Donderdag 21/01/2021

De anti-wereld van Sofie

Een eerbetoon aan ons verleden dat geurt naar karamel, mottenballen, mest en gebrande koffie

Theatermalpertuis speelt 'de wereld van soo moereman' HHIII

Tielt

Van onze medewerkster

Liv Laveyne

Wie tegenwoordig op de schoolbanken zit, kan niet ontsnappen aan het boek De wereld van Sofie. De turf wordt met de trechter naar binnen gegoten. "Hierzie, kennis! Filosofie! Analyse!" Bij dergelijke acute gevallen is De wereld van Soo Moereman (1941) van Gerard Walschap het perfecte antigif. Acteur Jurgen Delnaet dient het met overgave toe.

Soo Moereman is de laatste man van het geloof. Dra zal een andere god de wereld regeren. "De wetenskap of de alsemie die automobielen door het dorp doet zoeven en wie weet zelfs vliegmaksiemen zal uitvinden!" Het taaltje waarin Jurgen Delnaet gestalte heeft aan de figuur van Soo kauwt al even sappig als pruimtabak. De wereld van Soo Moereman eert ons sepiabruin verleden dat geurt naar karamel, mottenballen, mest en gebrande koffie. Dat is geen toeval. Bart Van Nuffelen, die de tekst bewerkte, heeft een boontje voor Boon, en Delnaet acteerde meermaals bij de Tijd, waar auteur Filip Vanluchene diezelfde passie voor de schilderende volkstaal koestert. Zoals in de Faulkner-bewerking Moeders gaan dood. Het leven van Soo Moereman speelt zich af in het Vlaanderen van 150 jaar geleden en is losjes gebaseerd op de echte Soo, die bij Walschaps grootvader had gewerkt en tot ver in de omtrek geroemd werd om zijn levendige vertellingen. Het verhaal heeft iets kneuterigs, een vlaag van "in onze tijd was het - de cholera en de heksen ten spijt - allemaal beter". Toch deert dit niet omdat in deze heidetraditie de leugenaar wordt bewonderd om zijn fantasierijke geest en de mythomaan een talentvolle verteller wordt genoemd.

Acteur Delnaet is een diesel die traag op gang komt, en daar doet de overbodige proloog geen goed aan. In een aftands metaltruitje speelt hij de laatste getuige van de Grote Soo en resumeert diens biografie. Daarna wordt pas duidelijk waartoe zijn grootspraak leidt: we zullen de stem van Soo Moereman zelve aanhoren. Delnaet transformeert van metal black naar bruin pak. Op de scène licht een reclamebord op: "Verlengd wegens groot succes". Het duurt geruime tijd voor we meegezogen worden in de wondere wereld over 't arm meiske die betoverd werd in de derde graad omdat ze het pad van een heks kruiste, vader Moeremans eeuwige tocht naar de gebedsgenezer van Diegem, en de rosse zalf die de heksen onder hun oksels wreven alvorens op hun bezemsteel naar de sabbat in Geraardsbergen te manoeuvreren.

Soo's vertelsels passen in een wereld van foorkramers en illusionisten. Dat wordt treffend vorm gegeven met goochelaarskisten. Daarin zijn televisieschermen gemonteerd alsof deze het nakende onheil in zich dragen, wetende dat het variété en volksgeloof de duimen zal moeten leggen. De beeldschermen vormen een wereldkroniek: Lam Gods-taferelen, schilderijen van Lucian Freud en portretten van filmsterren. Het boerengeloof van vroeger vermenselijkt, verinnerlijkt in de fabels van nu.

Woorden en beelden passen als puzzelstukjes in elkaar in deze voorstelling. Van de vertelsels van die blaaskaak van een Sinte Pieter, over Louis Neefs' 'Oh, oh ik heb zorgen' tot de pompende elektrohouse in 'Push me (...) till I can get my satisfaction'. De pin-up die op het beeldscherm verschijnt laat ook Soo, de laatste man van de oude stempel, niet onberoerd en hij tast het scherm af. Het laatste beeld dat we van Soo meekrijgen zijn rokende fabrieken. Met die scherpe skyline is elke illusie doorprikt, sepia heeft plaats geruimd voor grijs.

WAT De wereld van Soo Moereman WIE Malpertuis WAAR en WANNEER 28/1 CC Genk, 29/1 Stadsschouwburg Kortrijk, 30/1 CC Kruispunt (Diksmuide). Nog op tournee in Vlaanderen tot eind februari. Info: www.malpertuis.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234