Woensdag 08/07/2020

De blauwe kruisweg

O, wat zijn ze nog altijd boos, de blauwe militanten. Op Guy en Karel, of nee, op 'Guy' en 'De Gucht'. Omdat ze zo gemorst hebben met het krediet van het blauwe fabriekje. En ze zijn boos op Steve Gratis Stevaert. En op hun eigen kiezers, die de antiliberale fabeltjes van CD&V nabauwen. 'Gedaan met de bedrukte gezichten. Daar is geen reden toe, of het moeten de peilingen zijn. Ach vrienden, de kiezer plaagt altijd graag. Deze keer zijn wij het mikpunt. Passons. Ga en vecht', sprak de toch niet zo kleurloze Paul Wille deze week de militanten toe in Zaal Begonia in De Pinte. Verslag in zeven etappes, kriskras door Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant.

ER IS ER EEN VERKOZEN, NU AL

'Zet Patricia maar in mijn tuin", zegt Jef. Jef is ver in de tachtig, Patricia -Ceysens - is een van de drie snotneuzen die Karel De Gucht na de verkiezingsoverwinning vorig jaar in de Vlaamse regering parachuteerde. Met iets te weinig mededogen voor vijftigers zoals Jaak Gabriels en André Denys. Maar kijk naar Jef. Hij heeft de Liberale Partij PVV zien worden en de PVV VLD, en ze mogen morgen een bord voor Patricia Ceysens in zijn tuin komen zetten. "Dat is genoteerd, Jef", knikken ze rond de tafel in taverne In den Molen in het Vlaams-Brabantse Bierbeek. Het is een dwarsdoorsnede van de plaatselijke VLD die hier woensdagmiddag op onze vraag verzamelde. De een zit goed in het pak, de ander in zijn werkplunje, de een is een beetje gezet, de ander afgetraind, een ict-consultant naast een jonge leraar, kersvers lid en links-liberaal, naast een geblokte veearts die de fractie in de gemeenteraad leidt en wel begrip kan opbrengen voor Ward Beysen. "Want die gasten van Spirit, Patrik Vankrunkelsven en Annemie Van de Casteele, die wegen op de besluitvorming in de partij en sturen de partij te veel de linkse kant op", zegt veearts Dirk Meurrens. "Dat hangt ervan af hoeveel volk er op het congres is", zegt gemeenteraadslid Jan Vangramberen droogweg. "Dat is de charme van de VLD." "Ach, er is vandaag een totaal andere stratificatie in de VLD dan in de jaren zestig of zeventig", zegt de jonge leraar Pieter Derde. "Die evolutie kun je niet tegenhouden. Het gaat niet om links of rechts, maar om werk, betaalbare sociale zekerheid en minder belastingen." "Dat is ook waar", zegt de iets burgerlijkere maar toch modieuze consultant en partijvoorzitter Maurice Frooninckx. "Toen wij er in 1982 bij kwamen, waren wij de jonge generatie. De partij was toen nog zeer traditioneel. Vandaag zie je ook aan het ledenbestand dat we meer en meer jongeren aanspreken."

Ze knikken allemaal. En ze hebben allemaal evenveel lof voor De Gucht, maar toch vooral voor Guy.

Woensdagavond schoven we de voeten onder de tafel in een schuurtje achter café 't Safirken in Wetteren-ten-Ede. Campagnevergadering. Ook hier een vijftigplusser in het midden die nu nog maar aan een carrière begint, zoals de hele VLD daar in Wetteren. Anne-Marie Hoebeke, vijfde plaats op de lijst. "Ik ben geen Barbie en ik ben twee jaar ouder dan Karel De Gucht." Vorig jaar stond ze zestiende op de lijst voor de Kamer, maar haar borden werden uit de grond gerukt door wat toen nog partijgenoten waren. Daniël, nu Anne-Maries rechterhand, "bankier en al jarenlang actief in het verenigingsleven", kwam eind 2001 in het bestuur van wat toen de VLD-Wetteren was, maar zag daar vrij snel dat de partij de VLD veeleer tegenwerkte dan hielp. En ja hoor, aan de vooravond van 18 mei riep de voorzitter op om níét op Anne-Marie maar op het Liberaal Appèl van Ward Beysen te stemmen. Beysen doet dit jaar niet mee, de ondertussen oud-voorzitter van VLD-Wetteren komt op met een eigen lijst en die heet... R.E.S.P.E.C.T. Beysen heeft voor barstjes gezorgd in de VLD, al was dat in de verkiezingsuitslag van 18 mei vorig jaar niet te merken. Maar in 2006 kunnen er her en der nog ranzige blauwe rekeningetjes worden vereffend. Ook in West-Vlaanderen ettert het ongenoegen over de afgang van Louis Bril, die nu ná staatssecretaris Q. komt, voort.

