Donderdag 16/09/2021

De blanke buurtwacht versus de zwarte tienerjongen: racisme of gerechtigheid?

Demonstranten in New York houden een foto vast van Trayvon Martin. Ze protesteren tegen de vrijspraak van Zimmerman. Beeld GETTY
Demonstranten in New York houden een foto vast van Trayvon Martin. Ze protesteren tegen de vrijspraak van Zimmerman.Beeld GETTY

De zaak Zimmerman-Martin, waarin een 'blanke' buurtwacht een Afro-Amerikaanse tienerjongen doodschoot in Sanford (Florida), heeft de discussie over ras en huidskleur opnieuw doen opwellen in de Verenigde Staten. Zimmerman werd gisteren vrijgesproken. Gerechtigheid, volgens de een. Een teken dat het justitiële apparaat in de VS gekleurd is, volgens de ander.

Alleen al de twee namen ademen een wereld van verschil uit: Trayvon Martin en George Zimmerman. Een zeventienjarige Afro-Afrikaanse jongen met hoody, die zich op een regenachtige avond in een buurt met veel inbraken bevond, versus een 29-jarige 'blanke' buurtwacht, die onraad rook (Zimmerman is half-blank, half-Latijns-Amerikaans).

De twee passeerden elkaar, schijnbaar toevallig, en het gevolg is bekend: Zimmerman schoot Martin dood. Uit zelfverdediging, volgens de buurtwacht - en juridische experts gaven hem daarin gisteren gelijk. Maar daarmee is de kous nog niet af. Want hoewel er in de rechtbank zelf weinig werd gesproken over ras en huidskleur, was dat buiten de rechtbank dé discussie die gevoerd werd.

Na de vrijspraak van Zimmerman gingen tienduizenden Amerikanen de straat op om tegen het oordeel van de rechtbank te protesteren. Ze koesterden de diepe overtuiging dat het hier om een raciale kwestie gaat en dat de jury - bestaande uit zes vrouwen, van wie er vijf blank zijn - een onredelijk en gekleurd oordeel heeft geveld.

Racial profiling
De vraag die op straat domineerde was: had Zimmerman ook op Martin geschoten als hij blank was geweest?

"Dit heet in Amerika racial profiling, wat zoiets betekent als op voorhand iemand tot verdacht bestempelen vanwege zijn kleur en uiterlijk", schrijft correspondent Arie Elshout vandaag in de Volkskrant. "De discussie woedt ook in New York, waar de politie in het kader van de zogeheten 'stop and frisk'-aanpak iedereen die ze niet vertrouwt pro-actief mag aanhouden en fouilleren. Racisme, roepen critici, omdat vooral zwarten en Spaanstaligen worden ondervraagd. Burgemeester Michael Bloomberg wijst ter verdediging op de statistieken en de daling van het aantal moorden in zijn stad."

Maar ondanks die gunstige statistieken en cijfers, blijft het gevoel van onrechtvaardigheid steevast overeind.

Feiten
In een column in de Amerikaanse krant USA Today betoogt Jonathan Turley, hoogleraar recht aan de George Washington University, dat het rassenvraagstuk in de zaak Zimmerman-Martin de aandacht heeft afgeleid van de feiten. "In feite hadden we aan het eind van de rechtsgang geen beter idee van wat er die nacht (van de moord, red.) gebeurd is dan dat we hadden aan het eind van die fatale nacht", stelt Turley.

Zo is er veel kritiek geweest op het feit dat Zimmerman de tienerjongen heeft gevolgd. Maar, zo schrijft Turley: "Het is burgers toegestaan om mensen te volgen in hun eigen buurt. Daar is niets onrechtmatigs aan. Het was ook rechtmatig dat Zimmerman gewapend was. De cruciale vraag is wie de vechtpartij is begonnen en of Zimmerman uit zelfverdediging heeft gehandeld."

null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP

Volgens verschillende getuigen bevond Martin zich vlak voor de moord bovenop Zimmerman. Laatste hield daar verwondingen aan over. Dat betekent nog niet dat Zimmerman per definitie het slachtoffer was, schrijft Turley. "Maar het schept wel redelijke twijfels over het gevecht."

Uiteindelijk komt het volgens de hoogleraar hierop neer: de jury kon niet vaststellen dat Zimmerman op voorhand de aanvaller was. De buurtwacht was consistent in zijn verklaringen en werd gesteund door verschillende getuigen. Het is dus - kortom - totaal geoorloofd om Zimmerman, op basis van deze gegevens, vrij te spreken.

Symbool
Turley trekt de conclusie dat de zaak-Zimmerman door alle sociale verontwaardiging uit zijn verband is gerukt. Feiten zijn versimpeld of weggelaten. "De moord zelf was secondair aan de boodschap die er vanuit ging." Zimmerman en Martin stonden al snel symbool voor het nationale debat over ras. "Er was weinig geduld of noodzaak voor de finesses van regels betreffende de bewijzen en berechting", aldus Turley.

De boodschap van Turley zal niet goed vallen onder de medestanders van Martin: zij geloven heilig in de 'racistische motieven' van Zimmerman en bekritiseren bovendien de 'sta pal'-wet in Florida, die iemand die zich bedreigd voelt het recht geeft dodelijk geweld te gebruiken.

Op straat en op Twitter vechten de twee groepen - elk met hun eigen waarheid op zak - de discussie uit. Terwijl CNN-presentator en columnist Piers Morgan meldt dat hij het bijzonder moeilijk vindt om te accepteren dat 'het 'wettelijk toegestaan' is om een ongewapende tiener dood te schieten', laat Robert Zimmerman junior, namens de vader van de vrijgesproken buurtwacht weten: "Vandaag ben ik trots een Amerikaan te zijn. Bedankt dat jullie voor ons gebeden hebben!"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234