Zaterdag 31/10/2020
Beeld DM

ColumnCarl Devos

De afgeschreven Merkel is helemaal terug en populair, die groeikans kreeg Wilmès nooit

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

De samenleving opent zich langzaam. Zo ook de formatie. Er wordt gesnuffeld. Omdat er nu in theorie een volwaardige regering is, verloopt dat spel zonder een door het paleis gemandateerde lijnrechter. Door het onderlinge wantrouwen en de opgelopen schade is er evenwel geen natuurlijke leider. Al zou ook deze keer de indrukwekkende sp.a-voorzitter Conner Rousseau het schakelbord kunnen bedienen.

Zowat alle partijen willen geen verlenging van de volmachten, waarvan de eerste termijn afloopt eind juni. MR-voorzitter Bouchez, die de wereld vanaf selfies bekijkt, draaide bij. Daarmee komt er nog geen einde aan Wilmès II. Die verdwijnt enkel als er een nieuwe regering is, met of zonder verkiezingen. De premier beloofde in haar regeerverklaring om na de afloop van twee volmachttermijnen opnieuw het vertrouwen te vragen, in september. Volgens de letter van die afspraak kan Wilmès II dus tot september, de laatste drie maanden dan allicht zonder volmachten, sukkelen. Tot meer is dit kwakkelkabinet niet in staat. Daarom is het onverantwoordelijk om de deadline voor een nieuwe regering pas in september te leggen. 

Ook voor Wilmès zelf, de Theresa May van de Belgische politiek, is nog langer deze regering leiden geen goede zaak. Het is stilaan duidelijk dat zij – in het gat geduwd omdat de mannen niet overeenkwamen toen Michel naar Europa wegliep, waar hij opnieuw door het ijs zakt – de rommel mag opruimen terwijl aan de kant heren wachten tot ze het roer van een nieuwe regering kunnen overnemen. De afgeschreven Merkel is helemaal terug en populair, die groeikans kreeg Wilmès nooit.

In de geest van die afspraak was het vertrouwen gekoppeld aan de volmachten: als die aflopen moet Wilmès II herbevestigd worden. In juni dus. Een kwestie van democratisch fatsoen. Wilmès II is een gemuteerd restant van een regering die na de verkiezingen van 2014 het leven zag. Voltooid verleden tijd. We moeten naar de toekomst, maar het is al van 2017 geleden dat een federale begroting gestemd raakte…

Zonder nieuwe ploeg gaat Wilmès II vanaf eind juni, als de volmachten niet verlengd worden, weer helemaal in lopende zaken. Als ze in juni of september het vertrouwen verliest, is ze ontslagnemend en komt het paleis weer aan zet. En gaat de stoet koninklijke opdrachthouders weer buiten. Wilmès II moet dan op haar scheve krukken de economische en budgettaire crisis bestrijden. Onwerkbaar: een minderheidskabinet dat per dossier meerderheden zoekt komt niet tot coherent beleid. Dat zal hoognodig zijn.

Eind juni is dus de deadline. Twee maanden volstaan. Dan kan nog een maand met de nieuwe Open Vld-voorzitter gepraat worden. De politiek maakte er voor corona een potje van, de coronacrisis werd een crisis van het beleid; er is veel goed te maken. Tijd om de loopgraven te verlaten en een coronabestand te sluiten. Hoe lastig ook.

Premier Sophie Wilmès geeft in de Kamer uitleg bij de versoepeling van de corona­maatregelen.Beeld BELGA

PS-voorzitter Magnette wil paars-groen, hij heeft nog steeds geen zin in de N-VA. Di Rupo kan hem niet overtuigen. Maar Bouchez ziet, zoals iedereen in de Wetstraat, de groenen niet zitten. Magnette heeft de leiding maar kan geen kant op. Zo houdt hij een regering van liberalen in het zadel die tot weinig in staat is. Zeker niet zijn sociale hervormingen doorvoeren. Of wil de PS verkiezingen? Denken ze na verkiezingen Vlaamse partijen te vinden die, met een sterker VB in de nek, hun linkse visie dan meer genegen zijn?

Ook de N-VA zit vast: ze wil federaal besturen maar moet daarvoor langs de PS. Haar toekomst is niet VB light, maar een centrumrechtse bestuurspartij met sociale accenten. Alleen N-VA-voorzitter De Wever kan die positie nu verankeren. Voor zijn achterban moet hij de PS bekritiseren, maar om België te besturen moet hij uit noodzaak met de PS regeren. Corona legt kritische constructiefouten in ons model bloot, dat opent het pad naar institutionele hervorming.

Aan Vlaamse kant zijn de formatieproblemen kleiner. CD&V wil mee, Open Vld allicht ook. De opverende sp.a heeft met het herbevestigd belang van solidariteit en een sterke overheid rugwind. Over een nieuwe sociale deal wordt al decennia gepraat. Als er een moment is om er werk van te maken, is het in deze oorlogsomstandigheden.

Bovendien wordt de volgende regering een noodregering. Haar beleid en samenstelling moet betreden paden verlaten. Er zal (fiscaal) hervormd, bespaard en geïnvesteerd worden. Dat vraagt om grote partijen en sterke personen die zichzelf overstijgen. Ze zijn er. Ze moeten elkaar alleen nog vinden.

De krachtlijnen van wat moet gebeuren zijn eenvoudig, kunnen op een halve A4. Wie durft het bange, uitgeputte volk in de ogen te kijken en te zeggen dat over de uitvoering meer dan twee maanden geleuter nodig is? 

Als de formatie mislukt resten enkel verkiezingen, dus allicht een regimecrisis. Dat is spuwen in het gezicht van de bevolking aan wie zoveel burgerzin werd gevraagd. Dan kunnen politici niet met een mondmasker, maar enkel met een sluier nog over straat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234