Toch is het ook in Wetteren geen verhaal van conservatieven tegen nieuwlichters, van links- tegen rechts-liberalen, jong tegen oud. Want in de groep rond Anne-Marie en Daniël zit het ook weer allemaal naast elkaar. Bankier, filosoof, schrijnwerker, arbeider, advocaat en waarnemend vrederechter (Anne-Marie zelf), gepensioneerde kleuterjuf, enzovoort. Anne-Marie was in de jaren zeventig een studiegenoot van Verhofstadt. "Ik heb nog mijn lidkaart van het Liberaal Vlaams Studentenverbond (LVSV) van hem gekocht. Met zijn haar tot over zijn schouders en een lange pardessus. Zeer flowerpower."

Het is die avond in Wetteren-ten-Ede niet Anne-Marie die de bijeenkomst opent, wel manusje-van-alles Willy. Met een mededeling. "De sociale verkiezingen zijn voorbij en ik ben verkozen. En het ACLVB heeft overal vrij goed geboerd." Een dikke proficiat voor Willy, en een applaus van al degenen die vandaag onvoorwaardelijk fan zijn van Anne-Maries oude studiegenoot, die nog geen tien jaar geleden ACLVB en de Liberale Mutualiteit in de gordijnen joeg.

Dat is het goede nieuws misschien. Strijdbijlen die in de jaren negentig nog door de lucht kliefden in de VLD zijn begraven. Het zogenaamde volksliberalisme staat niet meer tegenover het zogenaamde neoliberalisme, zoals het zeven jaar geleden culmineerde in de bitsige strijd om het voorzitterschap tussen Guy Verhofstadt en Herman De Croo. Dat zijn nu bondgenoten tegen heel andere belagers binnen en buiten de partij.

De ook door De Gucht zo fel begeerde volkspartij is wel degelijk inhoudelijk verbreed, meer geschakeerd geworden, maar kwantitatief daarom niet noodzakelijk verruimd. Wel integendeel, als we de peilingen mogen geloven. "We gaan niet zeveren, hé jongens", zegt Anne-Marie, die vorige week op de mediatraining te horen heeft gekregen dat ze "de mensen en zeker de journalisten niet de neus mag afbijten". "Ik heb een schooldebat gedaan in Gent, op Maria Visitatie, en bij het begin stond de VLD op 26 procent, op het eind was dat al 30,7. Als dat op 13 juni ook zo is, zal 't schoon zijn. Bon, wie gaat er zaterdag borden plakken?"

In Wetteren-ten-Ede hadden ze deze week geen tijd om te kniezen. Het 'ribbetjesfestijn' van dit weekend moest worden voorbereid, de plakkalender moest worden opgesteld en de vrijwilligers voor de markten moesten worden aangeduid. "We denken allemaal dat we zullen verliezen op 13 juni", zegt Daniël. "Maar zelfs al worden we in Oost-Vlaanderen de derde partij, dan hebben we nog altijd zes zetels en is Anne-Marie er toch bij. Dat is voor de VLD-Wetteren een enorme stap vooruit, want dan hebben we eindelijk weer iemand in het parlement. En als je met een parlementslid naar de verkiezingen van 2006 kunt trekken, is dat goud waard."

Tot zover het goede nieuws.

HET ZOU ER NIET KOMEN, EN HET KWAM ER WEL

'Ach zo, ge wilt niet meer op de VLD stemmen? Ge zijt kwaad op ons? Stem dan niet op de VLD, maar op Vivant'. Zover is het gekomen, dat ik zoiets moet zeggen tegen mijn eigen vrienden."

