Vrijdag 15/11/2019

De alternatieve rits van de Antwerpse VLD

Bij alle politieke partijen is de periode van de lijstvorming er een van onderlinge spanningen, wilde geruchten en duistere combines. Maar bij de Antwerpse liberalen werd begin dit jaar een wel heel delicate evenwichtsoefening uitgevoerd. In de topdrie van de ontwerplijst die lokaal voorzitter Ludo Van Campenhout in januari presenteerde, stonden drie kandidaten die geen van allen een vrijzinnige achtergrond hadden. Na een interventie van nationaal voorzitter Karel De Gucht en enkele weken pendeldiplomatie was de 'alternatieve rits' geboren. Of hoe de eerste vier plaatsen mooi verdeeld werden tussen licht- en donkerblauwen.

Brussel

Eigen berichtgeving

Ruud Goossens

Toen het lijstvormingswerk waar Ludo Van Campenhout zich tijdens de laatste maanden van vorig jaar mee had beziggehouden begin januari uitlekte, pikte de pers er twee zaken uit. Voor Ward Beysen, sinds jaren fractieleider van de VLD in de Antwerpse gemeenteraad, bleek er geen plaats meer te zijn op de ontwerplijst. En de 25ste plaats die voor Anke Van dermeersch werd voorbehouden, hield ook een duidelijke en enigszins onverwachte boodschap in. De ex-Miss België had op 13 juni 1999 immers een schitterende uitslag behaald. Toen Karel De Gucht aankondigde dat hij zich persoonlijk met de Antwerpse zaken zou gaan bezighouden, dacht iedereen dat de VLD-voorzitter ervoor zou zorgen dat de twee stemmenkanonnen een iets prominentere plaats kregen. Alleen: toen enkele maanden later de definitieve lijst het daglicht zag, was er nog steeds geen spoor van Beysen te bekennen en zat er voor Van dermeersch niet meer in dan een tiende plaats.

Waarvoor was al die zenuwachtigheid dan goed geweest? In 'Brussel' was men, zacht gezegd, niet echt gelukkig met het werk dat Van Campenhout had geleverd. "De top van de lijst was gewoon slecht", zegt Karel De Gucht nu. "Er zat geen enkele vernieuwing in. De plaatselijke verantwoordelijken hadden enkel rekening gehouden met het aantal leden dat achter elke kandidaat stond. Maar zo maak je geen goede lijst." Nogal wat Antwerpse VLD'ers die in de niet-vrijzinnige kring rond Leo Baron Delwaide moeten worden gesitueerd, zijn er dan weer van overtuigd dat er ook andere zaken meespeelden. De nog jonge voorzitter bleek iets te weinig oog te hebben gehad voor de 'traditionele evenwichten' in de partij. Of beter: hij had de balans gewoon omgedraaid en drie 'tsjeven' vooraan gezet. Dat zou, zo klinkt het, vooral bij de vrijmetselaars in het verkeerde keelgat geschoten zijn.

In de topdrie stonden achtereenvolgens uittredend havenschepen Leo Delwaide, gemeenteraadslid Luc Bungeneers en Marleen De Backer. Voor het jonge raadslid Ann Coolsaet bleek er pas plaats op nummer vier. Veel traditionele - of vrijzinnige - geloofsbrieven konden de drie lijsttrekkers, in tegenstelling tot Coolsaet, niet voorleggen. Van Delwaide, zoon van de christen-democratische oorlogsburgemeester, wordt gezegd dat hij meer naar de kerk gaat dan de gemiddelde CVP'er. Luc Bungeneers was dan weer tot in 1992 daadwerkelijk CVP'er: tot bij de oprichting van de VLD werkte hij op het kabinet van toenmalig minister van Middenstand André Bourgeois. Met Marleen De Backer lag het iets subtieler. "Grotesk", zegt een Antwerpse VLD'er. "We waren ervan overtuigd dat ze vrijzinnig was, maar uiteindelijk bleek ze op een katholieke school te hebben gezeten. Ook niet goed dus."

En dus werd Van Campenhout, zelf afgestudeerd aan de Universitaire Faculteiten Sint-Ignatius en voormalig kabinetschef van Delwaide, in de loop van januari naar het VLD-hoofdkwartier in de Brusselse Melsensstraat gesommeerd. "Ik zou onnozel zijn indien ik zou ontkennen dat er in die periode druk werd uitgeoefend om de 'evenwichten' te respecteren", zegt Van Campenhout. "Ik moet toegeven dat ik zelf niet zo vertrouwd ben met die 'concepten'. Ik vind ze een beetje achterhaald." Een andere Antwerpse VLD'er: "Toen er op een bepaald moment vergaderd werd over de provincieraadslijst, werd bij elke kandidaat, niet door De Gucht trouwens, de vraag gesteld: donker- of lichtblauw? Meer niet, maar de boodschap was duidelijk: vrijzinnig of niet?"

Wat werd er dan gewijzigd aan de lijst? De positie van Leo Baron Delwaide werd door niemand gecontesteerd. Maar op twee kwam Ann Coolsaet terecht. Een operatie die 'vergemakkelijkt' werd door het 'uitvallen' van de in opspraak geraakte André Gantman. Coolsaet was, op vraag van Brussel, naar voren geschoven als nieuwe schepen voor Personeelszaken en kon als lid van het college dus ook geen plaats aan de top van de lijst ontzegd worden. Ze was ook jong en vrouw en, niet onbelangrijk, onverdacht vrijzinnig, onder meer via haar familiale banden. Voor ex-CVP'er Luc Bungeneers werd er ruimte gemaakt op de derde plaats. Op vier kwam dan weer vernieuwer Dirk Grootjans, zoon van wijlen minister van staat Frans, terecht. Ook Grootjans beschikt over een traditionele, zeer vrijzinnige achtergrond.

En zo was wat men in Antwerpen de 'alternatieve rits' noemt, geboren. Niet alleen had de VLD een betere lijst met een jonge vrouw en een vernieuwer-met-bekende-familienaam op vier, ook levensbeschouwelijk was alles weer in evenwicht. Voor Karel De Gucht speelt dat geen rol. "Ik ben vrijzinnig, maar ik redeneer zo niet als het over politiek gaat. Al die verhalen berusten op Hineininterpretierung. Wat is wél belangrijk aan mijn interventie? De top van de lijst is sterker, Beysen is geen kandidaat meer en Van dermeersch ligt buiten." Van Campenhout: "Het resultaat is dat we een sterkere lijst hebben. Ik ben tevreden. En om een beetje cynisch te zijn: nu we een lijst hebben waar elke strekking zijn gading in vindt, vrijzinnigen en niet-vrijzinnigen, zullen we nog meer stemmen halen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234