Zondag 11/04/2021

In memoriam

De beroemdste schrijvers brachten hun schrijfmachine naar Mary

Mary Adelman in 2001, toen ze de deuren van Osner Business Machines, haar ­schimmige reparatiewinkeltje voor typemachines, definitief sloot. Beeld Carol Halebian/The New York Times
Mary Adelman in 2001, toen ze de deuren van Osner Business Machines, haar ­schimmige reparatiewinkeltje voor typemachines, definitief sloot.Beeld Carol Halebian/The New York Times

Ze was geboren in Antwerpen, maar moest met haar ouders vluchten voor de nazi’s. Mary Adelman belandde in Manhattan en runde een schimmig winkeltje waar typemachines gerepareerd werden van gewone en beroemde mensen.

Mary Adelman leefde in een wondere wereld van ratelende hamertjes en het belletje aan het einde van een regel, dat aangeeft dat het tijd is de rol terug naar links te knallen. Geluiden die tegenwoordig zo veel nostalgie opwekken dat er programmaatjes bestaan om ze na te bootsen op de laptop.

Haar winkel heette Osner Business Machines, een naam die eigenlijk een paar maten te groot was voor het ­schimmige gebeuren op de kruising van 79th St. en Amsterdam Avenue. Het stond er vol geheimzinnig gereedschap en machines die erop wachtten gesloopt en gekannibaliseerd te worden. De winkelierster bezwoer je ­dat typemachines een ziel hadden, en méér waren dan de som van hun onderdelen.

De winkel werd een verzamelplek voor mensen die van ver of nabij bezig waren met schrijven. Er kwamen grote namen over de vloer. Zo kreeg zij de eer de schrijfmachines te verzorgen van auteurs als Isaac Singer, Philip Roth, David Mamet en Joseph Heller. Die laatste, wereldvermaard geworden met zijn debuutroman Catch-22, had een Smith-Corona waarvan de toetsen van het klare geweld zomaar af sprongen. Met ­vaardige hand moesten ze er terug aan gelast worden.

In het winkeltje heerste een drukte van jewelste. Walter Wager (auteur van 58 minutes, dat als Die Hard 2 ­verfilmd zou worden) noemde het “een soort café voor schrijvers, waar ik ­en­kele van de beste uren van mijn leven beleefd heb. Mevrouw Adelman was onze hoop in bange dagen. Wij voelden veel respect voor die vriendelijke, maar efficiënte probleemoplosser.”

Het vak had ze geleerd van haar man en grote geliefde Stanley Adelman. Hij leerde het in München na de oorlog, die hij in vijf concentratiekampen doorbracht. Toen de twee elkaar leerden kennen, woonde zij in Toronto en hij in New York. De liefde was groot genoeg om elk weekend een rit van bijna 800 kilometer te maken. Ze trouwden en hij nam de schrijf­machinewinkel van zijn voormalige werkgever over.

Ze werkten jarenlang schouder aan schouder, tot zij uiteindelijk alleen achterbleef, omdat vrouwen nu ­eenmaal meestal langer leven. Zij ging dapper door tot op haar 73ste.

De ­winkel sloot in 2001, ingehaald door de onstuitbare opkomst van de computer. Dat was de vijand waarvoor ze een bijna fysieke weerzin voelde. De tekstverwerker vernielde volgens Mary Adelman het ambacht, en maakte schrijven te gemakkelijk. “Je drukt op de knop en de computer doet de rest”, zei ze minachtend, voor ze ten prooi viel aan de dementie waarvan de complicaties haar – ping! – uiteindelijk het leven kostten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234