Zaterdag 05/12/2020

De autosector doet de pers zweten

Als showbusiness en industrie elkaar ontmoeten,

mag men spektakel verwachten

De automarkt is steeds meer een totaalmarkt. Een lancering in het ene land kan men niet meer aan het oog van de rest van de wereld onttrekken. Nieuwe modellen komen weleens vóór de lancering al in het nieuws. Spionagefoto's gaan de wereld rond en richten heuse ravages aan. Er wordt gefluisterd over manipulatie van de pers met valse lanceringen, nepspionage en echte sabotage onder concurrerende autoconstructeurs.

België is een nieuw autoblad rijker. De nieuweling luistert gewoonweg naar de naam Auto. Een niet-autofreak kan zich afvragen waarmee zo'n blad maandelijks gevuld wordt. Maar hoofdredacteur Ferre Beyens vraagt zich evengoed af hoe men wekelijks vrouwenbladen vol krijgt met altijd maar nieuwe verhalen over gebroken harten, nieuwe lipsticks, mooie bips en slanke dijen.

Beauty en auto's, beide sectoren hebben eigenlijk veel gemeen. Beide types bladen zijn belangrijke consumptiemachines. Ze worden gemaakt door mensen met een passie voor de wonderlijke nieuwe dingen die voortdurend op de markt komen. Dat vinden ook de fabrikanten fantastisch. Ze overstelpen de bladen continu met nieuwigheden. Hoe belangrijk autobladen voor de automobielsector zijn, beseft Beyens best: marktonderzoek toont aan dat de aankoopbeslissing voor een auto weinig te maken heeft met reclame. Men koopt een auto na advies gevraagd te hebben aan kenners. Deze opinieleiders zijn vrienden of familieleden die van ver of van dicht te maken hebben met de autosector. In elk geval zijn het mensen die autobladen lezen. Ze lezen alles wat ze te pakken kunnen krijgen over auto's. Ze speuren naar nieuws.

Autojournalisten worden dan ook in de watten gelegd door de industrie. De constructeurs en importeurs staan klaar met persreizen, testritten, foto's. Zonder deze materiële steun zouden de bladen onbetaalbaar zijn. De combinatie met advertenties maakt de autobladen wel erg afhankelijk van de broodheren.

Respect voor de constructeurs is een basisvereiste, vindt Beyens. Hij heeft er meer dan tien jaar autoverslaggeving opzitten, voornamelijk bij De Autokrant. Ook voor nieuwsmagazines en dagbladen vormt de sector een vooraanstaande bron van inkomsten. Der Spiegel verloor wegens te enthousiaste berichtgeving over de spionageoorlog tussen General Motors en VW in 1993 belangrijke reclame-inkomsten. Maar adverteerders hebben geleerd stoïcijns te zijn. Vandaag blijven kritische en zelfs agressieve artikels in principe zonder gevolgen voor de advertentie-inkomsten. Net de lezers van kritische bladen hebben behoefte aan extra dubbele bladzijden advertenties. Advertenties krijg je vandaag niet uit sympathie, alleen uit erkenning. Wat telt, is het gewicht van het medium, de autoriteit dat het geniet bij de lezers. De mediaruimte wordt gekocht door gespecialiseerde bureaus. Die kijken naar doelgroep, inkomensklasse, culturele voorkeuren en dergelijke.

Het Duitse blad Auto Motor und Sport is zo'n gevestigde waarde in de autojournalistiek, een blad met autoriteit. Er wordt beweerd dat Auto Motor und Sport bepaalt wanneer de nieuwe modellen voorgesteld moeten worden. Zijn agenda bepaalt mee de timing.

Het nieuwe Belgische blad Auto, van uitgever Sparta, heeft een samenwerking met Auto Motor und Sport. Er komen wellicht nog andere samenwerkingen. "Je moet vandaag als medium over een stevig internationaal net beschikken", zegt Beyens. "Dat geldt voor bladen net als voor tv-zenders. Je moet een beroep kunnen doen op internationale productiecentra, anders loop je hopeloos achter. In het tweede nummer van Auto brengen wij uitvoerig relaas over een auto waarmee de Belgische pers pas einde maart voor het eerst kennis zal maken. Die auto komt in ons land pas in juni of juli op de markt, in Duitsland vroeger. Wij zoeken uit hoe die naar België komt, met welke uitrusting, met welke motor."

In een autopers die altijd competitiever wordt, groeit het belang van primeurs. In Duitsland is men al minstens tien jaar dol op spionagefoto's. Zelfs nieuwsmagazines en sensatiebladen hebben er geregeld. Auto's liggen het Duitse publiek na aan het hart.

