Donderdag 02/04/2020

De architect werd verliefd op glas

Carlo Scarpa was een van de bekendste architecten van deze eeuw. Uit zijn realisaties straalt een onwezenlijk gevoel voor het subtielste detail. Hij is berucht om zijn precieze afwerking. Waarschijnlijk heeft hij deze kenmerken 'van bij het glas' vandaan.

Scarpa werd in 1906 in Venetië geboren en studeerde er op twintigjarige leeftijd af aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten, als architect. Onmiddellijk werd hem de restauratie toevertrouwd van het Palazzo Da Mula in Murano, waar de glasblazerij M.V.M. Cappellin & C was gevestigd. Wegens zijn groot tekentalent nodigde Giacomo Cappellin hem uit aan het werk te blijven als glasontwerper. Kort daarna nam hij de artistieke leiding van diens glasatelier over. Toen kreeg Scarpa's loopbaan, als architect, een totaal andere wending. Na het faillissement van Cappellin werkte Carlo Scarpa vanaf 1934 in de glasblazerij van Paolo Venini. De resultaten daarvan werden tentoongesteld op de Biënnales van Venetië en de Triënnales van Milaan. Na de Tweede Wereldoorlog verlaat hij Venini en houdt hij zich - tot zijn dood in 1978 - nog uitsluitend bezig met internationale architectuurprojecten en inrichtingen van tentoonstellingen.

In Brussel loopt momenteel een zeer groot overzicht van Scarpa's glaswerk. Voor de samenstellers was het geen gemakkelijke klus om alles weer samen te brengen. Er bestond niet zoiets als Scarpa's glaswerk: alle tekeningen en ontwerpen die hij maakte waren tenslotte bedoeld voor de glasfabrieken zelf. Als gevolg van faillissement, verhuizing en brand waren zelfs de fabrieksarchieven nauwelijks te raadplegen. Men moest dus de vermeende Scarpa's vergelijken met wat nog restte aan authentieke schetsen of met foto's die in catalogi en tijdschriften uit die tijd waren gepubliceerd. Een hele zoektocht, die uiteindelijk resulteerde in een onverwacht grote en schitterende collectie glaswerk, waarvan in Brussel enkel de vazen en schalen worden getoond.

Wie zich niet laat verblinden door de technische bravourestukjes van de Muranese meester-glasblazers onderscheidt verscheidene perioden in het werk van Carlo Scarpa voor Cappellin en Venini. Deze indeling heeft niet zozeer te maken met stijlen als wel met zijn interesse voor bepaalde technieken, kleuren en vormen. Niet alle werken spreken trouwens aan en je krijgt de indruk dat ook Scarpa zich af en toe wel eens verloor in de technische aspecten van het aartsmoeilijke en ingewikkelde glasblazen. Die experimenten waren echter wel nuttig om als ontwerper de mogelijkheden van het glas te leren kennen. Iets wat de ambachtslieden al lang onder de knie hadden, maar zij misten de creativiteit en de ideeën om telkens nieuwe producten voor te stellen op de toen zo befaamde Triënnales van Sierkunst.

Scarpa was trouwens benieuwd naar allerhande technieken die reeds lang bestonden maar soms in de vergeethoek waren geraakt. Of hij verfijnde nieuwe methoden. Dat schiep mogelijkheden en zodra hij goed wist wat je allemaal kon bereiken met b.v. het 'rigati' (gestreept), 'millefiori' (duizend kleuren) of 'a fili' (met draden) glaswerk ontwikkelde hij sobere vormen die deze technieken prachtig tot hun recht deden komen. Niet de overladen kitsch waar (toeristisch) Murano zo graag mee pronkt, maar doordacht vaaswerk met een subliem gevoel voor dat ene detail, waaruit soms honderden jaren vakmanschap spreekt.

De collectie wordt nu in Brussel tentoongesteld door Art Media dat gehuisvest is in het voormalige huis van Leon Wielemans. Het huis in de Defacqzstraat werd door architect Adrien Blomme ontworpen in Moorse art-decostijl. Het interieur werd afgewerkt met ongeveer vijfduizend Spaanse tegels en is op zichzelf al een bezoek waard. Voor deze tentoonstelling wordt een dikke plaatjescatalogus uitgegeven en -interessanter nog - ook een tweetalige brochure waarin de belangrijkste werken van Scarpa zijn opgenomen, samen met een heldere tekst over Scarpa's loopbaan als glasontwerper en de basistechnieken van de Muranese glaskunst.

Art Media, Defacqzstraat 14, 1000 Brussel, tot 5 juli elke dag open van 10u tot 18 u, behalve maandag, woensdagavond tot 21 u. 02/544.08.33.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234