Twaalf jaar hadden ze de wind in de zeilen, zo voelde deze Oost-Vlaamse VLD-militante het aan. Twaalf jaar ging het min of meer goed, maar hielden de christen-democraten en de socialisten de VLD toch in de oppositie. Nu zitten ze in de meerderheid en na drie goede verkiezingen -1999, 2000 en 2003 - lacht zelfs de spiegel hen uit. Wat de groenen vorig jaar meemaakten op alle markten, ervaren nu de blauwen: de mensen zetten hen een hoge rug. Waaraan ligt het? Van Lochristi tot Wetteren en van De Pinte tot Bierbeek wordt er gegist. Ja, dat de partij zichzelf geen cadeaus heeft gegeven, met een te bruusk personeelsbeleid en andere vrijbuiterijen, dat ontkent niemand. Maar de kiezer kijkt toch naar andere dingen? Naar wat er op het eind van de maand in de portemonnee komt, bijvoorbeeld. Ligt het niet veeleer daaraan? Dat de mensen de belastingverlaging (nog) niet ten volle voelen. Dat de zelfstandigen niet half weten wat de VLD voor hen heeft gedaan. Dat hun pensioen binnen vier jaar bijna het niveau van dat van de werknemers zal halen. En dat dat weliswaar het grote lot niet is, en dat het lang op zich heeft laten wachten, maar wat is "nog eens vier jaar" nadat de CVP dat zelfs in veertig jaar niet voor elkaar kreeg? Dat 145.000 woningen en 24.000 zonevreemde bedrijven uit de schemerzone zijn gehaald, dat de betrokkenen dat "niet meer dan normaal vinden" en dus niet 'merci VLD' gaan zeggen. En dat je dat ten andere op de televisie ook niet ziet. Voor en na de regularisatie ziet een huis er krek hetzelfde uit, en dat is dus geen nieuws. Dat er wachtlijsten zijn voor de rust- en verzorgingstehuizen, ook dat klopt. Maar dat weten we nu net omdat deze regering die wachtlijsten in kaart is beginnen te brengen om er iets aan te kunnen doen. En dat niemand dát schijnt te willen zien, en die gratis bussen potverdikke wél.

Het is allemaal waar en niet waar, dat het daaraan ligt. Dat de mensen de blauwe realisaties niet meer zien of willen zien, het is collateral damage van die ene big bang die verantwoordelijk is voor de omslag in de peilingen. Het migrantenstemrecht. Guy Verhofstadt had op de laatste verkiezingsmeeting voor 18 mei 2003 mogen zeggen: "Read my lips: no new taxes", het was niet half zo erg geweest als Patrick Dewael, die op die meeting zei dat het migrantenstemrecht er met de VLD in de regering "niet" zou komen. Want fiscale druk is een verhaal van vriezen of dooien. Niet zo het migrantenstemrecht. Het zou er niet komen, het kwam er wel. Daar zit geen speling op.

Dit, en de kladderadatsch die erop volgde in de top van de partij, heeft de schijnwerpers maandenlang in de voor de VLD verkeerde hoek geplaatst. En of de VLD-militant er nu persoonlijk voor of tegen was en is, hij of zij vindt het verschrikkelijk onrechtvaardig dat de kiezer niet wil zien dat die paar tienduizend nieuwe Belgen die eventueel zullen gaan stemmen toch niet opwegen tegen die 145.000 Vlamingen in hun geregulariseerde huizen, of die miljoenen Vlamingen die geld uitsparen om naar televisie te kunnen kijken, al is het dan om zich aan Freya of Steve te vergapen en weeral niet aan een hard werkende liberaal.

Dat tij - en die onwetendheid en ondankbaarheid - te keren is voor de VLD de inzet van de komende dertig dagen. Daarom heeft de partij honderdduizenden kaartjes laten drukken met tien blauwe realisaties, van "de honderden beslissingen, vernieuwingen en initiatieven", onder de titel: 'Zeg het voort'. Zoals SP-campagneleider Fons Van Dijck in 1995 in drie maanden tijd het taboewoord 'Agusta' in de geesten moest zien te verdringen door 'werk, werk, werk', zo moet Noël Slangen ervoor zorgen dat de twijfelende kiezers hun zinnen weer op de blauwe corebusiness zetten. 'Verhofstadt zoekt werk' was nog niet meteen een waardige tegenhanger voor 'Louis Tobback, uw sociale zekerheid'.

"Het was Guys schuld niet alleen", zucht Karel De Gucht, "dat het stemrecht passeerde tijdens de regeringsonderhandelingen." Hij zit aan een tafeltje met André Denys in Zaal Begonia, De Pinte. Het is dinsdag, middernacht, na een urenlang defilé van kandidaten uit het Gentse en het zuiden van Oost-Vlaanderen. De troepen zijn weg nu, de opkomst was groot, het enthousiasme ook. Om middernacht blijft het wat nasmeulen aan de enige nog volledig bezette, ronde tafel waar de VLD-Lochristi zich rond zijn kandidate heeft geschaard. Isabelle De Meyer, 18de plaats Vlaams Parlement. 'Ondernemen' is haar slogan. Haar man, Arne, doet "de pr". "We zijn vier jaar geleden samen een ict-bedrijfje begonnen. Op een moment dat het zogezegd slecht ging in de sector. Wel, we hebben al veertig werknemers. Dat moeten we laten zien, tussen nu en 13 juni. Al die fabeltjes van CD&V ontkrachten, kiezer na kiezer."

