Zaterdag 04/07/2020

De Beyoncé van de opera

In de opera 'Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny' speelt ze een prostituee die tracht te overleven in een stad vol seks, geweld en geld. Sopraan Tineke Van Ingelgem (36) is in haar element. 'Mensen die mij zien, vergeten me niet.'

Tineke Van Ingelgem komt gehaast de kantine van de opera binnengewaaid. Ze is wat aan de late kant, aan haar arm hangen drie tassen en om haar nek draagt ze een steunkraag. Tijdens de repetitie liep een hoofdstand pijnlijk mis, ze komt net van de specialist. "Een whiplash, opgelopen in de opera. Het is een hevige voorstelling." Een arsenaal aan dafalgan, spierverslappers en valium moet de sopraan oplappen voor de rest van de wilde rit.

Van Ingelgem liet zich onlangs ontvallen dat ze de Beyoncé van de opera wil zijn: tot vier keer per week gaat ze fitnessen om strak te staan voor deze voorstelling vol blote en schaars geklede dames. Daar moet ze nu vooral zelf om lachen. "Hoe die verhalen een eigen leven gaan leiden. Maar zingen is topsport. In Dijon heb ik net een zware hoofdrol gespeeld, Médée van Cherubini. Ik heb één week vrij gehad, daarna begonnen hier de repetities.

"Je moet uithouding en weerstand kweken. Zingen doe je voor 10 procent met je stembanden, de rest is lijf en spieren. Je kunt niet bij de minste verkoudheid ziek worden. Zonder training zou die whiplash trouwens veel erger geweest zijn.

"Maar natuurlijk ben ik ook ijdel, ik moet in lingerie het podium op. Niet naakt, al heb ik al eens topless gezongen. Ik ben bereid ver te gaan, als het past binnen het concept. (enthousiast) Voor het eerst in zeven jaar weeg ik evenveel als voor mijn zwangerschappen!"

Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny van Kurt Weill is het verhaal van een utopie, een plek waar genot grenzeloos is, in de vorm van geld, drank, geweld en seks. Alles is koopwaar, ook prostituees zoals Jenny, het personage van Van Ingelgem. Maar hoe sterker de macht van het geld, hoe dieper Mahagonny verzandt in totale chaos. Het paradijs wordt de hel. Van Ingelgem: "De kapitalistische maatschappij gaat uiteindelijk ten onder".

De seizoensafsluiter van Opera Vlaanderen is eigenlijk een herneming van een goed onthaalde voorstelling die vijf jaar geleden in de markt werd gezet als controversieel. De politieke satire naar een libretto van Bertolt Brecht werd door Weill voorzien van erg songachtige muziek, de Spaanse regisseur Calixto Bieito maakte er een visueel overweldigende voorstelling van met neonlichten, een marginaal caravanpark, ruwe seks, wreedaardig geweld en veel naakt. Geschikt vanaf 16 jaar, waarschuwt het operahuis net als toen.

Van Ingelgem: "Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny is geschreven in 1930, toen de wereld in brand stond. De geschiedenis herhaalt zich altijd. Acht jaar geleden zijn we in een financiële crisis beland waar we nog niet van hersteld zijn. Wij in de kunstwereld voelen dat zeker. Maar in wat voor wereld leef je als alles om geld draait? Jim komt weg met hoerenlopen en moord, hij wordt pas geëxecuteerd als hij zijn whisky niet kan betalen. Want het ergste wat je kan overkomen, toen en nu, is geldgebrek."

Wel nieuw is de cast, op één solist na, en dat maakt volgens Van Ingelgem het verschil. "Het gevoel is anders. Jenny wordt opgekocht door Jim, maar als hij sterft is ze kapot. Omdat ze hem toch graag zag? Of omdat ze niet terug wil naar het bordeel? We zoeken naar een nieuwe invulling."

Kan een nieuwe cast het verhaal echt

een andere impuls geven?

"Een voorbeeld: Voor Jim sterft, schenkt hij Jenny aan zijn vriend Bill, een nerd die zijn kans grijpt. Dat mondt uit in een ruwe seksscène en huiselijk geweld.

"Bill slaat me en sleurt me aan mijn haren over de grond. William Berger, die Bill speelt, was er vijf jaar geleden als enige bij. Wij voelden meteen een klik, zelfs die scènes gingen vanzelf.

"Maar hij vertelde me dat het destijds weken duurde voor hij het vertrouwen kon winnen van de zangeres die toen Jenny speelde (Noëmi Nadelmann, LB), voor hij fysiek en mentaal zo ver kon gaan. Ik sta bekend als podiumbeest. Ik wil echt graag die psychologie kunnen volgen, beleven wat die personages beleven.

"Het kader staat er, maar ik heb wel de vrijheid om mijn personage zelf in te vullen. In de tweede akte zing ik een aria: zoals je naar bed gaat, zo lig je. Niemand komt je toedekken. Als iemand op de tenen trapt, ben ik het. Als iemand op de tenen getrapt wordt, ben jij het.

"Nadelmann zong die aria heel dreigend, zo van: ik laat me niet doen. Ik breng het net heel triest en introvert, als een mantra waarmee Jenny vooral zichzelf wil overtuigen."

Kunt u zich vinden in die pessimistische wereldvisie?

"Ik ben geen wereldverbeteraar. Maar zoals veel artiesten ben ik wel eerder links georiënteerd. We zijn uiteindelijk allemaal mensen. Ik ben van Aalst, daar zeggen we dat ook de paus zijn gat moet afkuisen. Misschien moet je dat niet zo letterlijk opschrijven. (lacht)

"Ik kan me heel erg ergeren aan mensen die zich beter voelen. En dat heeft vaak te maken met geld en macht."

