Dinsdag 30/11/2021

De beheerste onrust van Heinz Holliger

klassiek

ars musica in brussel

Brussel / Van onze medewerker

Jo Baert

Wij hedendaagse mensen praten vaak naast en door elkaar: beluister maar eens een doorsnee tv-debat. Dat onaandachtige en verwarde pseudo-communiceren neemt componist Heinz Holliger (62), graag geziene gast op het festival voor hedendaagse muziek Ars Musica, weerspiegelend over in zijn zigzaggende polyfonische lijnen en zijn gebalde muziektaal. Volgens zijn bondgenoot Philippe Albéra, leider van het door Zwitserse cultuurdiensten gesteunde Ensemble Contrechamps uit Genève, houdt Holliger de "demon van het neoclassicisme" ver van zich af. Maar andere duivels, de existentiële onrust en de affectieve eenzaamheid van de huidige mens, dwalen door de expressionistische atonaliteit waarmee de Zwitserse tophoboïst in vier naar aard en vormgeving heel wisselende werken uitpakt.

In het Brusselse Marnitheater snelt de altiste Geneviève Strosser met soevereine lef door een tuin van gedempte toonlagen en haastig uitgestrooide klankscherven. Holliger laat de soliste in zijn moeilijk Trema (1981) ongelijke ritmen, die versnipperde versieringen meedragen, tegen elkaar opbotsen en schoorvoetend een slepend harmonisch patroon opzoeken. Het resultaat is een nooit hortend, fascinerend klankweefsel met een grote innerlijke spanning.

Even levendig beitelt de Turkse pianiste Bahar Dördüncü de geprojecteerde verbetenheid en plotselinge inkeer van de zevendelige partita uit 2001, die de componist opdroeg aan de grote Hongaarse pianist Andras Schiff. Het misschien wel interessantste werk van de avond was het Kwintet voor piano, hobo, hoorn, klarinet en fagot (1989), dat Holliger als bijzonderheid bestempelt omdat het niet "aan een innerlijke behoefte beantwoordde". Opeens mogen blazers humor uithijgen, nadat ze de karakteristieke tongval van hun instrument verwoed dienden te verdoezelen. Hun samenspel draait gewild vierkant. Ook de piano, die vooral als klankkast moet opdraaien, krijgt de eendracht er maar niet in, tenzij in een korte gezamenlijke kreet. Weer eens wordt dus naast en door elkaar gepraat, maar wel muzikaal boeiend.

In het laatste werk daarentegen, het ConcErto...?Certo!-cOn soli pEr tutti, in 2001 door Holliger gecomponeerd voor zijn "vrienden musici van het Europees Kamerorkest", komt niet alleen de titel maar ook de taal nogal gezocht over. Er is sprake van veertig gevarieerde stukjes. Alle musici krijgen een beurt in solo's, duetten en ander samenspel toebedeeld. Over de volgorde van deze fragmenten en de duur, hier beperkt tot een kwartier, beslist de dirigent, voor de gelegenheid Holliger zelf, tijdens het concert. Dat oogt geestig maar woensdag ruimde met het ConcErto de tot dan gehuldigde hoogstaande eerlijke, artistieke belijdenis de plaats voor een wat getelefoneerde, een beetje aanstellerige optocht van weliswaar gevatte pronknummertjes.

WAT: Ars musica: Holliger-avond WAAR EN WANNEER: Marnitheater, Brussel, woensdag 13 maart ONS OORDEEL: Interessante kijk in het achterhoofd van een begaafd avant-gardist.

Existentiële onrust dwaalt door de atonaliteit waarmee Holliger uitpakt

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234