Achteraan in de zaal wordt het canvas opgebroken waar de lokale kandidaten in de loop van de avond poseerden voor de foto, voor de lokale Burgerkrant, tussen Karel De Gucht en Guy Verhofstadt. Normaal gezien zou alleen De Gucht er zijn, maar Verhofstadt volgde hem vanuit Aalst (waar ze eerder op de avond een ontevreden burgemeester Anny De Maght moesten gaan sussen, tevergeefs overigens) tot in De Pinte. Dit is per slot van rekening het arrondissement Gent-Eeklo, waar de potgrond ligt van alles wat de VLD moest worden. "Nie pleuje Guy, nie pleuje." Pleuje is Gents voor buigen, wat riet in de wind doet. Het hoeft daarom niet te knakken.

"In Oost-Vlaanderen moet het lukken", zegt André Denys. "Als het in Oost-Vlaanderen al niet zou lukken..."

De campagnebus waarmee de kopstukken een etmaal door Vlaanderen trokken, is al twaalf uur achter de rug. All smiles was dat, rechtstreeks in de huiskamers. Maar als het even wat stiller wordt, wordt dezer dagen aan alle liberale tafels in Vlaanderen volop gemijmerd. Altijd weer die vraag: hoe is het zover kunnen komen? "Het was Guys schuld niet alleen. We dragen er allemaal de schuld van. Ook ik", zegt De Gucht.

HAD WILLY DE CLERCQ MAAR GEZWEGEN

'Het was zes uur 's morgens en iedereen wilde naar huis om er 's anderendaags met frisse kop in te vliegen. Verhofstadt II. Het kon niet snel genoeg gaan", vertelde eerder op de avond een liberaal in De Pinte. Allemaal - Verhofstadt, De Gucht, Patrick Dewael - waren ze ervan overtuigd dat de coalitiepartners wel zo wijs en loyaal zouden zijn om het stemrecht niet voor de gewestverkiezingen van 13 juni op de agenda te plaatsen. "We hebben niet op onze zaak gelet."

In de buik van de VLD blijven de meningen verdeeld. Niet zozeer tussen liberalen onderling, meer tussen de linker- en de rechterhersenhelft van elke individuele liberaal. Velen zitten op de lijn van De Gucht, maar ze zijn niet voor De Gucht. Dat is iets karakterieels. Daarom is het zo ironisch dat een links-liberaal, De Gucht, zich uiteindelijk opwierp als behoeder van de centrum-rechtse blauwe troepen. Terwijl die troepen vandaag tegen Verhofstadt nog altijd 'Guy' zeggen en tegen Karel 'De Gucht', en het niet kunnen laten om te kijken of hun hand er nog aan zit, als De Gucht ze heeft geschud. Daarom aarzelen sommige lokale VLD-kandidaten om aan De Gucht adressen door te spelen van sympathisanten in hun dorp die misschien wel een bord voor een VLD'er willen zetten, maar daarom niet van De Gucht. De Gucht is niet meer of minder een volksliberaal dan Verhofstadt, maar er valt geen staat te maken op wat dat volk zelf volks vindt aan de een en niet aan de ander.

Het is niet altijd wat het lijkt. Daags na het februaricongres applaudisseerde de Wetstraat ook voor de 'historische' tussenkomst van Willy De Clercq, terwijl de liberale hoofden in de provincie met gemengde gevoelens ontwaakten. Want De Clercq mocht dan al Verhofstadt II hebben gered, maar voor hoe lang? En ten koste van wie? De Gucht wist dat die vragen bleven spoken, dat de Wetstraat 16 het niet zag of wilde zien, en dat een amendementje in die omstandigheden nog het kleinste kwaad zou zijn.

Die vragen spoken nog altijd. "Door uit de regering te stappen hadden we de verkiezingen gewonnen", zegt Jean-Pierre Raman, VLD-voorzitter Lochristi. "Een risico? Welja, zelfstandigen en ondernemers moeten ook vaak risico's nemen." Pieter Derde, Bierbeek: "Moest er in België een regering vallen voor een prul als het migrantenstemrecht terwijl de economie in gevaar is? De geschiedenis zal erover oordelen." Bart Blommaert, voorzitter van het arrondissement Aalst-Oudenaarde: "Onze mensen vonden dat we uit de regering moesten stappen. Ik ook, al vond ik Willy De Clercq groots op dat congres. 'Wilt ge de CVP terug? Is het dat wat ge wilt?' Nee, natuurlijk. Maar de mensen, onze mensen hier... De boel opblazen had ons 3 of 4 procent winst opgeleverd, meer dan de fatale - enfin, dat is misschien een te sterk woord, maar dan toch de neerwaartse - spiraal die nu dreigt. Onze regio heeft op dat congres overigens haar stem laten horen. Heeft het appèl van De Clercq de VLD gered? Het is maar hoe je het bekijkt. Annick De Ridder heeft het goed gedaan. Ze is beloond met een goede plaats, als zalf voor de wonden van de liberalen die ze zo goed verdedigd heeft op het congres. En als signaal wellicht van de partijtop: ja, we hebben u begrepen, maar mag er nu zand over?"

