Donderdag 02/07/2020

Reconstructie

De bloes, de poster en de taks

Turtelbooms outfit op de persconferentie sprak boekdelen, of toch krantenpagina's. Ze nam ontslag in een bloes in krantenpapierprint van A.F. Vandevorst, een duidelijk statement aan de verzamelde pers. Ook de spreuk achter haar was niet mis te verstaan.Beeld © ISOPIX

Met haar aanval op de Gentse biomassacentrale koos Annemie Turtelboom de verkeerde vijand. Zij wou, door de subsidiestroom ernaar te blokkeren, de Turteltaks verlagen. Maar dat zagen lang niet alle liberalen zitten.

"Ik stop met politiek." Met dat radicale besluit doet Turtelboom gisterenochtend haar kast open. Ze trekt een oude bloes, bedrukt met krantenpapier, aan en rijdt naar Brussel. De outfit is bedoeld als statement: vandaag ben ik nieuws, morgen staan de gazetten alweer vol met iets anders. Dat ze zich onfair behandeld voelt door de media, speelt evenzeer mee.

Om halftien belt ze haar voorzitter, Gwendolyn Rutten (Open Vld), en zegt ze dat ze haar ontslag indient. Rutten vraagt nog of het ontslag niet dit weekend kan, ze wil meer tijd voor de organisatie van een elegant vertrek. Turtelboom ziet dat uitstel niet zitten. In de paasvakantie heeft ze meer dan genoeg tijd gehad om na te denken. De energie die ze nodig heeft om de aanvallen op haar persoon af te blokken, kan ze niet meer opbrengen. Een vriendin: "Al die slagen in haar gezicht. Dat doet geen goed aan een mens."

Toch valt op het kernkabinet even later geen enkele minister wat bijzonders op. Turtelboom is goedgezind, ze heeft haar dossiers nog grondig voorbereid. Om twaalf uur is de vergadering gedaan, kort erna krijgt de minister-president een telefoontje. Bourgeois reageert totaal verrast, net zoals haar collega's Liesbeth Homans (N-VA) en Hilde Crevits (CD&V).

"Annemie heeft me echt moed ingesproken vorig weekend na mijn uitschuiver op de Televisiesterren", zegt Homans. "Ze had het over haar eigen ervaring met de Turteltaks. 'De pers is genadeloos, maar onthoud dat we ook gewoon maar mensen zijn', zei ze. Zelf heeft ze helemaal niet te kennen gegeven dat ze het zelf niet meer zag zitten. In tegendeel, ze pepte me op."

Wriemelen

Na het telefoontje aan Bourgeois volgt er nog een ministerraad, waar Turtelboom afwezig blijft. De ministers zijn zo aangeslagen dat er geen belangrijke beslissingen meer genomen worden. In alle toonaarden ontkennen CD&V en N-VA dat zij Turtelboom naar de uitgang begeleid hebben. De oorzaak van het ontslag ligt effectief niet op het Martelarenplein, maar wel een paar straten verder, in de Melssenstraat, waar de liberalen hun hoofdkwartier hebben.

Turtelboom en Rutten spreken daar de voorbije dagen meerdere malen over haar ontslag. De twee kunnen het enorm goed met elkaar vinden, maar de laatste maanden zit de klad in hun vriendschap. Rutten verheelt niet meer dat Turtelboom zware communicatiefouten heeft gemaakt over de Turteltaks. "Gwendolyn stond steeds meer onder druk om in te grijpen", zegt een insider. "En Turtelboom had er ook gewoon geen zin meer in. Iedereen binnen de partij weet dat zij intellectueel de juiste beslissing heeft genomen, maar toen het moeilijk werd, begonnen we plots te wriemelen."

En 'wriemelen', dat hebben haar partijgenoten gedaan. Door alle tegenkanting probeert Turtelboom verbeten de Gentse biomassacentrale tegen te houden. Ze rekent daarvoor op haar administratie. Op 12 februari dient de uitbater BEE het definitieve dossier in voor subsidies. Ambtenaren moeten dan beslissen of ze die krijgen of niet. Op aandringen van Turtelboom worden er kosten noch moeite gespaard om fouten te vinden. Er worden zelfs ambtenaren uitgestuurd naar de ambassades van Zuid-Afrika en Namibië. Daar moeten ze checken of de leveranciers wel deugen. Een tweetal weken later volgt het verdict: de centrale krijgt een negatief advies.

Turtelboom ruikt haar kans. Ze heeft nu de mogelijkheid de subsidies niet te moeten geven. Meteen zou haar Turteltaks daardoor met een kwart verlagen. Al is het juridische gevecht nog niet beslecht. Het negatief advies komt er omdat het dossier van de centrale onvolledig is. Over inhoudelijke fouten gaat het niet.

Haar verzet tegen de Turteltaks botst echter op het verzet binnen haar partij. Al weken strijden tegengestelde belangen in het - sowieso al - verziekte dossier van de Turteltaks. Havenschepen Mathias De Clercq (Open Vld) lobbyt stevig voor de komst van deze centrale naar Gent. Als kandidaat-burgemeester in 2018 wil hij niet dat een partijgenote 'zijn' prestigieus project keldert. "De Clercq is ontevreden over de Turteltaks, maar hij wil wel voor miljarden aan subsidies voor zijn haven. Dat is hypocriet." Ruim honderd jobs en een miljoen ton extra trafiek voor de haven, dat staat altijd mooi in een verkiezingscampagne. De Clercq staat na de laatste verkiezingen voor het partijbestuur hoger in de pikorde van de partij.

Los van de economische argumenten, die het in een liberale partij altijd goed doen, valt de biomassacentrale in Gent ook wel te verdedigen. In tegenstelling tot andere grote biomassacentrales heeft die in Gent wel groene geloofwaardigheid. Er wordt daar alleen houtafval verbrand, en geen gezonde versnipperde bomen. Ook CD&V en N-VA verdedigen de centrale in Gent. Komt die er niet, dan haalt Vlaanderen zijn klimaatdoelstellingen tegen 2020 niet. Beide partijen benadrukken wel dat er over dit dossier nog geen woord gerept is binnen de Vlaamse regering.

"Mathias De Clercq is ontevreden over de Turteltaks, maar hij wil wel voor miljarden aan subsidies voor zijn haven. dat is hypocriet."Beeld BELGA

Perfecte mama

Met de exit van Turtelboom blijft er een kloof in de partij gapen. "Iedereen is aangeschoten wild bij ons", zegt een ingewijde. "Dat is het grote verschil met de N-VA: als zij door shit gaan, trekken ze allemaal hun botten aan. Wij remmen af. Bovendien zitten we nog altijd met de kern van het probleem: dat regeerakkoord dat ons niet ligt."

De Antwerpse neemt zich voor om nu drie maanden in de Kamer te gaan zitten en de perfecte mama te zijn voor haar kinderen. Het Vlaamse niveau heeft haar nooit echt gelegen, met zijn oeverloze debatten over het tiende cijfer na de komma. Gisterenavond wou ze eens lekker gaan eten, vandaag gaat ze fietsen.

Ongetwijfeld zal ze dan terugdenken aan de persconferentie die ze gisteren gaf. Dat een einde nieuwe dingen brengt, zei ze daar. Met op de achtergrond een poster van de Frans-Italiaanse kunstenaar Ben, waarop stond: "Het is de moed die telt." Ze had er ook een andere leuze van dezelfde kunstenaar kunnen zetten: "Ik wou iets nieuws doen, maar ik heb het gedaan zoals de rest."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234