Zondag 02/10/2022

De afschuwelijke geheimen van het undernet

Plasseks met kinderen, babyporno, geboorteseks... Met de internationale undercover-razzia tegen cyberpedofielen dook de politie vorige voor het eerst écht onder in het undernet, de kelder van het world wide web. 'Zum kotzen. Dit heb ik nog nooit gezien.'

Anne De Graaf

'Get out! The shadow strikes!" Toen de 41-jarige Henri D.P. vorige week even vrij kwam na zijn verhoor bij de federale recherche, reed hij met honderdzestig kilometer per uur naar de legerbasis in Evere. Als bezeten ramde de militair op de alt+ctrl+del-toetsen van zijn klavier. Tot alle sporen gewist waren van zijn clandestiene connecties met de chatbox van 'Shadowz Brotherhood'. Maar het was te laat. Niet alleen ontdekte de politie dat hij 's ochtends vergeefs zijn computer had gespoeld. Tot overmaat van ramp bleek dat hij domweg het alarm over het hoofd gezien had dat het ondergrondse pedofiele genootschap Shadowz Brotherhood vorige week snel nog even verstuurde toen de politie in twaalf landen tegelijk aan het binnenvallen was.

D.P. was er gloeiend bij. Maar toen de Brusselse Computer Crime Unit D.P. in Sint-Lambrechts-Woluwe van zijn bed lichtte, waren de meeste andere ratten van het schip gevlucht. Slechts vijftig van de duizenden pedofielen die sinds 2000 vlijtig met elkaar prentjes hadden geruild, belandden achter de tralies. Er werden wel tientallen computers in beslag genomen. En toen kwam de knaller: bleek dat via Shadowz niet alleen 'gewone pedofilie' te zien was, maar ook baby-, geboorte-, plas-, martelseks en kinderporno met dieren. "Zum Kotzen. Dit heb ik nog nooit gezien", zegt een onderzoeker in Brussel die contact had met Interpol.

Precies daarom betekende de vangst voor de Britse National Hi-Tech Crime Unit en Europol toch een grote doorbraak. Met de operatie, opgestart in Zweden, werd voor het eerst een mokerslag toegebracht aan het undernet. Dat parallelle circuit bestaat al langer, maar dook voor het eerst echt op in 1998 in Atlanta, toen inspecteur Don Daufenbach van de National Customs ontdekte dat een gelijksoortig broederschap, Wonderland, eveneens 'onder' het web bezig was. Toen de cybercop in 1998 het brein achter de organisatie ontmaskerde, pleegden in drie operators zelfmoord door zich te vergiftigen. Maar het circuit paste zich bliksemsnel aan. Inmiddels is er een manual van het undernet verkrijgbaar en in het milieu circuleren lijsten met vernuftige paswoorden voor wie incognito naar de diepte wil.

Want bedachten Wonderland-adepten zich nog met codenamen uit James Bond-films, dan was de toegang tot Shadowz Brotherhood helemaal niet zo eenvoudig. Kandidaten moesten loodzware selectieprocedures doormaken om erbij te horen. Om de infiltratie van cyber-agenten tegen te gaan, crypteerde de webmaster zijn portaalsite en legde hij een David Hamilton-tafereeltje op het virtuele riool. Onder dat deksel daalden de leden af, langs de trappen van het undernet. En daar hoefden ze, luidens bronnen bij het Brusselse parket, niet eens zo gek veel voor te betalen. "In dat circuit komt het op vertrouwen aan, en op een eerlijke ruil", meldt een speurder. "Het lijkt op een spelletje kwartetten: jij krijgt drie van deze soort, als ik er twee van die mag. Op voorwaarde dat spelregels worden gerespecteerd."

Die spelregels waren geraffineerd bij de Brotherhood. Zo kregen binnenkomers op de ondergrondse webstek om te beginnen één enkele ster. Daarmee konden ze in relatief onschuldige chatrooms binnen, waarop alleen gefrunnik getoond werd. Om meer sterren te verdienen, moesten ze zelf bijkomend materiaal leveren, waarna ze een stapje verder mochten, naar de real stuff. "Ze mochten van alles insturen. Ook amateurvideo's. Een webmaster waakte 24 uur over de 'waarde' van nieuw aangeleverde beelden. Het was walgelijk."

En zie: het nieuws verspreidde zich als een lopend vuurtje in het criminele circuit, waardoor ook anderen de weg naar het undernet vonden. "Witteboordencriminelen, maffiosi, moordenaars, maar ook gewone perverten, zoals luierseksadepten", zegt een onderzoeker in Brussel. "Het undernet is het theatrale woord voor het internet van de onderwereld. Een gesofisticeerde chatbox, met andere woorden. En het gaat maar door: inmiddels hebben 'betrapte' pedofielen Alternet en Othernet gefabriceerd."

Blijft de vraag hoe dat undernet nu precies werkt. "Het maakt gebruik van zogenaamde Internet Relay Channels (IRC) die door online providers in het leven worden geroepen", staat op de site van Pedowatch. "Dat heeft het voordeel dat gebruikers in real time, live, kunnen confereren", zegt een informaticus. "Vergelijk het met de chatboxen waarbinnen je privé kunt gaan kameren, zoals bijvoorbeeld op de koppel-site rendez-vous.be. Met die berichten bereik je de bestemmeling direct, maar je bent ook zo weer van mekaar verlost. En: je kunt onder codenamen opereren. Het pikante is dat je in die snelle berichten attachments, virtuele bagage, kunt meesturen. En daarin zal het venijn wel steken, denk ik. Ideaal voor pedofiel beeldmateriaal."