MAAR HAD DAT DAN TOCH EERDER GEZEGD!

Toen de rust in de partij eindelijk wat was weergekeerd, en zelfs de Coveliersen en de Dedeckers zich even gedeisd hielden nadat ze in de kunst van het keet schoppen hun meerderen hadden moeten erkennen in de partijtop, bekroop die top een onbehaaglijk gevoel. Het werd té stil plots, alsof er in de wereld buiten de Melsensstraat een groot gat was geslagen. Op al die plekken waar, om het met Anne-Marie Hoebeke te zeggen, "we voor 18 mei onze mond niet eens hoefden open te doen of we hadden de stemmen al binnen, terwijl we vandaag het voor elke VLD'er evidente moeten gaan uitleggen".

Over hun schouder merkten ze hoe dat gat gretig gevuld werd door CD&V. De fall-out kwam er met de peilingen. Het besef hoe diep het wel zat, dat onbegrip voor alles waar de VLD in normale tijden mee had moeten kunnen pronken. In Tienen ontmoetten we deze week in wat nu het Blààt Hààs, en voordien gewoon het Liberaal Huis heette, Pierre. Een vijftiger die zei niet aan politiek te doen, maar die ons wel in geuren en kleuren de rijke liberale geschiedenis van Tienen en zijn suikerfabriek en zijn voetbalploeg Racing uit de doeken deed. Hier, aan de toog, waar Dirk Sterckx enkele dagen voordien nog had gestaan om het Blààt Hààs plechtig te openen, moest Pierre eens goed lachen met die belastingverlagingen. "Negen komma negen procent gemeentebelastingen in Tienen. En 36 euro voor 20 vuilniszakken, en nog eens 75 euro huisvuilbelasting erbovenop."

"Ik heb het onlangs op een congres nog gezegd aan Didier Reynders", zegt Anne-Marie Hoebeke. "'Maak toch eens een handig foldertje met alle voordelen van onze belastinghervorming op een rijtje.' Vijf weken voor de verkiezingen! CD&V zegt n'importe quoi en komt daar allemaal mee weg."

"Het zat al voor het migrantenstemrecht scheef", zegt Bart Blommaert. "Al voordien waren we onvoldoende bezig met uit te leggen wat de VLD allemaal heeft verwezenlijkt sinds 1999. Vorige week kwam Fientje Moerman hier in Aalst spreken over de vrijmaking van de energiemarkt en de gevolgen daarvan voor de gemeenten. Vriend en vijand vonden dat ze het schitterend uitgelegd had. Op tal van meetings heb ik dat meegemaakt. Je krijgt pakken kritische vragen over je heen, maar uiteindelijk komt het altijd op hetzelfde neer: 'Ach zo, maar had dat toch vroeger gezegd! Had dat dan toch wat meer en beter uitgelegd'."

De nood is zo hoog dat Fientje Moerman, André Denys, Patrick Lachaert, Paul Wille, Karel De Gucht en ten slotte Guy Verhofstadt zelve dat er dinsdagavond in De Pinte een na een kwamen inhameren. Fientje Moerman, niet op de campagnebus maar wel in Zaal Begonia: "'De gemeenten hebben het geld van de belastingverlaging teruggepakt', zullen ze u straks op straat vertellen. Dat is niet juist. In totaal hebben ze 10 procent teruggepakt van wat wij gegeven hebben. En dat zijn dan vooral de gemeenten waar de VLD in de oppositie zit. Het is dus niet de schuld van de VLD. We hebben te hard gewerkt en er te weinig over gesproken. Dus ja: zeg het voort. En bedenk dat als gij het beu zijt om opnieuw en opnieuw te vertellen wat ge zelf allang weet, dat de mensen het dan pas misschien zullen beginnen te snappen. Laat u nooit wijsmaken dat ge van de CVP (in De Pinte 'vergat' zowat iedere liberaal dat het inmiddels al twee jaar CD&V is, FR) zult krijgen wat ge van de VLD hebt gekregen. Of van Steve Stevaert, die zegt dat het allemaal voor niets is. Als de mensen zeggen dat ze op het Vlaams Blok gaan stemmen omdat ze malcontent zijn, zeg hen dan: 'Dan zult ge in de toekomst écht een reden hebben om malcontent te zijn'."

