, waarom zijn guerrillabewegingen doorgaans gedoemd? Het goede nieuws is dat er volgens dit boek minder echte armen zijn dan we dachten. Het slechte nieuws is dat de resterende armen, het onderste miljard, niet veel reden hebben om hoop te koesteren.

Rudi Rotthier

Vermoedelijk is Het land van aankomst van de Nederlandse hoogleraar Paul Scheffer, over de problematiek van de multiculturele samenleving, mijn boek van het jaar. Vermoedelijk, want ik heb het nog niet gelezen, alleen ongelofelijk spannende dingen over gehoord. Al maanden favoriet is Kalme chaos. Het bekroonde boek van Sandro Veronesi, dat ik met handenvol tegelijk uit de boekhandel versas. Wie het cadeau krijgt, is razend enthousiast. Maar Kluis 21 van de Zweden Anders Roslund & Börge Hellström (De Geus) heeft me écht verrast. Ik houd niet van thrillers. En al zeker niet als ze over vrouwenhandel gaan. Maar deze is zo ingenieus en goed geschreven. Moet u lezen!

Fien Sabbe

Noam Chomsky zei het tien jaar geleden al: het godsdienstfundamentalisme dat in de VS bestaat, doet dat van Iran onder de ayatollahs verbleken. American Fascists van Chris Hedges (Free Press), die theologie in Harvard studeerde en een van de belangrijkste oorlogscorrespondenten uit het laatste kwart van de vorige eeuw werd, is zonder twijfel de meest bezielde aanklacht in een reeks van werken die de religieuze intolerantie en bekeringsdrift in de VS een halt willen toeroepen. Hedges legt een onvoorstelbaar, haast middeleeuws irrationalisme bloot dat verhuld in een militant, seksistisch, homofoob patriottisme zich diep in Washingtons schoot heeft genesteld. Een dreun van een boek.

Jo Smets

Een verongelijkte kunstschilder verliest zijn zicht. Als hij beseft dat zijn rol is uitgespeeld, ontstaat een 'painter's block' en verwaarloost hij zijn dochtertje. Hij kan haar niet beschermen, steeds schiet hij tekort, zelfs op de laatste tragische pagina van deze roman. Als hij de kans krijgt zijn zicht te herstellen, grijpt hij die aan, ook al overschrijdt hij daarmee een morele grens. Bikkelhard is zijn blik, maar door zijn zelfspot ook vertederend en broos. Met ongelooflijk veel poëtisch raffinement en filosofische finesse creëert Lars Saabye Christensen in Het model (De Geus) een faustiaanse wereld waarin alles als in een satanisch spiegelparadijs samenhangt. Zodat het schrijnt en dwingt tot herlezen, precies wat een superbe roman moet doen.

Fleur Speet

The Gum Thief van de Canadese schrijver Douglas Coupland (Random House) schetst een pijnlijk en hilarisch beeld van de would-be schrijver Roger. Het boek zit ingenieus in elkaar, met een boek (Glove Pond) in een boek, en is opgebouwd met allerlei literaire vormen door elkaar zoals brieven en dagboekfragmenten. Een vrolijke maar daarom niet minder onthutsende analyse van kapotte mensen in een kapotte tijd. Even interessant zijn de zogenaamde 'promofilmpjes' voor het boek, te zien op YouTube en volgens het enorme aantal viewers een behoorlijke hit. Een boek niet alleen om te lezen, maar ook om te bekijken. Weg met de grenzen van de roman!

Jan Stuyck

Ik heb me het afgelopen jaar vooral verdiept in het oeuvre van de oudste generatie Nederlandstalige auteurs. Daarbij heb ik, heel recent, een ontdekking gedaan. Henk Romijn Meijer. Publiceert al meer dan een halve eeuw korte verhalen en romans. Ik kende hem niet. Nu wel. Voor altijd. In zijn korte verhalen, gebundeld in Alle verhalen tot nu toe (Augustus), is het leven een grote teleurstelling, en dankzij zijn luchtige gevoel voor humor moet je er meestal nog om lachen ook.

Margot Vanderstraeten

Wij zullen nog jaren tot aan onze knieën/ Door dat water waden van talloze naamloze straten': tien jaar lang was Bres van Leonard Nolens (Querido) een bundel in wording. Sinds oktober is het een echte bundel. In vijf reeksen maakt Nolens een weergaloos poëtisch portret van een periode, van een tijdgeest, van een generatie, en, zoals altijd bij Nolens, van zichzelf en zijn schrijven. Een meesterwerk.

Bart Van der Straeten

Onsterfelijk leven, interviews met Harry Mulisch, samengesteld door Onno Blom (De Bezige Bij). Geen roman dus, maar het personage dat Mulisch zijn hele leven reeds neerzet is dermate buitenissig dat het niettemin een haast fictieve indruk maakt. Je zou het althans zelf nooit kunnen verzinnen.