Op de Computer Crime Unit (CCU) van de Gerechtelijke Dienst Arrondissement Brussel (GDA) zijn de wegen naar het undernet bekend. Maar het aantal gemelde computermisdrijven dit jaar schommelt nu al rond de zeshonderd, ruim tweehonderd meer dan voor heel 2001. "We komen mensen te kort om ons bezig te houden met het undernet", zegt sectieleider Gérald De Groote. "Jammer, maar er zijn helaas andere prioriteiten." De dertienkoppige dienst van De Groote levert bijstand telkens als de sectie pedofilie van de federale recherche bij huiszoekingen op computers stoot. Ook bij de operatie Shadowz gebeurde dat. Opdat niets van dit soort gegevens verloren zou gaan, zoals deze week toen de militair zijn bestanden snel ging vrijmaken, bevriezen de speurders de bestanden. Dat kan zelfs als de computer nog aanstaat. De Brusselse CCU geeft een 'leesbare' kopie aan terreinmensen. Die de rest weer uitrafelen.

"We doen wat we kunnen", vertelt De Groote. "Maar als u berekent dat we met een computer een week zoet zijn om een harde schijf te bekijken, dan begrijpt u dat we niet nog meer mensen kunnen vrijmaken om ook nog eens te gaan surfen. We moeten helaas prioriteiten stellen. Bovendien stelt zich met het undernet telkens het probleem van het briefgeheim. Inbreken in een undernet-chatroom staat immers gelijk met het openen van een omslag."

Toch is dat bezwaar niet zo onoverkomelijk als het lijkt. De overkoepelende Federale Computer Crime Unit (FCCU) kwam zelfs al een paar keer tussenbeide op het undernet, geeft commissaris Guy Verbeeren toe. "Het is een vorm van pro-actieve recherche die natuurlijk altijd gebeurde op verzoek van de onderzoekende magistraat. Er zijn heel veel sites binnen dit circuit, waar je de uitwisselingen gewoon kunt volgen. Actief in een chatbox inbreken valt overigens onder de noemer 'onderscheppen van telecommunicatie', een onderzoeksvorm die soms toegelaten wordt. Door de onderzoeksrechter, natuurlijk. "Ik sluit niet uit dat uitwisselingen in het undernet gelanceerd werden vanuit ons land, alleen is dat moeilijk te traceren".

Maar hoe zit dat nu precies als er een, zeg directe 'confrontatie' plaatsvindt? Als de politieman oog in oog komt te staan met de pedofiel in het undernet, gaat het dan om betrapping op heterdaad? "Wellicht wel", zegt Verbeeren. "Al is dat relatief. Wat als die onder de naam van een alias optreedt? Wie zegt dat hij vanuit België heeft ingelogd? En wat als een Belg via een internetcafé in Barcelona op het undernet gaat? Hoe zit dat juridisch precies? Moet je dan een rogatoire onderzoekscommissie aanvragen?"

"Ik geef toe dat het undernet alles bemoeilijkt heeft. Je hebt niet alleen met de enormiteit van dit nieuwe circuit te maken, maar ook met de grenzeloosheid van het medium zelf. Bovendien gebeuren alle uitwisselingen in real time, als de computergebruiker dus voor zijn scherm zit. Wie het undernet wil begrijpen, moet vooral scherp kunnen luisteren."

En kunnen kijken. Ondanks inspanningen van internationale organisaties zoals Pedowatch draaien de ondergrondse chatrooms op volle toeren. Het volstaat 'pedo' en 'undernet' en 'lolita' in te tikken om in een muisklik uit te komen op virtuele gruwel waarvan niemand weet waar ze vandaan komt. Het undernet tiert zelfs zo welig, dat zelf uitgeroepen pedofielen en ouders van slachtoffers elkaar onlangs op het web begonnen uit te schelden. De discussie werd wat later nog aangewakkerd toen enkele moeders van slachtoffers in Amerika incognito in het undernet afdaalden en zich uitgaven voor pedofiel. "Geef ons undernet, dan kunnen we elders geen kwaad", schimpt Arby verbitterd op een site waar pedofielen hun schuldcomplex van zich af proberen te schrijven.

Voorlopig ziet het er helaas naar uit dat de virtuele onderwereld blijft bestaan. "Welke wet geldt hier?" vraagt Gérald De Groote van de Brusselse Computer Crime Unit zich af. "Hoe ver mag je gaan in het maken van backups na een huiszoeking? Tot de grenzen van België, tot die van Europa? Het gaat zo ver, en het ligt allemaal vreselijk gevoelig. Daarbij komt dat ontwikkelingslanden de providers gretig onderdak verschaffen. Er valt immers een forse cent mee te verdienen. En wie kan bewijzen dat de beelden in hun landen werden gemaakt? Het merendeel, zo is bekend, is uit het Oostblok afkomstig."

De enige manier om dat te achterhalen, blijft de methode van de Amerikaanse moeders. Zich uitgeven voor pedofiel om te kijken wat er leeft en beeft in het undernet. Een politietechniek die helaas neerkomt op uitlokking, een methode die door de Belgische wet verboden is. Maar die, zo viel tussen de regels te lezen, wel werd toegepast op de Europol-zetel in Den Haag voor de operatie Shadowz. Maanden staarden agenten naar computerschermen om te worden aanvaard door een wereld waarvan ze walgden.

"We zouden wel willen maar we hebben geen tijd voor het undernet", zegt De Groote in Brussel. "We weten dat provocatie efficiënt kan zijn, in alle richtingen. Vorig jaar heeft een Amerikaanse agent zich uitgeven voor een kind. Op de afspraak verscheen een pedofiel. Hij was komen overvliegen uit België en is gearresteerd."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234