Donderdag 21/11/2019

Achtergrond

De balans na zes maanden Macron: de Franse president gaat ongehinderd zijn gang

De Franse president Emmanuel Macron. Beeld Photo News

Een half jaar is Emmanuel Macron aan de macht en het is stil geworden in het land van het eeuwige politieke rumoer. Protesten zijn verstomd, hofintriges blijven beperkt. De drie belangrijkste redenen waarom alles anders lijkt te zijn geworden.

Na de zomer verschenen overal in Parijs affiches waarop president Macron was afgebeeld te midden van woest oplaaiende vlammen. 'Onze rechten, te vuur en te zwaard', stond erbij. Vakbonden, linkse partijen en actiegroepen beloofden de president een hete herfst. Maar de sociale strijd is niet meer dan een natte vuurpijl gebleken.

Tegelijkertijd is de politieke oppositie lamgeslagen, van de socialisten tot het Front National. Het is een vervreemdende ervaring: in het land van de hartstochtelijke politieke debatten is het stil geworden. Vandaag is Emmanuel Macron een half jaar president. Hoewel hij niet populair is, regeert hij als een alleenheerser.

1. De zwakte van de straat

De deelname aan stakingen en demonstraties tegen het beleid van Macron was matig. Zelfs Frankrijk lijkt actiemoe. In het voorjaar van 2016 werd nog massaal gedemonstreerd en gestaakt tegen de hervorming van de Arbeidswet door president Hollande. Die verbeten strijd leverde slechts een paar bescheiden concessies op. Veel werknemers deinzen terug voor een nieuwe confrontatie die bij voorbaat verloren lijkt. Macron zit heel wat steviger in het zadel dan zijn voorganger en wekt niet de indruk te willen toegeven.

In Le Monde constateerde politiek columniste Françoise Fressoz een meer fundamentele vermoeidheid. Al dertig jaar loopt de straat te hoop tegen hervormingen die vervolgens geheel of gedeeltelijk worden ingetrokken. Maar de werkloosheid bedraagt nog steeds 9,5 procent en Frankrijk blijft economisch achter bij Duitsland en andere West-Europese landen. Fressoz: "Dit is misschien de factor die Macron het meest helpt: het land was op een zodanig punt van verkalking terechtgekomen dat het wel moest bewegen."

Macron heeft de meest brisante hervormingsplannen, zoals het afschaffen van de gunstige pensioenregeling voor het spoorwegpersoneel en andere ambtenaren, nog even voor zich uitgeschoven. Wellicht kan de straat nog aan kracht winnen, maar voorlopig wacht Frankrijk af. Volgens een peiling van nieuwszender BFM TV vindt maar liefst 50 procent van de Fransen het te vroeg om over het beleid van Macron te beoordelen. De nieuwkomer moet een kans krijgen, vinden veel burgers.

2. De politieke oppositie is knock-out

Macron heeft al zijn tegenstanders verpletterd. Marine Le Pen verknalde de campagne voor de presidentsverkiezingen, waardoor ze niet meer serieus wordt genomen. Dankzij het districtenstelsel won Macrons partij La République En Marche de absolute meerderheid in de Assemblée Nationale, hoewel zij in de eerste ronde slechts 32 procent van de stemmen haalde. De traditionele partijen werden ernstig verzwakt (Republikeinen) of weggevaagd (socialisten).

Bevlogen door revolutionaire romantiek droomde de radicaal-linkse leider Jean-Luc Mélenchon over een opstand tegen de 'sociale staatsgreep' van Macron, aangevoerd door hem zelf. Maar hij kon slechts constateren dat hij de massa niet op de been kreeg. "Voorlopig heeft hij gewonnen", zei Mélenchon over Macron.

Tekst gaat verder onder de foto.

Macron en echtgenote Birgitte laten maandag ballonnen op ter herdenking van de slachtoffers van Bataclan. Beeld ap

3. Macron heerst over zijn eigen partij

Emmanuel Macron heeft de politieke cultuur van Frankrijk veranderd, in elk geval voorlopig. De gevestigde partijen bestonden uit stromingen, aangevoerd door 'tenoren'. Bij de Republikeinen vochten Sarkozy, Fillon en Juppé om de macht, bij de socialisten Hollande, Valls, Aubry en Montebourg. Vrijwel dagelijks berichtten de Franse media over de hofintriges binnen de twee grote partijen.

La République En Marche kent slechts één stroming, die van Emmanuel Macron. Zijn ministers zijn merendeels technocraten zonder eigen politieke achterban. De fractie in de Assemblée Nationale bestaat voor de helft uit 'burgerpolitici' die 'uit de samenleving komen' en geen politieke ervaring hebben. Dat klinkt sympathiek en democratisch, maar deze Kamerleden hebben hun politieke bestaan geheel en uitsluitend aan Macron te danken. Anders dan zijn voorganger Hollande hoeft hij dan ook niet bang te zijn dat hij vijf jaar lang wordt dwarsgezeten door zijn eigen partij.

In deze situatie lijkt het Elysée niet meer op het kasteel van Versailles, met zijn complotten en intriges, maar eerder op de zakenbank De Rothschild waarvoor Macron eerder werkte. Een keiharde, doelgerichte en zakelijke machine, waaruit nauwelijks wordt gelekt naar de media. Voor Hollande was niemand bang, maar 'Macron is een killer', zegt een anonieme ingewijde in Le Monde. Wie faalt of de president publiekelijk tegenspreekt, ligt er meteen uit. Macron is 'de president met de fluwelen glimlach en de ijzeren hand', aldus Le Monde.

Na zijn verkiezing is de populariteit van Emmanuel Macron scherp gedaald. In mei toonde 62 procent zich tevreden, in oktober nog maar 42 procent. Macron is even populair als Hollande na vijf maanden presidentschap. Sarkozy scoorde destijds aanzienlijk hoger met 59 procent. Door veel Fransen wordt Macron gezien als een 'president van de rijken': 88 procent gelooft dat zijn fiscale politiek vooral de grote vermogens ten goede komt.

Maar deze cijfers doen nauwelijks ter zake. Voorlopig heeft Macron alle politieke macht. En zijn beleid is gericht op de lange termijn. Eerst hervormen, in de hoop dat het vertrouwen van bedrijven en investeerders toeneemt, waardoor de economie harder moet groeien en de werkloosheid eindelijk zal dalen. Dat beleid moet zijn vruchten afwerpen tegen 2022, als hij herkozen wil worden.

"Hij heeft de tijd", zei politicoloog Bruno Cautrès tegen persbureau AFP. "Het vervolg zal afhangen van zijn sociaal-economisch succes." Als dat uitblijft, komen er nieuwe kansen voor zijn tegenstanders, inclusief de meest extreme en anti-Europese.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234