Donderdag 26/11/2020

De adellijke stal van Waregem Koerse

Morgen beleeft Zuid-West-Vlaanderen met 'Waregem Koerse' opnieuw zijn jaarlijkse hoogmis. Een mix van sport, ontspanning, ontmoeting en netwerking, maar vooral: een verzamelplaats voor zowel de beau monde als de gewone burger. Net zoals wijlen baron en peetvader Jean Casier het wilde.

Voor een verre buitenstaander is het allicht moeilijk te begrijpen, voor die zowat 40.000 anderen die morgen weer afzakken naar Waregem iets minder: al 165 jaar worden in het West-Vlaamse provinciestadje paardenrennen gehouden, met als hoogtepunt de Grote Steeple Chase, met de Gaverbeek als omstreden pleitbezorger. De bekende Gaverbeekhippodroom is de oudste renbaan van België. En Waregem Koerse is door de jaren heen uitgegroeid tot een begrip.

Al in 1861 schreef een Parijse krant: "La rivière de Waregem à cinq mètres de largeur, elle est plus difficile que celle da la Marche (Paris) laquelle l'emporte en largeur sur toutes les rivières de steeple-chase d'Angleterre. Elle est redoutée de tous les jockeys du monde."

Waregem, het centrum van de Belgische textielindustrie, tovert zichzelf die dag om tot een kopie van het Angelsaksische Ascot. Zien en gezien worden, met de captains of industry op kop. Oude en nieuwe rijken, maar ook gewone mensen die even de sfeer van een mondain gebeuren willen proeven. Nippend van champagne, of een drinkgelach met vers getapte pinten. Nergens liggen twee werelden zo dicht bij elkaar.

Toch heerst er een onuitgesproken hiërarchie: Waregem Koerse is immers ook het decor van een ouderwetse, wat gedateerde standenmaatschappij. Bovenaan de toplaag, met de vertegenwoordigers uit de haute finance, met een vaak Franssprekende adel. Dan volgt de Vlaamse industriële klasse, en tot slot het gewone volk.

Dat was zo anno 1861, en dat is niet anders in 2012. Die traditie wordt in stand gehouden door de familie Casier. Vandaag is ze organisator van Waregem Koerse, met baron Philippe Casier als voorzitter van de Koninklijke Waregemse Koersvereniging. Hij nam de fakkel over van zijn vader, wijlen baron Jean Casier. Een naam als een klok in de ruime regio. En zonder de baron geen Waregem Koerse zoals we het nu kennen.

Baron Jean Casier werd op 8 oktober 1908 geboren. Zijn grootmoeder was Marie Victorine Storme, dochter van Jules Storme, een tot vandaag als flamboyant geboekstaafde burgemeester van Waregem (1848-1904). Marie was gehuwd met baron Victor Casier. Hun kleinkind Jean Casier huwde in 1939 met Marie Desclee de Maredsous. Adel huwt adel, een traditie die tot vandaag geldt. Na hun huwelijk trok het koppel in, op het familiekasteel in Nokere. Nokere geldt vandaag nog steeds als een pleisterplaats voor discreet kapitaal.

De familie was dan wel welvarend, ze teerde niet op haar centen. Jean Casier werkte in zijn jongere jaren als technisch ingenieur in de vlasspinnerij van de familie te Gent, waar haar historische wortels liggen. Later ging hij via de familie van zijn echtgenote meer in de energiesector werken. Om zich vanaf de jaren 70, na zijn beroepscarrière, volledig te wijden aan zijn twee grote hobby's: paarden en koetsen.

'Gentse Tsjeven'

De voorvaderen van het geslacht Casier waren in Gent bijzonder invloedrijk. Zowel actief in de industrie, met diverse textielbedrijven en glazenateliers, als in de politiek. Zeer katholiek en vroom. Ze steunden veelvuldig liefdadigheidsorganisaties en arbeidersverenigingen.

Naar verluidt liet de katholieke politicus Jean Auguste Casier in 1871 bij een officiële toespraak iedereen uit volle borst het 't Jeefkenslied meezingen, met het refrein:

"Wie zoo zijn zaeken eere doet,

Die moet zijn naam niet zwijgen

Tot spijt van wie 't benijdt

De Tjeefkens is ons naam en blijft het voor altijd."

