Woensdag 02/12/2020

Opinie

De angst voor vergetelheid is de rode draad door de Wallander-boeken

Krister Henriksson in de rol van Kurt Wallander.Beeld VRT

Toni Coppers schreef ondertussen negen misdaadromans rond zijn commissaris Liese Meerhout. Twee weken terug verscheen De vleermuismoorden.

Tien. Slechts tien misdaadromans zijn er rond de speurder Kurt Wallander - voor de diehards zijn het er twaalf, inclusief een bundel kortverhalen en een thriller rond Wallanders dochter Linda - en toch lijkt het alsof je een halve boekenkast kunt vullen met het personage dat Henning Mankell in 1991 op de wereld losliet in het boek Moordenaar zonder gezicht.

Dat komt simpelweg omdat Wallander een van die zeldzame fictieve flikken is die je vanaf de eerste pagina... tja, vertrouwt, ik kan het niet anders zeggen. Je gelooft in hem. Ik toch. Je gelooft in die zwijgzame, moeilijke man die zichtbaar lijdt onder de ellende die hij dagelijks ziet en de eenzaamheid die hij voelt als hij 's avonds thuiskomt in een leeg, koud huis. Die in de helft van de boeken overhoop ligt met zijn dochter, maar nadien toch een vorm van communicatie vindt met haar via zijn kleinkind. Die door deductie en vaak simpele menselijkheid oplossingen vindt voor de moordzaken waarmee hij wordt geconfronteerd.

Ik ben halfweg de jaren 90 Wallander beginnen lezen en herlezen, en ik ben er eigenlijk nooit meer mee gestopt. Elke verfilming gezien, ook, elke tv-serie - zowel de oorspronkelijke Zweedse als de BBC-remake, met een sublieme Kenneth Brannagh in de hoofdrol.

Het personage Wallander werd geboren nadat Mankell terugkwam van een lang verblijf in Mozambique (het land waar hij halftijds woonde en waar hij in 1985 het Avenida Theater had opgericht in hoofdstad Maputo). Naar eigen zeggen kwam de vonk omdat hij zag dat zijn geliefde Zweden een veel racistischer land was geworden dan hij dacht.

Toni Coppers.Beeld rv

Zijn creatie, de melancholische, vierkante Kurt Wallander, moordspeurder in het Zweedse stadje Ystad, krijgt vanaf dan te maken met vele soorten misdaad, van sectair geweld tot godsdienstfanatisme, maar vooral met onverdraagzaamheid, met racisme, met immigratie en de reacties daarop. Het was een voortdurende strijd van de linkse activist Mankell - het werd een voortdurende strijd van Kurt Wallander.

In 2014 kreeg Mankell de diagnose longkanker. De man die in zijn leven al herhaaldelijk op het nippertje aan de dood was ontsnapt - tussen agressieve nijlpaarden in een bootje in Afrika, met een pistool tegen zijn hoofd in Lusaka, op de weg, in slaap achter het stuur - kreeg dit keer een definitief verdict.

Hij trok zich geleidelijk terug uit het openbare leven en schreef zijn memento mori, Drijfzand. Hij, die al zijn hele leven doodsbang was voor de dood. Of beter, niet voor de dood zelf, maar voor 'de ontstellende gedachte dat er een moment komt waarop je niet meer zult meemaken wat er de volgende dag, en de dag erna, gebeurt'. Of: de angst 'dat ik zo eindeloos lang dood zal zijn'.

En uiteindelijk is dat ook een van die rode draden door de Wallander-boeken: de angst voor de vergetelheid, zo prachtig aangepakt door Kurt Wallander de ziekte van Alzheimer te geven en hem langzaam maar onverbiddelijk te zien afglijden in het grote niets, het grote vergeten.

Henning Mankell.Beeld REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234