Zondag 22/05/2022

'De beste remedie tegen depressie is expressie'

'België doorworstelt geen economische, maar wel een emotionele depressie', oordeelt Bob Vansant, psychotherapeut en auteur van het pas verschenen boek Depressie is geen ziekte. 'Het zo vaak geciteerde gevoel van onveiligheid bij de burger heeft weinig te maken met straatcriminaliteit. Het is een psychologisch probleem, een subjectieve emotie van 'ik weet het niet meer'. Omdat ze jarenlang uitsluitend materiële waarden hebben nagestreefd, zijn nogal wat mensen van zichzelf vervreemd. Ze weten niet meer hoe ze voelen of denken. Ze zijn hun identiteit kwijt en dat veroorzaakt een gevoel van onveiligheid en gemis.'

Brussel.

Eigen berichtgeving

Een fenomeen als de Witte Mars voorspelde Vansant al tien jaar geleden. "Ik voelde zeer goed de polsslag van wat leeft tussen mensen. Niet alleen in de beslotenheid van mijn spreekkamer zag ik het protest groeien, maar ook stil protest als zelfmoord. In België zijn er per dag zeven mensen die zelfmoord plegen. Als tijdens het weekend zeven mensen omkomen in het verkeer, haalt dat het nieuws en worden er miljarden uitgegeven aan preventie. Als er dagelijks zeven mensen sterven aan wat ik het menselijk verkeer noem, kraait er geen haan naar, want het probleem lost zichzelf op. De algemene verontwaardiging over onze manier van leven en denken is springlevend, en ik denk dat we op 13 juni behoorlijk zullen schrikken."

"Het heeft te maken met een gevoel van 'ik kom niet aan mijn trekken'. Wat ik hier vaak hoor is: 'ik heb alles om tevreden te zijn. Ik heb twee gezonde kinderen, een lieve man (vrouw) en geen financiële problemen, waarom ben ik dan zo ongelukkig?' De norm is gehaald, de materiële voorwaarden vervuld, en dan pas constateren mensen dat het geluk niet zit in het realiseren van behoeften. Het komt er in onze samenleving niet meer op aan wie we zijn, maar wat we doen en hoeveel we hebben. Mensen zijn niet langer meer vertrouwd met zichzelf en hebben iets van: er mag niets gebeuren of ik lig omver. Of dat nu een inbraak of een verkeersongeval is, het klopt dat er bij veel mensen niet veel moet gebeuren om de stoppen te doen doorslaan. Warmte, veiligheid en vertrouwen zijn basispijlers die de mensen lang niet altijd meer vinden. Niet thuis, niet in hun buurt en ook niet in de hulpverlening."

Als remedie pleit u voor consuminderen en het terugschroeven van ons manische tempo. Moeilijker heb ik het als u pleit voor een herwaardering van de moederrol, en dan wel in de zeer traditionele zin van moeder aan de haard.

"Bij recent onderzoek in Groot-Brittannië wordt aan buitenhuis werkende vrouwen de vraag gesteld of, als ze het zich financieel zouden kunnen veroorloven, ze zouden thuisblijven. Daarop antwoordt 77 procent bevestigend. Dan denk ik: misschien is dat symptomatisch voor onze maatschappij in het algemeen. Ik merk dat vrouwen zich compleet verscheurd voelen door alles wat deze maatschappij hen aan rollen opdringt. Ze moeten een goede moeder zijn, partner, dochter, werknemer, met als gevolg dat ze niks honderd procent kunnen en aan zichzelf als persoon niet eens meer toekomen."

"Bovendien zie ik hoe langer hoe meer depressieve kinderen en ik merk ook bij volwassen cliënten dat moeders vaak een cruciale rol spelen in hun problemen. Vandaar dat ik er als observator niet onderuit kan te constateren dat daar iets belangrijks speelt. Ik pleit er dus voor dat er in die eerste jaren meer oog en oor zou zijn voor de verzuchtingen van moeder en kind, maar ik wil het boek daartoe niet verengen."

De oplossing voor een zieke maatschappij kan toch niet zijn dat vrouwen zich uit openbare leven terugtrekken? Een eerlijker taakverdeling in het huishouden, gezinsvriendelijke bedrijven zouden het voor vrouwen toch ook al een stuk makkelijker maken?

"Laat ons eerlijk zijn: zelfs als een man helpt in het huishouden, komt de eindverantwoordelijkheid voor het gezin toch op de schouders van een vrouw terecht. De zogezegde 50/50-taakverdeling is een kunstmatige opdeling. Je kunt zeggen dat alles tot op de grond afgebroken moet worden; of je kunt doen wat ik doe: mensen gelijk geven in het feit dat ze op allerlei zaken kritiek hebben. Depressie is een vorm van protest. Ik krijg hier veel mensen die het in eerste instantie op zichzelf betrekken, en zeggen: ik zal wel fout zijn, terwijl ik hen ervan probeer te overtuigen dat zij het misschien wel bij het rechte eind hebben. Het is de maatschappij die ziek is, zeg ik hen, en: probeer je eigen alternatiefje te maken. Ik probeer mensen op te vangen die voor zichzelf een manier vinden om zich goed bij te voelen. Als een overbelaste, gestresseerde vrouw kiest om voortaan thuis te blijven, is dat misschien niet goed voor de vrouwenbeweging, maar wel voor haar als individu."

"Wat ik als individueel psychotherapeut kan doen, is boeken schrijven en kritiek leveren op de arrogantie van de farmaceutische en biologische psychiatrie die ons wil doen geloven dat er voor elk probleem een pil bestaat. Mijn boodschap voor mijn cliënten is: de beste remedie tegen depressie is expressie. Kom naar buiten, protesteer, geef aan de maatschappij te kennen wat er fout loopt. Als er vandaag een mars op Brussel kwam van alle depressievelingen, dan zouden dat er meer dan 300.000 zijn. Dat leger depressieven heeft een stem en daar moet naar geluisterd worden, want er leven enorm veel voorstellen tot maatschappijverandering en -verbetering. Als we hun verzuchtingen op de politieke agenda zouden plaatsen, houdt dat in dat er moet worden nagedacht over de manier waarop we werken, leven, ons verplaatsen. Dan kom je snel in een economisch bedreigend soort Utopia terecht, want dan ga je besluiten dat het allemaal minder snel moet en dat menselijke factoren meer aandacht moet krijgen dan economische. En sommigen klinkt dat nu eenmaal als godlastering in de oren."

Hilde Sabbe

Als er vandaag een mars op Brussel kwam van alle depressievelingen, zouden dat er meer dan 300.000 zijn

Bob Vansant, Depressie is geen ziekte, Scoop, 220 p., 650 frank.

Een algemener werk is Depressies overwinnen in de reeks 'Praktische gidsen' van Test-Aankoop, 180 p.

(Foto Gerrit Op de Beeck)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234