André Denys: "Het Vlaams Blok veroordeeld? Het is de schuld van Guy Verhofstadt. Op een debat met boeren slaagde de CVP erin om de mensen wijs te maken dat de tegenslag van de varkenskwekers niets met de marktprijzen en alles met Verhofstadt te maken had. Op de markt van Kruishoutem was het dan weer de schuld van Verhofstadt dat Paul Tant de gemeentebelastingen heeft verhoogd. Vrienden, ik heb dit al veel meegemaakt, geloof mij: van absolute favoriet vorig jaar naar underdog vandaag, maar we kunnen op 13 juni nog altijd de verrassende winnaar worden."

"Je kunt de verkiezingen niet in de laatste weken winnen. Dat geloof ik niet", zegt Patrick Vandijck, de burgemeester van het Vlaams-Brabantse Kortenaken. Hij is de perfecte ontkrachting van het cliché dat in de VLD enkel sowieso al naar CD&V of het Blok neigende misnoegden kritiek zouden hebben op hoe de VLD het afgelopen jaar geleid is. Vandijck is een bezadigd man die, hoewel zelf pas halverwege de dertig, al zeventien jaar in de PVV en de VLD zit en in 2000 maar liefst 47 procent van de stemmen vergaarde. Een bescheiden man ook. "Ik vraag niet om op een lijst te staan voor een of ander parlement. Er wordt tegenwoordig te snel te hoog gesprongen. Ik ben jong, maar wel van het principe dat je leergeld moet betalen, dat je stap per stap het metier moet leren. Ik heb mij vragen gesteld bij de ministerswissel van de VLD. Ze zullen er hun argumenten wel voor hebben gehad, al kennen wij die niet. Nieuwe ministers betekent ook andere visies, en dat is zo slecht gecommuniceerd allemaal. De beste campagnemaker krijgt zoiets niet meer rechtgetrokken. Als je dat vijf weken voor de stembusgang moet gaan uitleggen, gelooft geen kat je nog. Ik twijfel aan het effect van die 'Zeg het voort'-kaartjes. Alle zware dossiers moet je in het begin van een regeerperiode aanpakken en uitleggen. Dat doe ik ook in Kortenaken. Dan lopen ze je niet meer voor de voeten als je moet gaan stemmen. Als je nú nog moet gaan uitleggen dat de belastingen wel degelijk verlaagd zijn, dat je het verschil hebt kunnen maken in ruimtelijke ordening..."

EN DE TEGENSTANDER IS STEVE STEVAERT, EUH, CD&V

Steve Stevaert krijgt alles uitgelegd, zelfs dat huizen afbreken goed is voor de mensen. Daarmee trapt hij al jarenlang op de ziel van de blauwe militanten. In het al vermelde citaat van Fientje Moerman blijft de zaal stil als ze zegt dat "ze het van de CVP niet zullen krijgen", maar gaan de handen spontaan op elkaar als Steve Gratis door de mangel wordt gehaald. Aan de basis is Stevaert de boeman. Geen liberaal of hij begint daarover te klagen, en pas in tweede orde over de "soms gemene leugens van CD&V". Aan de top, in De Pinte in het discours van Denys, De Gucht en Verhofstadt, krijgt Stevaert wel prikjes, maar worden de kanonnen vooral en zelfs bulderend gericht op CD&V. De VLD-top wil onder geen beding CD&V opnieuw aan de macht. En de militanten moeten van hetzelfde overtuigd worden om twijfelende kiezers op hun beurt van de oranje sirenezang weg te houden.

Maar in de provincie is de Limburger toch de spreekwoordelijke rode lap. Zo in Bierbeek. Zegt Georges Van Meerbeek, gemeenteraadslid: "De meesten schrijven wat goed is in de regering aan de socialisten toe, wat slecht is aan de liberalen." Pieter Derde: "De VLD houdt het socialisme verdomd betaalbaar. De gratis-politiek van Steve Stevaert wordt ondertussen toch maar mooi door Didier Reynders gefinancierd. Stevaert zegt: 'Een huis voor iedereen'. Maar het is wel de VLD die de registratierechten heeft verlaagd." Maurice Frooninckx: "In dat hele gratis-verhaal wordt er in onze plaats beslist. Ik gun de 65-plussers hun gratis trein, maar was dat echt de grootste nood? Ik ben er zeker van dat als je vooraf aan die senioren had gevraagd wat ze gratis zouden willen, er wel iets anders uit de bus zou zijn gekomen. Dat is het verschil tussen egalitarisme en liberalisme. Wij willen graag zelf beslissen. Zelfbeschikking vind ik een groot goed. Daarom wil ik ook op mijn grafsteen: 'Dit heb ik zelf niet beslist'."