Het is tegen die achtergrond dat de Gentse Felix de Ruyck samen met enkele vooraanstaande burgers van Waregem en omstreken de ruitervereniging Sint-Mauritius opricht. De Ruyck was gehuwd met Nathalie Storme. Via hun huwelijken met de dames Storme waren de families De Ruyck en Casier verwant geraakt. Zij namen in 1847 het initiatief om paardenkoersen te houden ter gelegenheid van Waregem Kermis. Volgens een hardnekkige Waregemse mythe werden die koersen gelopen in en om de Statiestraat en voor die gelegenheid werden de kasseistenen uitgebroken.

Geen mythe is het feit dat in 1854 prins Filip, graaf van Vlaanderen, en vader van koning Albert I, het erevoorzitterschap van Waregem Koerse op zich nam. Een jaar later verhuisde de Koerse naar de weides gelegen aan de Holstraat. Daar is de huidige Gaverhippodroom opgetrokken. Bleef Waregem Koerse in zijn eerste jaren baden in een sfeer van hoge hoeden en wandelstokken, dan zou het langzaamaan in de harten gesloten worden van de goegemeente. Maar het zou pas na de Tweede Wereldoorlog echt doorgroeien tot het feest dat we vandaag kennen. En dat onder voogdij van de toenmalige voorzitter, Jean Casier, die naar familiale traditie toetrad tot de vereniging in 1937.

Pal in het centrum van Waregem ademt het 'Park Casier' als een groene long. De inwoners noemen het 'Casiers zijnen hof'. In het midden van het park staat een kasteeltje, met de typische karaktertrekken van het classicisme. Net zoals Felix De Ruyck feitelijk de basis vormde voor Waregem Koerse, was het opnieuw diezelfde De Ruyck die het liet bouwen tussen 1847 en 1852. In 1897, na de dood van de weduwe Deruyk, kochten baron Victor Casier en Marie-Victorine Storme het domein. Zij gebruikten het huis als zomerresidentie en brachten de rest van het jaar in Gent door. Het was daar dat Jean Casier het levenslicht zag.

Het domein werd in 1977 gekocht door de stad Waregem, dat het openbaar maakte voor het publiek en het kasteel als koffiehuis en restaurant liet fungeren. In het park is het heerlijk toeven in de schaduw van de lommerrijke bomen en het is op warme zomerdagen een drukke pleisterplaats. Geheel en al naar de wens van Jean Casier.

De man mag zonder overdrijven een monument genoemd worden voor de paardensport. Hij werd door de Vlaamse Liga Paardensport overigens in 2006 gelauwerd als sportpersoonlijkheid van het jaar. Al van kindsbeen had Jean Casier zijn hart verpand aan paarden, een passie die zijn hele leven zou tekenen. Net als zijn kinderverlamming, die hij overwon, maar waardoor hij wat moeilijk te been was. Daarnaast was hij ook nauw betrokken bij het plaatselijke verenigingsleven, geheel naar de familiale traditie. Hij was jarenlang voorzitter van de lokale fanfare Sint-Cecilia, die hem op zijn begrafenis in 2008 naar zijn laatste rustplaats begeleidde.

Jean Casier werd 99 jaar, en verkeerde tot zijn dood in blakende gezondheid. Hij was nochtans geen asceet, stond bekend als een bescheiden levensgenieter. Naar aanleiding van zijn nakende honderdste verjaardag gaf hij een zeldzaam interview aan een lokale krant. "U moet niet te veel in uw gazet zetten dat ik volgend jaar honderd wordt, hé. Voor je het weet zijn de meiskes niet langer in mij geïnteresseerd", gekscheert de baron tegen de reporter.

Hij had zeker de honderd gehaald mocht hij niet op die koude januaridag met zijn bescheiden Peugeotje in de gracht zijn beland. De hoogbejaarde baron brak zijn been en enkele ribben. Maar hij liep in de koude gracht ook bronchitis op. Hij zou niet meer terugkeren uit het ziekenhuis, en zijn dood sloeg in als een bom. Ondanks zijn buitengewoon hoge leeftijd was iedereen volop bezig met de voorbereidingen van zijn honderdste verjaardag. Speciaal voor hem zou in de week van Waregem Koerse een stoet van honderd koetsen in een parade uitrijden. Het heeft niet mogen zijn. Op de begrafenisplechtigheid schoof adellijk bloed broederlijk naast het gewone volk om afscheid te nemen van 'mijnheer Jean', zoals hij door iedereen werd genoemd.

'Vrienden van het Hof'

In het bureau van de Waregemse stadssecretaris hangt een schilderij uit 1949 'Rally Wareghem'. Het schilderij stelt een jachtpartij voor, met naast Jean Casier ook jonkvrouw Anna Boulez, die het schilderij aan de stad schonk. Zij stamde af van de graaf Edouard de Ribeaucourt. De stal Ribeaucourt genoot internationale faam en het beroemdste paard was de merrie Salomé, dat later de naam van de villa zou worden die de familie liet bouwen in Waregem.

