Donderdag 09/04/2020

De beeldbiograaf en het gedroomde model

Waardige hommage aan Hugo Claus met ontroerende foto's

expo l Herman Selleslags portretteert Hugo ClausHHH

Ludo Bekkers

Waarom is fotograaf Herman Selleslags (°Antwerpen, 1938) niet beter bekend en onvoldoende erkend? Ik denk om drie redenen. Eén, zijn bescheiden en fluwelen karakter dat hem haast altijd de achtergrond doet kiezen, zoals het een goede reportagefotograaf past. Twee, het feit dat zijn leeftijdsgenoten het slachtoffer zijn van een collectief gebrek aan belangstelling voor wat aan de huidige generatie voorafging. En drie, zijn decennialange medewerking aan Humo, die hem ten onrechte gereduceerd heeft tot een beeldslaafje van de schrijvende redacteurs.

En nochtans is het mede dankzij Humo dat hij situaties heeft beleefd, ontmoetingen heeft gehad, opportuniteiten heeft gevonden die hem tot een begenadigd fotograaf hebben gemaakt. Wie weet dat hij een oeuvre van tienduizenden negatieven heeft gerealiseerd sedert hij in de jaren vijftig, in het spoor van zijn vader, fotograaf Rik Selleslags, de wereld van de kunst en de showbusiness ontdekte? Dat hij tussen toen en nu een archief heeft opgebouwd dat bij een persagentschap een klein fortuin waard zou zijn.

Vele van zijn foto's hebben ondertussen een historische betekenis gekregen zoals die van The Ramones (1976), Mick Jagger (1973), John Lennon (1967), Paul McCartney (1968), Brian Jones (1964) of Eddie Constantine (1968), Elia Kazan (1978), Jane Mansfield (1957), Helder Camara (1977) en een rist anderen, showbeesten, kunstenaars en politici.

Te weinig is evenmin geweten dat Selleslags ook gefotografeerd heeft buiten Humo-verband, als vrije fotograaf dus en dat dan blijkt hoe perfect hij, altijd met mensen in beeld, op een eigen manier, fotografisch mooie opnamen uit gelijk welke situatie weet te halen. Of het nu in New Orleans of Novosibirsk, Turkije of Italië is, het oog van zijn Leica weet overal hét beeld te vinden dat een verrassende herkenning of ontdekking uitlokt. Maar hij is te bescheiden om daar grote sier mee te maken. Soms stelt hij foto's tentoon in meestal onopvallende zaaltjes, zoals nu in het boekenantiquariaat Demian in Antwerpen, op plaatsen die niet in de picture liggen. Enkele malen werd een publicatie aan zijn werk gewijd: Herman Selleslags, foto's (Masereelfonds, 1982), Julien Schoenaerts (UNESCOcentrum Vlaanderen, 2003) en nu Hugo Claus (Demian, 2004), en dat is het dan.

Selleslags en Claus zijn kompanen van lang geleden. De fotograaf behoort tot de inner circle van de goddelijke poëet en heeft hem dus bij vele gelegenheden kunnen portretteren. Eigenlijk is hij de beeldbiograaf van de schrijver geworden om de figuur Claus te betrappen in de diverse attitudes die hij, als volleerd acteur, aanneemt.

De schrijver heeft natuurlijk alles mee om een gedroomd model te zijn, een gebeeldhouwde kop die met het toenemen van de jaren fotografisch alleen maar aantrekkelijker wordt, een natuurlijk gevoel voor pose en een samenzweerderige verhouding met de fotograaf, zelfs wanneer hij onverwacht door de camera bespied wordt. Dat weet Selleslags uiteraard ook en eigenlijk speelt hij daar enigszins op in want de ene weet dat de andere in de buurt is en dan hoeft hij maar even in de lens te kijken en het is gebeurd. Een momentopname, zeker, maar wanneer je een reeks van die momenten na elkaar ziet, zoals op een tentoonstelling, is er meer aan de hand.

De auteur evolueert natuurlijk fysiek, wordt een respectabele oude heer na de woelige jaren van rebellie, maar de fotograaf blijft dezelfde, ondanks het feit dat ook hij ouder is geworden. Er is een continuïteit merkbaar, zeker in de manier van kijken en ook in het vormelijke aspect om een foto op te bouwen. Dat vormelijke is natuurlijk ook geëvolueerd, van een esthetische naar een lossere benadering. Maar de zorg om de vlakverdeling, le moment décisif van Cartier-Bresson, het omgaan met het natuurlijk beschikbare licht en het respect voor het onderwerp zijn constanten gebleven, ondanks de variërende modieuze trends die hem niet konden bekoren. Na al de huldekransen die zopas rond Claus' hoofd gevlochten werden is deze discrete hommage van een gepassioneerde fotograaf, in een stille boekhandel, misschien wel de belangrijkste geworden.

WAT Hugo Claus, foto's van Herman Selleslags WAAR EN WANNEER Antiquariaat Demian, Wolstraat 9, Antwerpen, tot 29 mei, dinsdag tot en met zaterdag van 11 tot 18 uur

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234