Zondag 05/04/2020

'De Belgen moesten zich schamen'

Het bezoek van minister Reynders (MR) lokt ook in Kinshasa tegenstrijdige reacties uit. Sommige Kinois zijn blij dat de Belgen hen uit de politieke impasse komen helpen, anderen zijn woest en spreken van een legitimering van het Kabila-regime. 'De Belgen maken vandaag een zeer slechte beurt.'

Arriveren in Kinshasa, het blijft choquerend. Wie na zonsondergang door de dichtbevolkte wijken Ndjili en Masina rijdt, beweegt zich in totale duisternis. Enkel de reclamepanelen van gsm-operator Vodacom zijn verlicht. En natuurlijk ook de regeringswijk Gombe, waar het leven ongestoord kan verder gaan. De elektriciteitspanne treft miljoenen inwoners en is een probleem dat al jaren aansleept. Maar de laatste weken is de black-out in vele wijken totaal. "Had Kabila nu echt gedacht dat we op hem gingen stemmen?", klinkt het bij de Kinois. "Hij is nog niet in staat om de hoofdstad te verlichten."

Kinshasa is een traditioneel oppositiewerk en uit alles blijkt dat de sfeer er meer dan ooit Kabila-vijandig is. Na de omstreden presidents- en parlementsverkiezingen van eind vorig jaar weigert een groot deel van de bevolking Kabila nog als staatshoofd te erkennen. Oppositieleider Etienne Tshisekedi riep zichzelf uit tot president, werd daarop onder huisarrest geplaatst en sindsdien heerst er tussen de twee belangrijkste politici van het land een Koude Oorlog.

Bizarre sfeer

De sfeer in Kinshasa is dan ook bizar. Ruim drie maanden na de verkiezingen is er nog geen nieuwe regering en ook geen nieuwe Kamer van Volksvertegenwoordigers. Kabila's oppermachtige rechterhand en fixer Katumbe Mwanke kwam vorige maand in een vliegtuigongeval om het leven, waardoor de positie van de president nog verder verzwakte. Kabila legt geen verklaringen meer af, verschijnt amper in het openbaar, lijkt zich weg te steken. "Hij is totaal afwezig", vertelt een Congolees journalist. "Volgens mij is Kabila woest omdat hij beseft dat niet hij maar Tshisekedi de echte winnaar is van de verkiezingen." Het gonst van de geruchten dat Kabila's naaste familie - en dan vooral zijn zus Jaynet en zijn vrouw Olive - aan politieke invloed hebben gewonnen.

In deze geladen atmosfeer brengt buitenlandminister Didier Reynders een tweedaags bezoek aan Congo. De meningen over de Belgische doortocht zijn zeer verdeeld. "De Belgen moesten zich schamen", zegt Adia, een jonge vrouw. "De Congolezen leven in totale armoede en moeten vaststellen dat het niet mogelijk is om daaraan via verkiezingen iets te veranderen. Dezelfde corrupte en incompetente bende blijft aan de macht. En nu zien we hier een Belgisch minister neerstrijken die doet alsof er niets aan de hand is. België wil zijn eigen belangen veiligstellen en de vraag of er gepraat wordt met een eerlijk verkozen president of een dictator lijkt totaal onbelangrijk. Wraakroepend. De Belgen maken vandaag een zeer slechte beurt, dat kan ik u verzekeren." Om diezelfde redenen weigerde Tshisekedi's UDPS-partij in te gaan op Reynders' uitnodiging voor een gesprek.

Maar anderen zeggen dat België niet verantwoordelijk kan gesteld worden voor de Congolese crisis. "Reynders reageert als een goede buur die bij een ruziënd koppel komt aankloppen met de vraag of hij iets voor hen kan betekenen", zegt Michel Kifinda, journalist voor Radio Okapi. "Zo toont de Belgische regering dat ze zich wil blijven engageren voor dit land."

Hoewel hij deze middag een ontmoeting heeft met president Kabila doet minister Reynders alle moeite om duidelijk te maken dat zijn bezoek geen legitimering is van de omstreden verkiezingsuitslag en evenmin van de nieuwe termijn van Kabila. Ook de geruchten als zou hij oppositiefiguur en doorgewinterd politicus Kengo Wa Dondo voor het premierschap hebben gesuggereerd, ontkent hij stellig. "Het is niet aan mij maar aan de Congolese instellingen om leiders te legitimeren. Evenmin komt het me toe in Congo een premier aan te duiden. Het was al moeilijk genoeg om een Belgisch premier te benoemen." Wel gaf Reynders een duidelijk signaal aan de meerderheid en de oppositie om met elkaar in dialoog te treden.

Opmerkelijk is wel dat de meeste Congolezen - of het nu om politici of straatverkopers gaat - ongerust zijn over de huidige politieke spanningen tussen meerderheid en oppositie. Een tikkende tijdbom, zeggen velen. "Kabila moet de oppositie op een of andere manier toelaten tot de regering", vertelt een invloedrijk Congolees journalist. "Doet hij dat niet, dan komt er vroeg of laat geweld. Als hij stug vasthoudt aan zijn macht, geef ik Kabila nog twee jaar." Senaatsvoorzitter Kengo Wa Dondo drukte het als volgt uit. "We zijn op zoek naar sociale vrede. Maar ik vrees dat die momenteel helaas nog niet gecreëerd is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234