Dinsdag 13/04/2021

OpinieFrank Albers

De Belg is boos, maar ik ben ook beschaamd

null Beeld Tim Coppens
Beeld Tim Coppens

Frank Albers (59) is schrijver en docent Amerikaanse cultuur aan Universiteit Antwerpen.

“Het volk is bozer dan we denken”, schreef Bart Eeckhout vorige week in deze krant (DM 22/2/2020). “De Belg is boos” is de titel van het omslagverhaal in Knack deze week. En nu zondag organiseert de PVDA in Brussel een betoging met als motto: de grote colère.

Goed, wij zijn dus boos. Belgen mochten altijd al graag schimpen op hun politieke leiders, maar nu zijn we bozer dan gewoonlijk. Dat komt natuurlijk door de dames en vooral heren politici, die er tien maanden na de verkiezingen nog steeds niet in geslaagd zijn om een nieuwe federale regering te vormen. Het politieke schouwtoneel doet burgers walgen en briesen.

Als dat werkelijk zo is, dan zou ik zondag graag minstens een miljoen of wat Belgen door de straten van Brussel zien marcheren. Een veelvoud van de betogers die in oktober 1996 deelnamen aan de Witte Mars. Maar dat zal niet gebeuren. De betoging is georganiseerd door de PVDA en de weersvoorspellingen zijn slecht, dat zijn voor veel mensen twee redenen om thuis te blijven. Bovendien: in 2010 hébben we al eens betoogd tegen de onwil en het onvermogen van een even arrogante als incompetente politieke kaste die er maar niet in slaagde om een regeringscoalitie te vormen. En kijk, negen jaar later zien we hetzelfde gebeuren, maar dan erger. Nu verklaren politici wier taak en plicht het is een consensus te vinden en een coalitie te vormen, dat België “al tien jaar dood is”. Democratie à la Belge: een proeve van politieke zelfverminking.

Albers: ‘In 2010 hébben we al eens betoogd tegen de onwil en het onvermogen van een arrogante en incompe­tente politieke kaste die er maar niet in slaagde om een regerings­coalitie te vormen.
 Beeld BELGA
Albers: ‘In 2010 hébben we al eens betoogd tegen de onwil en het onvermogen van een arrogante en incompe­tente politieke kaste die er maar niet in slaagde om een regerings­coalitie te vormen.Beeld BELGA

In 2010 zagen we nog “een zekere constructieve betrokkenheid” schreef Eeckhout. Nu lijken “cynisme en afkeer te domineren”. Dat klopt, vrees ik. Maar het is nog erger. Afkeer en cynisme zijn niet alleen door Belgische toestanden ingegeven. De malaise is veel ruimer, de crisis dieper.

Verrafeling van het politieke

In de hele wereld lijkt een proces aan de gang dat je zou kunnen omschrijven als de verrafeling van het politieke. Ook buiten België zijn er geen inspirerende machthebbers meer, geen nieuwe ideeën, geen instellingen en structuren op maat van de alsmaar complexere problemen die een globaliserende wereld met zich brengt. Of het nu gaat over economie, politiek, milieu, klimaat, onderwijs, racisme, armoede, ongelijkheid – er lijkt anno 2020 niets te zijn wat niet zorgwekkend is. Als een nieuwe dust bowl schuift een hardnekkige somberte over de wereld. Die somberte heeft mentale gevolgen.

Frank Albers. Beeld ECI Literatuurprijs
Frank Albers.Beeld ECI Literatuurprijs

“Wie van jullie,” vroeg ik onlangs aan een groep bachelorstudenten, “gelooft dat jullie kinderen het later, in hun volwassen leven, beter zullen hebben dan jullie?” Oorverdovende stilte. Geen enkele hand ging de lucht in. Dat was een ontnuchterend begin voor een les over de Verlichting. We zouden praten over wat de Duitse filosoof Immanuel Kant daarover heeft geschreven. Als er één ding is waar Kant en alle andere Verlichtingsfilosofen rotsvast van overtuigd waren, dan wel dat mensen het leven op aarde voor zichzelf en voor hun nakomelingen béter kunnen maken, als ze maar verstandig handelen, redelijk nadenken, en altijd kennis en waarheid verkiezen boven angst en onwetendheid.

Dat vooruitgangsgeloof leek plotseling een verre, abstracte, naïeve droom. Het was alsof ik in de blikken, de roerloosheid van mijn studenten het hele project van de Verlichting zag uitdoven. Dit klinkt een beetje bombastisch, maar in hun afwijzende stilte las ik het morele failliet van mijn generatie. Ik voelde schaamte, diepe schaamte. Over de staat van de wereld die wij voor de generatie van onze kinderen hebben gemaakt, en waar wij hen straks in zullen achterlaten.

Uit colère

Mijn schaamte begon in de spiegel: wat had ikzelf méér, anders kunnen doen om een millimeter verschil te maken? Had ik niet actiever kunnen en moeten strijden voor een betere wereld, in plaats van wat aan de zijlijn te staan mopperen een leven lang? Maar ik schaam me ook namens familie, vrienden, landgenoten, generatiegenoten, tijdgenoten. Wat hebben wij met zijn allen gedaan om de wereld veiliger, interessanter, rechtvaardiger achter te laten dan wij hem hebben aangetroffen? Het antwoord is verpletterend: veel te weinig.

En áls er dan jonge mensen zijn die nog niet door cynisme verlamd de straat op gaan om te protesteren tegen de ravages die wij op deze afgejakkerde aarde hebben aangericht, dan bestaat een niet onaanzienlijk deel van de oudere generaties het om die jongeren smalend en hautain af te serveren, weg te zetten als een bende naïeve sukkels. Het misprijzen en de zelfgenoegzaamheid van zulke mensen is net zo hemeltergend als de zieltogende, vermolmde particratie die het politieke handelen in dit land nu al zo lang gijzelt.

Dus ja, ik denk dat ik zondag maar eens ga betogen. Uit colère en uit schaamte. Als het niet te hard regent.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234