De familie Casier had tal van adellijke banden en connecties. Tot op het koninklijk paleis. Zo was prinses Mathilde getuige bij het huwelijk van Stéphanie de Radiques de Chennevière, kleindochter van baron Jean Casier, met Tanguy van de Werve de Schilde uit Netheu. Stéphanie deelde met prinses Mathilde een flat tijdens hun studententijd en ze werden de beste vriendinnen. Zij was eerder getuige geweest op het huwelijk met prins Filip. Baron Casier, toen 92, mende op zijn eentje de koets waarop de zes bruidskinderen hadden plaatsgenomen. Ook bij de Engelse Queen is de familie kind aan huis. Naar verluidt konden prinses Anne en Jean Casier het goed vinden.

Ondanks die adellijke link noemt Jozef Vandenbroeke baron Casier een "doodeenvoudig man". Vandenbroeke heeft 40 jaar nauw samengewerkt met de baron. "Mijn tweede vader", zegt de inmiddels 77-jarige Vandenbroeke, die nog steeds de organisatorische touwtjes bij Waregem Koerse in handen heeft. De tandem Casier-Vandenbroeke zou legendarisch worden. "We vormden Waregem Koerse om van een boemeltrein tot een tgv", lacht Vandenbroeke onbescheiden.

Was baron Casier de man met de visie, dan was Vandenbroeke naar eigen zeggen de man "met het slechte karakter". "Om zaken in beweging te krijgen moet je soms hindernissen overwinnen. En ik was dan de man die dergelijke hindernissen moest opruimen. Nieuwe ideeën zijn niet altijd van dag één populair hé."

Jean Casier omschrijft hij als een echte gentleman, met een harde hand. "Hij kwam elke dag op kantoor, maar gaf tegelijk veel ruimte. Hij wist hoe de scherpe kantjes af te vijlen, en een discussie werd afgesloten in het Oud Konijntje (het voormalige sterrenrestaurant van Waregem, LiD)". "Vroeger was het allemaal een beetje leuker. Nu is het allemaal zakelijker, stroever ook. De teken des tijds hé, mijnheer." Over zijn nieuwe voorzitter Philippe Casier is hij minder een spraakwaterval. "Een zeer correct man, maar ja, andere bazen, andere wetten. U weet hoe dat gaat."

Familietraditie

Ja, dat weten we, en Philippe Casier (1944) ook. Hij nam in 2008 de fakkel over van zijn vader als voorzitter van de Waregemse Koersvereniging. Hij was er al ruim 20 jaar actief, en zet daarmee de familietraditie verder. Philippe Casier is gehuwd met Myriam de Marnix van Sainte Aldegonde en heeft twee zonen en een dochter. Geheel naar traditie in die kringen vervulde hij zijn legerdienst bij de para's. Om nadien naar de VS te trekken, waar de ingenieur een MBA behaalde.

Tot aan zijn pensioen werkte Philippe Casier bij Fabricom, dochter van Tractebel. Door een speling van het lot kwam de fervente natuurliefhebber daardoor ook even in the picture bij de bezetting van het Lappersfrontbos, begin de jaren 2002. Als vertegenwoordiger van zijn werkgever, die eigenaar was van het bos, botste hij met een bonte groep bezetters tegen de verkoopplannen.

Zijn mandatenlijst telde tijdens zijn professionele loopbaan ettelijke pagina's, uit de financiële en industriële wereld. Philippe Casier kwam ook even in beeld gedurende de onverkwikkelijke Fortissaga. Hij werd naar voren geschoven als nieuwe bestuurder en vertegenwoordiger van de adellijke en historische aandeelhouders. Maar hij trok zijn kandidatuur in, na de woelige stemming.

Mensen die hem van dichtbij kennen omschrijven de man als uiterst competent, heel discreet, en zeer intellectueel. "Een beetje stroef in de omgang. Niet zo'n volkse figuur als wijlen zijn vader", heet het. Andere stemmen zeggen dan weer dat hij in intieme kring best wel een charmant en vlot persoon is.

Wat er ook van zij, de 40.000 bezoekers zullen het niet aan hun hart laten komen. Elke rang en stand zal er weer vertegenwoordigd zijn, zoals Jean Casier het wilde: "Waregem Koerse is een feest voor keizer en knecht, voor Jan met de pet." En allen hebben ze wel hun specifieke reden om te klinken op de nalatenschap van 'mijnheer Jean'.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234