Zaterdag 17/04/2021

De beste thrillerschrijver ter wereld

Hij heeft jaren moeten zoeken, maar eindelijk heeft Christophe Vekeman hem dan toch gevonden: een schrijver van thrillers om wérkelijk fan van te zijn. De naam is Greg Iles. In de zopas verschenen reeks ‘De zeven zonden van Poema Pocket’, waarin verder onder meer romans van Stephen King en Thomas Harris opgenomen zijn, vertegenwoordigt Iles’ De naakte waarheid de jaloezie.

AAnrader van de week ‘De naakte waarheid’, een waar pareltje van Greg Iles

ver jaloezie gesproken: ronduit groen sloeg ik vaak uit wanneer weer eens iemand enthousiast vertelde over een thriller die hij niet had kunnen wegleggen, die hem volledig had geabsorbeerd, die zo spannend was dat hij er ’s nachts zowaar van dróómde. Lag het aan mij? Feit was dat de thrillers die ik las doorgaans niet half zo meeslepend waren als de achterflap steevast beloofde. Misdaadromans à la Raymond Chandler: heel graag. Een whodunit van Agatha Christie: op zijn tijd. Maar thrillers? Voor mij vormden zij vaak het tegendeel van ontspanningsliteratuur: ik moest mij ínspannen om de belabberde, niet zelden hoogdravende clichéstijl met de mantel der liefde te bedekken, om bij de lang uitgesponnen, nodeloos complexe plot niet geeuwerig gestemd te geraken, om de suggestie van - en tezelfdertijd het schrijnende gebrek aan - psychologische diepgang niet behoorlijk irritant te vinden.

Het eerste boek van Greg Iles dat ik in handen kreeg heette Doodsangst. Ik las het terwijl ik de afwas deed, ik nam het mee in de auto. In bed wendde ik hoofdpijn voor, waarop ik de wekker zette. Nadat ik de laatste zin had gelezen, had ik nog maar één doel in mijn leven: zo snel mogelijk de dichtstbijzijnde boekhandel bereiken.

Hoe slaagt Greg Iles erin om boeken af te leveren die van a tot z de lezer zozeer in de ban houden dat het ware leven al die tijd slechts bijzaak lijkt? Op zijn site verklapt de schrijver dat de voltooiing van zijn romans pleegt plaats te vinden gedurende dagen waarop hij achttien tot twintig uren aan een stuk stug doorschrijft, met als resultaat soms tienduizend woorden per etmaal. De scheidslijn tussen fictie en werkelijkheid dreigt hierbij, zegt hij, weleens te vervagen. Voor velen zal dit sterk lijken op enigszins vals romantische en nogal overtrokken grootspraak, maar wie het werk van Iles ook maar een beetje kent, zal geen moeite hebben om hem te geloven: blijkbaar schrijft hij - hoe kan het eigenlijk ook anders? - met dezelfde drieste bezetenheid als waarmee je hem leest...

En toch. Wie een willekeurige pagina van Iles nauwlettend onder de loep neemt, komt al met al weinig spectaculairs tegen. Net als veel van zijn collega’s schuwt hij niet het flink belegen adjectief (‘verpletterend’, ‘ademloos’, ‘ijzingwekkend’, ‘angstaanjagend’), en stilistische spitsvondigheden of passages om te onderstrepen of over te nemen in je leesdagboek zijn bepaald niet dik gezaaid. Het maakt dat je nooit verzucht: ‘O, God, wat is dit goed geschreven.’ Hooguit denk je: ‘O, God, dit is goed.’ Maar meestal denk je helemaal niets. Je leest en leeft mee.

De plots van Iles zijn even eenvoudig als onvoorspelbaar, even helder als gewiekst. Nooit verliest hij zich in ellenlange technische exposés waarvan de lezer zogenaamd ‘iets bijleert’ - een bedje waarin heel wat thrillerauteurs flink ziek blijken te zijn -, al is duidelijk dat hij zich voor al zijn boeken grondig documenteert op juridisch en bovenal medisch gebied: Iles is de zoon van een arts, en artsen zijn vaste klant - soms ook de hoofdpersoon - in zijn werk.

Opvallend zijn de vele perspectiefwisselingen waarvan Iles dikwijls gebruikmaakt om de vaart in zijn verhaal te houden, maar die hij ook aanwendt om zijn personages te behoeden voor een bordkartonnen uitstraling en hen van vlees, bloed en geest te voorzien. Ingoede heiligen kom je in zijn boeken net zomin tegen als in de realiteit, en anderzijds hebben zelfs de meest kwaadaardige seriemoordenaars op de keper beschouwd dikwijls toch nog een menselijke, herkenbare kant, of raken ze hoe dan ook bij momenten verstrikt in wat zij zelf als een moreel dilemma ervaren. Het psychologische kleurenpalet van Iles is haast grenzeloos uitgebreid, en met zijn ragfijn penseel laat hij slechts weinig potjes ongemoeid, maar met zwart en wit is hij deugddoend karig, - Iles schrijft nadrukkelijk géén pulp. Dat hij daarnaast ook nog eens een meester is in het schrijven van actiescènes, wekt bij mij genoeg bewondering om over hem te denken in termen van ‘een geniaal vakman’.