"Wij weten goed waar de testcircuits zijn en waar de constructeurs aan de toekomstige modellen werken. Ik kan u verzekeren dat het in de bossen rond die circuits krioelt van spionagefotografen. Ik ken een Duitse fotograaf die geregeld in Lommel naast de testbaan kampeert. Die mag daar niet zijn, men weet dat hij er is en men probeert hem te betrappen. Goede foto's zijn veel geld waard. De autoliefhebber is toekomstgericht. Hij wil weten welke modellen binnen enkele jaren of maanden op de markt komen. Hij wacht liever het juiste moment af dan een auto te kopen die straks voorbijgestreefd is. Informatie is voor hem kapitaal. In ons jongste nummer hebben we een reportage over de nieuwe Mercedes CL, die bij ons nog niet op de markt is. In onze rubriek Scoop tonen we de absolute nieuwigheden, waaronder ook een foto van een geheime testrit van een nieuwe Ferrari."

Constructeurs houden niet van overijverige reporters. Zij beslissen liever zelf over hun publicatieagenda. In de meeste gevallen zitten ze nog met een aanzienlijke stock van het vorige model. Bovendien komt elk land volgens een andere agenda aan de beurt. Het ene land is sneller toe aan een nieuw model dan het andere land. "Een eerlijke dealer moet zijn klant verwittigen als er binnenkort een nieuw model komt", vindt Beyens. "De belangen van de constructeur kunnen weleens botsen met de belangen van de media. Dat we af en toe onze eigen belangen doorzetten, bewijst dat we niet van hen afhankelijk zijn. Gewoon wachten tot de perspresentatie? Dan kun je beter stoppen met journalistiek."

Het wordt een trend: bladen willen steeds scherper uit de hoek komen en doorkruisen de belangen van de constructeurs. Het conflict wordt op de spits gedreven als constructeurs de fotografen te slim af proberen te zijn. Ze brengen geregeld misleidende modellen op straat. Eigenlijk moeten de fotografen al lont ruiken wanneer ze niet prompt weggejaagd worden. Maar dat is hun zorg niet. Ze verkopen de foto's aan de redacties, die dan de zorg hebben voor de kwaliteit van de scoop. Wat is echt, wat is niet echt? De antispionagespelletjes moeten zowel de concurrentie als de te ijverige pers op het verkeerde been zetten. "Een fotograaf leverde me bij De Autokrant geregeld exclusieve foto's van Lancia's, Alfa Romeo's, Fiats en Ferrari's", zegt Beyens. "Ik kreeg in de gaten dat de achtergrond vaak identiek was. Toen besefte ik dat dat georganiseerde exclusiviteiten waren."

Als er iets misloopt met een nieuwe auto, staat de hele pers in rep en roer. Duitsland werd enkele jaren geleden geteisterd door opeenvolgende branden in benzinestations, teweeggebracht door het nieuwste model van een Duitse autoconstructeur. Toen vloog eindelijk ook eens een ander merk in brand aan een benzinestation. Later bleek dat de branden ontstonden door te sterke isolatie van de werkvloer in de benzinestations. De milieunormen eisten een dergelijke isolatie om het doorsijpelen van brandstof in de bodem te vermijden. "Op de geïsoleerde vloer ontstond er blijkbaar met nieuwe wagens een elektrostatisch veld", zegt Beyens. "Dit voorbeeld toonde nog eens hoe je met cijfers alles kunt bewijzen. Een courant merk heeft meer kans in negatieve statistieken terecht te komen dan een minder courant merk."

Het is ook meer dan eens gebeurt dat een constructeur op oorlogspad een blad of een tv-station onder de arm nam om zijn concurrent te grazen te nemen. General Motors kon via uitgebreide analyse van tv-beelden ontdekken hoe schandaalbeelden van brandende GM-cars door sabotage waren verkregen. Een ontstekingsmechanisme werd op de beelden gelokaliseerd, dat bij zijdelingse inslag voor ontploffing zorgde. Fictie? Als showbusiness en industrie elkaar ontmoeten, mag men spektakel verwachten. Volgens specialisten is dit nog maar het begin. Constructeurs vinden bij nieuwsgeile tv-zenders bereidwillige medewerking om stunts op te zetten. Het vergt voor de media steeds meer kennis om zich niet te laten misleiden. Voor de marketing- en communicatiespecialisten verandert de job eveneens. "Wij moeten voortdurend waakhond spelen", zegt Eric Van den Heuvel, press and public relations manager van Mercedes-Benz Belgium.

'Dat de pers af en toe haar eigen belangen doorzet, bewijst dat zij niet afhankelijk is van de constructeurs'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234