Mulisch verpakt zijn onuitstaanbaarheid en arrogantie op zo eclatante wijze dat je van de weeromstuit geneigd bent om hem bij te treden in zijn overtuiging dat hij een uitzonderlijk groot schrijver is. Vervolgens word je weer nieuwsgierig of zulks inderdaad klopt, en in dat verband kan ik De elementen (1988) aanraden, dat ik dit jaar voor het eerst - en zeker niet voor het laatst - heb gelezen.

Christophe Vekeman

Duitsland stonk naar moord en verraad en allen ademden die lucht in als was het rozengeur", zo schrijft Ernst Weiss in 1938. Geen wonder dat de Gestapo hem op de hielen zat en hem wilde liquideren als 'vijand van het Duitse volk'. Zover heeft hij het niet laten komen. Weiss benam zichzelf het leven nog voor de fascisten hem te pakken kregen. De ooggetuige (Van Gennep) is het antidotum voor elke vorm van extremisme, en waarschuwt ervoor dat een fanatieke fantast in staat is om een heel volk mee de afgrond in te sleuren. Het gaat om de bekentenis dat de massamens in staat is tot de gruwelijkste zaken. Dit boek en zijn auteur verdienen een ereplaats in de galerij van de groten.

Dirk Verhofstadt

De kwaliteit van een boek hangt niet alleen af van de stijl of het verhaal, maar ook en vooral van de betrokkenheid van de schrijver. Vandaar dat Aan Chesil Beach van Ian McEwan het voor mij uiteindelijk heeft moeten afleggen tegen Donald Antrims pakkende biografie van zijn moeder Louanne, Het leven nadien (De Bezige Bij). Van een afstandje had de vrouw niet te klagen: leuke baan aan de universiteit, gelukkig gezinnetje en een mooi huis, maar er ontbrak iets in haar leven, en dat probeerde ze te compenseren met alcohol. Haar fysiek en huwelijk gingen eraan ten onder en in haar neergang sleepte ze zoon Donald bijna de dieperik mee in, wat hem maakte tot de getourmenteerde schrijver die zes jaar zat te zwoegen, beven en zweten bij het componeren van dit boek. En dat voel je.

Marnix Verplancke

Eind vorig jaar verscheen Lipari, een novelle van Robbert Welagen (Nijgh & Van Ditmar) die werd bekroond met de Selexyz Debuutprijs 2007 en ook op de Libris-Longlist 2007 belandde. Volledig terecht, want Lipari balanceert spannend op de grens tussen gecontroleerd en broeierig passioneel. Een jonge reiziger ontmoet in een hotel een zakenman en zijn maîtresse. "De tijd lijkt bij mij drie keer zo traag te gaan als bij anderen", verklaarde Welagen in een interview. "Ik beleef nooit iets één op één." Welagens scherpe maar afstandelijke observatievermogen verraadt een intens verlangen naar intimiteit. Knap debuut dat doet denken aan scenario's van Eric Rohmer en aan La piscine van Jacques Deray.

Jeroen Versteele

Het spel van De Niro is Rawi Hages debuutroman (Anthos). Hage, een 43-jarige Libanees die in Montréal woont, was als kind getuige van de burgeroorlog in zijn geboorteland. Maar lezers hoeven geen hartverscheurende roman over een kind in oorlog te verwachten. Dit boek is het keiharde relaas van twee jongeren in Beiroet die zoveel verliezen - ouders, vrienden, hun lief, hun jeugd - dat er uiteindelijk geen ruimte meer overblijft voor gevoelens. Criminaliteit wordt een evidente optie en een hobby. Al na enkele bladzijden duwt Hage zijn lezer in een atmosfeer van totaal geweld. Het Beiroet van de jaren tachtig is daarbij slechts een decor dat perfect inwisselbaar is met het Bagdad, Islamabad, Kinshasa of Rio anno 2007.

Koen Vidal

Mijn fictieboek van het jaar is ongetwijfeld Le passé simple van de op 1 april van dit jaar op 81-jarige leeftijd overleden Marokkaanse auteur Driss Chraïbi (Gallimard). Het boek sloeg bij publicatie in 1954 in als een bom. De thema's die Chraïbi aankaart (het gewicht van de islam, het autoritarisme, de hypocrisie, de verscheurdheid tussen twee culturen) hebben meer dan vijf decennia later hun actualiteitswaarde volstrekt niet verloren, wel integendeel. Het boek gaat over een jongeman die op gewelddadige manier afstand neemt van zijn vader en van de cultuur die hem heeft grootgebracht, wat Chraïbi tot persona non grata maakte in Marokko.

Catherine Vuylsteke

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234