De veelzijdigheid van Iles komt overigens ook nog op een ander vlak tot uiting, met name in de verscheidene genres die hij succesvol bedrijft. “Dit boek is opgedragen aan mijn lezers,” stelt hij ten geleide van Rusteloos, “die het mij toestaan iedere keer iets anders te schrijven. We houden allemaal van vertrouwde dingen, maar ik denk dat we er uiteindelijk allemaa l rijker van worden als we nieuwe plaatsen bezoeken met nieuwe personages.”

Dat die ‘nieuwe plaatsen’ bepaald niet letterlijk dienen te worden genomen, blijkt wel uit het feit dat met uitzondering van zijn eerste twee boeken, die in nazi-Duitsland spelen, het werk van Iles steevast het diepe zuiden van de Verenigde Staten als locatie heeft, veelal Natchez, Mississippi, - sterker nog, het is welbeschouwd het enige wat ze onderling verbindt. Rusteloos leunt aan bij het horrorgenre, terwijl Het stille spel een rechtbankdrama is. Ontluistering is een klassieke zedenschets, in 24 uur staat een kinderkidnapping centraal, enzoverder, enzovoort.

De naakte waarheid is het verhaal van een gijzeling door een vader van zijn gezin, en dus ook een huwelijksroman. Als Laurel zwanger blijkt te zijn, kan ze met geen mogelijkheid zeggen of haar echtgenoot Warren dan wel haar voormalige minnaar Danny daarvoor verantwoordelijk is. Dat de buitenechtelijke relatie met laatstgenoemde vijf weken geleden, en na ongeveer een jaar, is stopgezet, had overigens niets te maken met een afnemende aantrekkingskracht tussen beiden, maar alles met het feit dat het autistische zoontje van Danny in geval van een scheiding aan zijn vrouw zou worden toegewezen, iets wat hij koste wat het kost wil vermijden.

De echte problemen beginnen echter pas als Laurel door haar echtgenoot geconfronteerd wordt met een anonieme liefdesbrief die hij heeft gevonden. Vanzelfsprekend wil hij van haar weten wie de schrijver ervan is, maar Laurel weigert Danny te verraden. Zelfs niet als blijkt dat Warren plotseling een revolver op haar gericht houdt...

De naakte waarheid is misschien wel meer dan enig ander werk van Iles een roman vol misverstanden en hopeloos foute interpretaties die de vindingrijkheid van het noodlot op gepast exuberante wijze viert. Ook hier laat Iles weer alle ruimte voor nuances: weliswaar slaat Warren door en doet hij onvergeeflijke dingen, maar zeker na verloop van tijd valt het de lezer niet moeilijk om hem alsnog te zien als de fatsoenlijke arts die hij zijn hele leven tot dusver geweest is. Behalve een sadist die over lijken gaat, is hij vooral toch een liefhebbend gezinshoofd, zeg maar.

‘“Pap, je maakt ons bang”, zei Grant met verrassende kracht. “Je maakt mama ook bang!”

“Daar kan ik niets aan doen, jongen. Mama heeft iets heel slechts gedaan.”

“Nee!” riep Beth. “Ze kan niets slechts doen. Mama is lief!”

Warren keek alsof hij zelf ook zou gaan huilen. “Ik weet dat je dat denkt, Elisabeth, maar ik ben bang dat het niet waar is. Dat is een van de moeilijke dingen van ouder worden, erachter komen dat niet alle volwassenen goede mensen zijn. En je moeder is in staat heel slechte dingen te doen. Jullie krijgen straf als jullie slechte dingen doen, hè?”

Grant knikte aarzelend.

“Dan moet mama ook straf krijgen.”’

Je hoopt écht dat het goed afloopt.

ANDERE TOPBOEKEN VAN GREG ILES

nDoodsangst

Het absolute hoogtepunt. Seriemoordenaar maakt gebruik van een sekssite op het internet om zijn slachtoffers uit te kiezen, waarop de (onschuldige) hoofdverdachte van de moorden hem op gevaar van eigen en andermans leven poogt op te sporen. Ingenieus en ongelooflijk spannend.

n Het stille spel

Dertig jaar geleden is in Natchez, Mississippi, een zwarte oorlogsveteraan vermoord. De zaak werd nimmer opgelost, tot officier van justitie en schrijver Penn Cage, die onder meer ook in Ontluistering de hoofdrol speelt, zich in moreel opzicht gedwongen ziet het onderzoek te herstarten, - iets waar maar weinig mensen blij mee zijn...

nRusteloos

Een van de buitenbeentjes in het oeuvre: het boek is doorspekt met horroringrediënten, wat evenwel niet wegneemt dat het voornamelijk de psychologische tekening van de verschillende personages is die de roman tot een heus meesterwerk maakt. Een vermoorde ex-geliefde van John Waters duikt plotseling weer in zijn leven op en maakt een einde aan zijn rustige geluk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234