Zaterdag 14/12/2019

De beerput van de jaren zeventig

Julien Weverbergh (°1930) beleefde de literaire oorlogen van de jaren zestig en zeventig als schotschriftschrijver en als directeur van Manteau, in die tijd de belangrijkste Vlaamse uitgeverij. We gingen samen met hem een kijkje nemen in de zondag te veilen bibliotheek van Angèle Manteau, oftewel: een stukje beerput uit de seventies.

Brussel / Eigen berichtgeving

Jeroen de Preter

Het topstuk van de collectie Manteau? Een originele, handgeschreven en gesigneerde brief van Jeroen Brouwers aan Julien Weverbergh, alsook twee bijgevoegde brieven van Paul de Wispelaere en Ward Ruyslinck, alle daterend uit 1975. Taxatiewaarde van de brieven? 60.000 Belgische frank. De kattebelletjes van Jeroen Brouwers kunnen 4.000 frank halen. "Al kan de opschudding van vorige week de prijs natuurlijk aardig de hoogte in jagen", grinnikt de verkoper, de Leidse antikwaar Piet van Winden.

Maar lachen kon Van Winden pas nadat het ijs gebroken was. Want even voordien was hier bijna een nieuwe literair relletje ontstaan. "Die brieven zijn aan mij gericht, dus in principe zijn ze ook mijn eigendom", zo had Weverbergh bij wijze van begroeting gesteld. "Mijn advocaat zegt me dat ik dit materiaal in beslag kan laten nemen door de politie."

Was Weverbergh dan naar Brussel gekomen om rel te schoppen? Nee hoor. "Al wil ik natuurlijk wel eens weten hoe die brieven in uw handen terechtgekomen zijn." Van Winden: "Mevrouw Manteau zegt mij dat die brieven eigendom zijn van het bedrijf. Ze slingerden naar verluidt in uw la toen zij, een dag na uw vertrek, op uw stoel ging zitten."

"Onmogelijk", repliceert Weverbergh. "Ik weet nog precies wat er toen in mijn lade lag. Maar kom."

Dat Weverbergh hier geen halszaak van maakt, heeft ongetwijfeld ook te maken met de inhoud van deze historische correspondentie. "Als deze correspondentie iets nieuws aan de zaak toevoegt, dan is het wel dat mijn rol in de hetze tegen Brouwers altijd zeer overschat is geweest." Van Winden springt hem handig bij. "Die brief van De Wispelaere toont aan dat hij, en niet meneer Weverbergh Brouwers lik op stuk wou geven. De beroemde vete tussen Weverbergh en Brouwers krijgt door deze brief toch een heel andere betekenis.."

Weverbergh: "Maar u zult zich toch wel in de handen gewreven hebben. Bovendien klopt u die oude vete toch wel een beetje op. De grootste literaire rel van de eeuw. Komaan zeg."

Dat het inderdaad nogal meeviel, valt ook op te maken uit het feit dat Weverbergh en Brouwers al jaren weer beste maatjes zijn. In zijn pamflet Weverbergh en ergher ('76) beschuldigde de toen net ontslagen Brouwers zijn voormalige directeur weliswaar van, onder andere, "knevelarij, chantage, intriges, streberij, intimidatie, broodroof, bedrogbedrogbedrog, leugens, het exploiteren van vriendjes" , maar erg lang bleef dat naar verluidt niet hangen. En ook de legendarische verhalen over Brouwers, die de directeur publiekelijk op zijn neus zou hebben geslagen, zijn - dixit Weverbergh - "sterk aangedikt". Waarom hij Brouwers dan de laan uitstuurde? "Ik zat in een moeilijke positie. Ik was de directeur. Jeroen was een vriend en een uitmuntende redacteur, maar het was onmogelijk om met hem samen te werken. Hij kwam elke dag te laat, en gedroeg zich vaak onmogelijk tegenover mijn auteurs. Ik denk onder anderen aan Jef Geeraerts."

Met Geeraerts heeft Weverbergh overigens nog eitje te pellen. "Toen ik moest opstappen bij Manteau wou ik, we spreken nu over 1980, een nieuwe Vlaamse uitgeverij beginnen. De belangrijkste Manteau-auteurs verklaarden zich bereid om mij te volgen, Geeraerts op kop (bootst gorilla na). Maar te elfder ure keerde hij zijn kazak."

Dat en nog veel meer wil Weverbergh boekstaven in zijn voor begin 2003 geplande memoires. "Het zit allemaal al in mijn hoofd. Ik moet het alleen nog opschrijven. Ik heb lang getwijfeld of er wel belangstelling bestond voor mijn memoires. Maar als ik zie dat je met een detail uit mijn verleden nog steeds de voorpagina kunt halen...."

"Die plagiaataffaire van vorige week, dat was overigens maar een briesje in vergelijking met de stormen die ik ooit over me heen kreeg. Ik heb ooit geschreven dat Maurice Roelants een collaborateur was. De rijkswacht moest toen worden ingezet."

Onderweg naar huis vraag ik Weverbergh zijn eigen bibliotheek te taxeren.

"Ik heb alle literatuur verkocht", zegt hij. "Alles?" "Alles, behalve het werk van Jotie T'Hooft en Walter van den Broeck"

Veiling van de collectie van Angèle Manteau, zondag 16 maart om 13.30 uur in de Magdalenazaal, Duquesnoystraat 12-14, Brussel.

Literatuur

'Die plagiaataffaire is maar een briesje in vergelijking met de stormen die ik ooit over me heen kreeg'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234