Muzikaliteit werd Van Ingelgem met de paplepel ingegeven, zoals dat heet. Vader Kristiaan is organist, componist, beiaardier en was tot aan zijn pensioen leraar aan het conservatorium van Antwerpen. Broer Maarten is componist, dirigent en pianist, ook broer Pieter is een begenadigd pianist. "Na zijn bachelor piano besloot hij tandarts te worden, zoals mijn moeder. Hij speelt nog wel veel. Wellicht beleeft hij er ook het meeste plezier aan."

Tineke Van Ingelgem speelde als kind dwarsfluit en piano; ze gold als de meest getalenteerde muzikante van de drie kinderen. "Het was evident dat ook ik piano zou gaan studeren. Maar ik zag het niet zitten om, zoals mijn broers, dagenlang op m'n eentje toonladders te oefenen. Ik ben extravert, wil tussen de mensen zijn."

Ze ging Germaanse talen studeren.

"Ik heb altijd gezongen in een koor, maar nooit zangles gevolgd. Aan het universitair koor kreeg ik veel complimenten over mijn stem. Ik wilde sowieso verder studeren en ik ben dan maar met een zangopleiding begonnen. Ik was al 23, dat was een voordeel. Je hebt maturiteit nodig om je in te leven in de teksten."

Een late roeping dus?

"Niet echt. Ik speel al muziek vanaf mijn 6de, dus dat was altijd duidelijk. Bovendien, veel zangers beginnen er pas laat aan.

"Als 13-jarige is je instrument, je stem, gewoon niet klaar. Zangers zijn vaak instrumentalisten die op latere leeftijd omschakelen."

U bent 36. Is dat oud of jong voor een sopraan?

"Dat hangt van je stemvak af. Een lichte stem, geschikt voor de rol van kamermeisje of maagd, kan op 25 jaar al een hoofdrol zingen. Maar ik heb een grote stem, jugendlich dramatisch, ideaal voor gravinnen, koninginnen en furies. Op je 20ste word je dan niet serieus genomen. Ik ben dus een van de weinige mensen die blij is dat ze ouder wordt; ik heb er de maturiteit en vocale klank voor. Het plaatje begint te kloppen."

Beschouwt u zichzelf nog steeds een opkomend talent?

"Ik ben op dit moment aan het doorbreken. Deze voorstelling en mijn hoofdrol in Dijon positioneren mij in de operawereld. Ik heb goede kritieken gekregen voor mijn Médée, en ik hoop dat ik ook nu word opgemerkt en de juiste contacten kan leggen. Maar ik zal het pas merken over twee jaar, producties worden lang op voorhand vastgelegd."

Ervaart u de opera als een harde wereld?

"Absoluut. Het gros van de professionele zangers is sopraan. Dat zie je ook aan de deelnemers van de Koningin Elisabethwedstrijd. Je moet je kunnen onderscheiden. Op audities kom je twintig sopranen tegen: de een heeft een fantastische stem, de ander een ijzeren techniek. Ik heb mijn podiumprésence en acteertalent. Mensen vergeten mij niet snel. Omdat ik hen raak en recht in de ogen kijk. In Médée stond ik de helft van de tijd alleen op scène, en ik kan dat podium vullen.

"Mijn man zegt vaak dat het mentale aspect het moeilijkste is aan mijn job. Elke auditie en repetitie moet ik me blootstellen en kritiek incasseren. Het is niet goed, of ze vinden je stem niet mooi. Dat is nu eenmaal subjectiviteit. Na negen afwijzingen moet ik me toch opladen voor die volgende auditie. Maar als ik die win, dan vergeet ik al de rest."

Zijn er momenten van hevige twijfel?

"Het is al gebeurd dat ik een halfjaar moest wachten op de volgende productie en niet wist wat ik in de tussentijd moest doen. Ik heb twee kinderen, een huis en een paar renovaties om rekening mee te houden. Dus ja, ik heb al een paar keer op het punt gestaan om toch maar iets met mijn diploma Germaanse aan te vangen. Maar steeds kwam net op tijd een nieuwe aanbieding.

"Nu ben ik op het punt gekomen dat ik vertrouwen heb in de toekomst. Het afgelopen jaar heb ik mezelf kunnen bewijzen. Pas op, in essentie is het zoals in Mahagonny: je moet voor jezelf zorgen. Je kunt niet wachten op aanbiedingen, forget it. Ik doe de moeite om zelf agenten, managers en operadirecteurs uit te nodigen, ook voor deze voorstelling.

"Een carrière bestaat uit drie dingen. Talent en hard werken: dat heb je zelf in de hand. De juiste mensen kennen: cv's sturen naar operahuizen haalt niets uit, je hebt agenten nodig die je voordragen. En je hebt, uiteindelijk, ook geluk nodig."

U zingt veel in het buitenland. Een droom of een noodzaak?

"België heeft maar drie operahuizen, financieel kan het dus niet anders. Al wil ik, met twee kinderen, geen tien maanden per jaar weg zijn. Maar het is ook essentieel voor mijn reputatie. Als ik in België blijf, beland ik bij die vaste pool van zangers die in de buurt is en makkelijk te bellen voor kleine rollen. Prestigieuze buitenlandse rollen bewijzen dat ik goed bezig ben. (gniffelt) En dan zeggen ze hier: we hebben altijd geweten hoe goed je bent!"

Opera Vlaanderen, Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny

vanaf 24 juni in Antwerpen

operaballet.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234