Donderdag 28/10/2021

'DE BEEST' brult niet meer

vDe Leeuw van Vlaanderen, de legendarische donkerbruine kroeg in hartje Antwerpen, sluit eind februari de deuren. Opgericht door een oostfronter, decennialang gefrequenteerd door radicaal rechts en start- en eindpunt van talloze manifestaties en knokpartijen. 'De baseballknuppel ligt nog altijd achter de toog'

Het is koud als we De Leeuw van Vlaanderen binnenstappen. Een oude houtkachel, onder een groot wapenschild met de Vlaamse leeuw, brandt niet. Op één ietwat aangeschoten man aan de toog na is het café dan ook volledig leeg. Toch als je de wat vergeelde foto's van Vlaams-nationalistische voormannen als Staf De Clercq, Joris Van Severen en August Borms niet meetelt. Want met uitzondering van wat recente affiches van het Vlaams Belang lijkt het uitzicht van het café - ook wel bekend als 'De Beest' - al jaren ongewijzigd. Vlaamse leeuwen en gotische kruisen hangen broederlijk naast elkaar. Aan het plafond hangen rijen bierkroezen, waar stofwebben langzaam maar zeker hun rijk uitbreiden.

Eind februari sluit de donkerbruine kroeg, in een steegje vlak bij de kathedraal, haar deuren. "Het gevolg van een huurgeschil", zucht Theo Neels achter de toog, broer van wijlen VB-politicus Staf Neels. "Bovendien hou ik als 71-jarige dit café vijf dagen op zeven open. Op mijn leeftijd niet vanzelfsprekend." Het was zijn dochter en oud-personeelslid van Vlaams Belang Sandy Neels die het nieuws op Facebook aankondigde. De mede door haar opgerichte vzw 'Vlaams Huis Herman Van den Reeck' - genoemd naar een in 1920 neergeschoten student - baatte het café sinds 2010 uit, toen De Beest van eigenaar wisselde. "Een echte schurk", zegt Theo. "Hij wil niet tussenkomen voor renovaties op de bovenverdiepingen, weigert vochtschade te vergoeden. Tja, dan is het einde verhaal natuurlijk."

Een verhaal dat teruggaat tot 1957, toen oostfronter Marcel De Leeuw de kroeg opende. Vrij snel kreeg ze naam en faam in binnen- en buitenland als pleisterplek voor iedereen die zich diep in de rechtse hoek van het politieke spectrum bevond.

"Zeker in de jaren 60 was het er over de koppen lopen", zegt een bron die het extreem rechtse milieu goed kent. "Gewezen oostfronters, kleine neonazigroepen uit Brussel, antisemieten, de Volksunie: ze waren er allemaal thuis. Als tiener met mijn kameraden stapte ik weleens binnen. Er stond een jukebox met Vlaamse liederen, maar vooral Duitse marsmuziek uit WOII. Die zongen ze dan luidkeels mee, zij het met een kleine draai aan de teksten. 'Bomben auf Engeland', de hymne van de Luftwaffe, werd dan 'Bomben auf Israel'. En het Horst Wessellied van de SA-bruinhemden werd met gestrekte arm meegebruld. Nu nog altijd, heb ik me laten vertellen."

Het bleef niet bij wat aangebrande zangstondes. Vooral in de jaren 70 en 80 was de kroeg het vertrek- en eindpunt van extreem rechtse manifestaties die geregeld uitdraaiden op knokpartijen met tegenbetogers. Een tijd die Vlaams Belangvoorman Filip Dewinter zich maar al te goed herinnert. "Het café beschikte toen zelfs over een waterspuit onder hoge druk om belagers te verjagen. Dat hoorde bij de traditie. Bovendien was het café toen niet uitsluitend voor Vlaams Blokkers. Alle Vlaams-nationalistische strekkingen zag je er. Pas toen onze partij eind jaren 90, begin jaren 2000 begon te pieken, is het een echt Vlaams Belangcafé geworden."

De laatste vechtpartij dateert al van vier jaar terug. "Toen heb ik een barkruk tegen mijn gezicht gekregen", vertelt Neels. "Achter de toog heb ik altijd een baseballbat liggen, alleen gebruik ik die natuurlijk liever niet."

De verleiding is groot om de teloorgang van het café aan die van het Vlaams Belang te koppelen. N-VA-kiezers rekent Neels wel tot zijn tooghangers, politici van de partij vertonen er zich niet. "Bart De Wever? Die is vorige zomer eens toevallig gepasseerd met zijn gezin toen wij buiten zaten. Geen woord, geen blik. Burgemeester voor heel Antwerpen, maar niet voor ons. Jan Jambon en Peter De Roover kwamen in hun studentenjaren vaak over de vloer. Nu zien we ze niet meer. Behalve de zoon van Jambon, als KVHV-praeses komt die wel nog eens langs."

Hoog neonazibezoek

Het laatste hoge bezoek dateert van december. Toen kwam Frank Rennicke een pint pakken, de huiszanger van de Duitse neonazistische partij NPD, nadat de N-VA-burgemeester van Sint-Niklaas een optreden in zijn stad had verboden.

Dewinter hoopt op een snelle doorstart van De Leeuw van Vlaanderen. Hij had in 2010 al een stevige hand in de heropening. "De eigenaar ken ik goed, dus zolang het café in Vlaams-nationalistische handen blijft, vinden we wel een oplossing. Zo niet moet de Vlaamse regering dit maar als cultureel erfgoed subsidiëren." (lacht)

Zondag 22 februari gaat De Beest dicht. Net nu de anti-islambeweging Pegida Vlaanderen de volgende dag op het nabijgelegen Hendrik Consienceplein een manifestatie wil houden, vertellen we Neels. "Is dat zo? Dan hou ik de boîte misschien nog een dag extra open!"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234