"Als we met de SP.A zouden kunnen regeren, zonder Steve Stevaert, is dat een droom", zegt Frooninckx. Dirk Meurrens: "Zoals destijds de SP over de VLD zei: 'We willen wel met de VLD, maar dan niet met Verhofstadt'."

WEER NIET IN 'DE LAATSTE SHOW'

'En gij", zegt Anne-Marie Hoebeke dreigend tegen haar man, die zijn neus al vasthoudt. "Gij moogt vanavond op de zolderkamer slapen. Mij zo uit beeld duwen." Zoals alle andere lokale kandidaten probeerde ook Anne-Marie tijdens de 24 uren van de VLD-campagnebus haar gezicht te tonen tussen de liberale zwaargewichten. "Wie zagen we op televisie achter Verhofstadt staan? Niet mij, maar hem daar." Het is gezien worden of gezien zijn, meer dan ooit. Ook Isabelle De Meyer uit Lochristi probeerde in beeld te komen. "Maar de pers ziet natuurlijk alleen de grote kanonnen."

De politieke mediacultuur is tot in het kleinste gehucht van Vlaanderen doorgedrongen. Dat gaat dan zo, op de vergadering woensdagavond in Wetteren-ten-Ede. Nadat de plaktaken en de markten verdeeld zijn en de garçons, de afwassers en de opruimers voor het ribbetjesfestijn aangeduid werden, heeft Daniël nog een hoofdstukje televisie. "Op 16, 23 en 30 mei is er Doe de stemtest van de VRT. Kunnen we erbij zijn of niet? Nu zondag is het de eerste aflevering en ik heb nog altijd geen antwoord gekregen. Ik blijf mailen, het zou goed zijn als we Anne-Marie in beeld krijgen. Op 31 mei, 2 en 4 juni zijn er debatten in Terzake. We mochten daar een groep van veertien mensen voor inschrijven. Als ge niet mee kunt, heeft het geen zin om een vervanger te sturen, want als uw naam daar bij de VRT niet op de lijst staat, komt ge er niet in. Het is daar de VLD niet. Op 9 en 12 juni is er nog Woord tegen woord, en daar gelden dezelfde regels. Ik heb de VLD-Wetteren in totaal acht keer ingeschreven voor de televisie, ik hoop dat we er minstens zes keer bij zullen zijn."

André Denys gaf zijn achterban in De Pinte twee redenen waarom hij meer dan ooit gebeten is om de strijd aan te gaan op 13 juni. Een persoonlijke reden, en een "diepliberale politieke reden". Het tweede gaat over zijn afschuw van het vooruitzicht van wat hij een "rooms-rode regering van syndicale signatuur" noemt (DM 14/5). En dit is de persoonlijke reden: "Ik wil bewijzen dat politiek en parlement in een kwalijke evolutie zitten. Ik vind het kwalijk dat wie werkt in het parlement niet gerespecteerd wordt. Dat wie zijn job doet niet in De laatste show komt."

GUY BLIJFT NIET EEUWIG JONG

Soms pakt de show, soms niet. In de jaren negentig pakte hij wel voor Guy Verhofstadt, al kwam hij er geen stap dichter mee bij de macht. Nu is hij aan de macht, maar belet zijn functie hem om zo nu en dan zijn duivels te ontbinden. Iedereen weet in de VLD dat zelfs een miljoen 'Zeg het voort'-kaartjes, desnoods over heel Vlaanderen uitgestrooid vanuit een toestel van SN Brussels Airlines, niet half zoveel effect hebben als een Verhofstadt die nog één keer zou mogen fulmineren over "de Belgische ziekte". Van voor 1999 welteverstaan. De ironie wil dat de VLD, met de peilingen zoals ze zijn, Verhofstadt veel harder nodig heeft dan bij de federale verkiezingen van 18 mei vorig jaar. En dat ligt moeilijk natuurlijk, voor een federale eerste minister. Die kan niet zomaar in het openbaar zeggen dat hij "de tsjeven een poepje zal laten ruiken".

Gêne bekruipt ons om de lof op de grote roerganger weer te geven die we de voorbije week van Wetteren-ten-Ede tot in Bierbeek hebben opgetekend. Guy voor en Guy achter, nog altijd. Maar de ondertoon wordt bezorgd als de bewonderaars op de vingers beginnen na te tellen hoe lang het jong al jong is. Twee keer twee handen, en al meer eigenlijk, als we 1979 als zijn debuut beschouwen. Nog stiller wordt het aan liberale tafels als hen gevraagd wordt wat er ná het jong zal komen. "We hebben in de top een aantal zeer waardevolle mensen", zegt Frooninckx. "Maar Guy Verhofstadt..." Pieter Derde: "... is de grootste. Stevaert breekt af, Verhofstadt bouwt op. Verhofstadt ging soms te snel, maar ik heb politici liever zo, desnoods iets te voortvarend op de tafel springend met een visie." Frooninckx: "Verhofstadt heeft de intelligentie van Karel De Gucht, maar hij heeft ook de vlotheid van spreken en het sympathieke. Daar profiteert hij nu nog van. De Gucht is minstens even bekwaam, maar hij mist dat jongensachtige."

