Vrijdag 23/10/2020

De afschuwelijke waarheid

The New York Times

Er worden weer verschrikkelijke dingen gezegd over George W. Bush. Dat zijn regering niet eerlijk was over de begroting. Dat de invasie in Irak al lang voor 11 september gepland was. Dat de dreiging van Saddam niet bewezen was. Dat de oorlog de strijd tegen het terrorisme zelfs ondermijnd heeft.

Ik had vroeger kritiek op O'Neill als minister van Financiën. Als hij echt zo principieel was, waarom nam hij dan niet meteen ontslag toen hij zag dat de regering niet eerlijk was? Maar nu toont hij wel de moed die ik toen miste, door ons een kennersblik van onschatbare waarde te gunnen achter de schermen van de regering-Bush. Het nieuwe boek van Ron Suskind, De prijs van loyauteit, is hoofdzakelijk gebaseerd op documenten en verhalen van O'Neill. Het beschrijft een regering die politieke berekening, de verlangens van de achterban, altijd laat primeren op beleidsanalyse, of het nu gaat over belastingvermindering, internationale handel of de opwarming van de aarde. Verhelderend is in elk geval de uitspraak van Cheney dat "Reagan bewees dat begrotingstekorten er niet toe doen". Maar er is meer.

Zo wisten O'Neill en Alan Greenspan dat het een vergissing was om de gigantische belastingverminderingen enkel te baseren op twijfelachtige voorspellingen over overschotten op de begroting. In mei 2001 zei Greenspan al aan O'Neill dat de eerste vermindering "onverantwoord fiscaal beleid" was, omdat er geen veiligheden ingebouwd waren en ze dus sowieso zou doorgaan, ongeacht de begroting. Ooit werden critici van de maatregel uitgelachen omdat ze net hetzelfde beweerden.

De meest ontstellende revelatie in het boek betreft een vergadering van de Nationale Veiligheidsraad in februari 2001, waar Donald Rumsfeld het idee voor een regimewissel in Irak lanceerde om de kaart van het Midden-Oosten te hertekenen.

Er staat nog veel meer in het boek, dat iedereen zal verontrusten die nog altijd wil geloven dat onze leiders goed en wijs zijn. De vraag is of het ook de ogen zal openen van zij die critici van de fiscale politiek als linkse zonderlingen zien en critici van de oorlog als liefhebbers van samenzweringscomplotten.

Belangrijk is dat de geloofsbrieven van de critici steeds beter worden. Een rapport van het Army War College stelt dat de oorlog in Irak een "omweg" was die de strijd tegen het terrorisme ondermijnd heeft. Plots klinkt Howard Deans bewering dat de arrestatie van Saddam de wereld niet veiliger maakte, niet meer zo bizar. En de beschuldigingen van onder meer Wesley Clark, dat Bush een excuus zocht om Irak binnen te vallen, lijken in het licht van O'Neills revelaties niet meer zo paranoïde.

Voorlopig reageert de regering door O'Neill persoonlijk aan te vallen, zonder de feiten die hij opsomt te weerleggen. Ze hebben wel snel een onderzoek geopend om te zien of O'Neill geen geheime documenten op televisie toonde. Diezelfde gedrevenheid vinden we niet terug als het erom gaat te onderzoeken welk regeringslid de naam van een geheim agente in de openbaarheid gooide, omdat haar man een aantal feiten bekendmaakte die de regering politiek niet goed uitkwamen.

Sommigen zullen zeggen dat het er niet meer toe doet, nu Saddam gevangen is en de economie herleeft. Maar zelfs op korte termijn is dat misschien te optimistisch. In de vier weken na Saddams arrestatie stierven meer VS-soldaten dan in de vier weken ervoor. En de lagere werkeloosheidscijfers suggereren eerder dat minder mensen nog werk zoeken dan dat er echt meer jobs zouden zijn. En vooral, enkele maanden goed nieuws volstaan niet om het patroon van oneerlijk en onverantwoord leiderschap te vergoelijken. En dat patroon valt steeds harder te ontkennen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234