Er zijn er anderen die het minder vriendelijk verwoord hebben. Maar tot 13 juni even niet.

"De VLD is Verhofstadt", zegt Patrick Vandijck. "Na twintig jaar is hij nog altijd hét boegbeeld. En wat komt erna? Generatie 2016. Dat wou een kopie zijn van het congres van Kortrijk van 1979 wellicht, van de generatie van Verhofstadt en Dewael. Maar een kopie is nooit zo sterk als het origineel."

"De schaduw is zo groot", zegt Frooninckx. Derde: "Dat is een van de nadelen van een groot man in huis te hebben. 'Here was a Caesar, when comes another?' Julius Caesar, Shakespeare."

Dinsdag, nog altijd rond middernacht aan dat tafeltje in Zaal Begonia in De Pinte, lijkt het alsof Karel De Gucht alweer een centimeter gekrompen is. Weg is het goed gevoel van de peptalk. "Wat de peilingen niet meten", zegt Denys, "is de kracht van de lokale kandidaten. Die staan bij ons allemaal op de lijst. Van Hilde Eeckhout, de dochter van Basiel Eeckhout, de burgemeester van Zwalm, tot Michel Casteur, schepen in Ninove. Of Vera Roesbeke uit Zomergem, die recht in het cliënteel van CD&V zit. Op voorkeurstemmen alleen kunnen we in Oost-Vlaanderen twee à drie zetels behalen."

Wat zal het zweet en tranen kosten nog, de volgende dertig dagen. En wat heeft het Denys al niet gekost, hoe eenzaam heeft hij er op de fiets alle pijn uit getrapt toen hij vorig jaar van De Gucht te horen kreeg dat hij opnieuw geen en wellicht nooit nog minister zou worden. "Geen spatje rancune hou ik eraan over", zegt Denys. De Gucht zwijgt. Het is allemaal samen nu. Denys verdwijnt misschien ooit wel uit de VLD, maar het omgekeerde is uitgesloten. Dat geldt wellicht ook voor De Gucht. In de nood kent men zijn liberalen.

"In Oost-Vlaanderen en Antwerpen moeten we zeker overeind blijven", vermant De Gucht zich. Minder angst dan Denys heeft hij voor het Vlaams Blok in Oost-Vlaanderen. Al is dat meer ingegeven door negatieve deductie dan door een indicatie van herwonnen positivisme van Gent tot Eeklo. "Ik zie ze niet te veel meer groeien. Ze zijn op veel plaatsen al zo groot. Dat moet toch ergens stoppen, enfin."

Denys betrouwt meer op zijn eigen straatantennes. "Ik vrees dat de kiezers die van CVP naar VLD gekomen zijn, niet terugkeren naar CD&V maar doorstoten naar het Blok. Ik heb nog maar een paar markten gedaan en ik voelde dat. 'Het is dat gij er nog op staat, André, anders stemden we op het Blok'. Ik denk dat ze het dan op 13 juni nog doen ook."

"We zullen zien", mijmert De Gucht. "Die sfeer tegen de VLD is zo onredelijk. Je vraagt je af: hoe kunnen we dat keren? Hoe?"

Hoe?, echoot de stilte in Zaal Begonia. Lochristi heeft de tenten opgebroken, De Gucht is er ook mee weg. Of we zijn slogan goed vinden, vraagt hij nog. 'REDELIJK ONVERZETTELIJK'. "Niet slecht gevonden, hé? Noël Slangen is daar goed in." Maar voor de rest niet te veel gespin aan De Guchts lijf. Hij heeft het er vier jaar lang moeilijk mee gehad. En niet alleen met het ultrafijne web rond Steve Stevaert. Hij verlaat Zaal Begonia, terug naar Berlare, waar hij zichzelf op zowat elke straathoek in de ogen kijkt. Op het dorpsplein zelfs drie keer reuzegroot op de volledig met De Gucht - nee, hier is het Karel - bedekte ramen van een hoekhuis, recht tegenover de kerk. Berlare heeft schitterende bomen staan op zijn dorpsplein. Oude linden, licht gebogen en toch rijzig. Redelijk onverzettelijk. Heel wat anders dan die kneuterige olijfboompjes zoals je ze... ach, u weet wel waar vindt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234