Zaterdag 24/09/2022

De 5 megahindernissen van de federale regeringsvorming

Gwendolyn Rutten, Bart De Wever en Kris Peeters vatten vandaag, samen met de rest van de federale onderhandelaars, de vorming van een nieuwe regering aan. Beeld PHOTO_NEWS
Gwendolyn Rutten, Bart De Wever en Kris Peeters vatten vandaag, samen met de rest van de federale onderhandelaars, de vorming van een nieuwe regering aan.Beeld PHOTO_NEWS

Met een afspraak over de werkzaamheden en een eerste verkennend gesprek over de begroting vatten de twaalf onderhandelaars van N-VA, CD&V, Open Vld en MR samen met coformateurs Kris Peeters (CD&V) en Charles Michel (MR) vanmiddag de feitelijke vorming van een nieuwe federale regering aan. Het einddoel: een regering eind volgende maand. Maar daarvoor moeten wel een paar grote hindernissen overwonnen worden.

Ann Van den Broek en Bart Eeckhout

BEGROTING: fors snijden en nieuwe belastingen
Het eerste, belangrijkste en tegelijk pijnlijkste punt dat de onderhandelaars straks aansnijden, is de budgettaire huishouding. Een deftige 17 miljard euro moet er bespaard worden.

Of de N-VA-methode om twee jaar alle overheidsuitgaven te bevriezen de onderhandelingstafel overleeft, is twijfelachtig. Maar dat de overheid serieus zal moeten besparen op de eigen middelen staat buiten kijf. Het staat daarnaast in de sterren geschreven dat de federale centrumrechtse coalitie net zoals in Vlaanderen socialistische symbolen zal aanpakken.

Een hervorming van de sociale zekerheid staat daarbij met stip genoteerd, met onder meer langer werken en het afromen van de uitgaven in de ziekteverzekering. De lang aangekondigde belastinghervorming staat eveneens op het verlangijstje. En hoewel de liberalen er prat op gingen geen belastingen te willen verhogen, zal dat onvermijdelijk zijn. Een verhoging van accijnzen en ecologische heffingen komt daarbij als allereerste in het vizier.

COMPETITIVITEIT: investeren in economisch herstel
Als de begroting saneren de bittere pil van de regering-Peeters is, dan moet de verhoging van de concurrentiekracht voor bedrijven het verguldsel eromheen worden. Een behoorlijk eind van de weg is al afgelegd door de aftredende regering-Di Rupo. Die besliste begin dit jaar 1,35 miljard lastenverlagingen toe te kennen aan bedrijven in drie schijven in de jaren 2015, 2017 en 2019. Voor particulieren is dit jaar al de btw op elektriciteit gedaald van 21 naar 6 procent.

Wat komt er nog bovenop? Het pact zal sneller uitgevoerd worden, zodat het één of twee jaar eerder op kruissnelheid komt. En het pakket wordt naar alle waarschijnlijkheid nog wat zwaarder gemaakt. In hun verkiezingsprogramma vonden N-VA en Open Vld ruimte voor een lineaire lastenverlaging van 4,5 tot 5 miljard, en ook CD&V ging tot 3,3 miljard. De MR beloofde zelfs 15 miljard, maar dat cijfer leek al in de campagne zo ongeloofwaardig dat het de Franstalige liberalen in de problemen bracht. Een verdubbeling van het al afgesproken pakket ligt wel in de lijn van de verwachtingen.

VLIEGLAWAAI: communautaire splijtzwam
Het onderdeel mobiliteit in de onderhandelingsnota bevat een verraderlijk hoofdstukje: vlieglawaai. Een gerechtelijk dwangbevel schrapt twee nieuwe vliegroutes over Brussel. De federale regering krijgt drie maanden tijd om een oplossing te bedenken, anders worden de routes verboden of komen er dwangsommen. De kwestie van het vlieglawaai is dan ook een van de eerste die de nieuwe regering zal moeten aanpakken.

Eenvoudig wordt dat niet. In een regering die zichzelf belooft geen communautaire onderhandelingen te voeren over een nieuwe staatshervorming is het spreidingplan voor vliegtuigroutes het communautair meest beladen dossier. En door de regionale specificiteit dreigt het zelfs een bijzonder explosief dossier te worden, zeker in een regering die communautair onevenwichtig is samengesteld met uit Franstalig België alleen de MR aan boord.

De kern van het lawaaiconflict bevindt zich in een regio waar de MR veel stemmen haalt, maar waar ze met de oude bondgenoten van het FDF plotseling een felle concurrent gekregen hebben. Die broederstrijd laat de Franstalige liberalen weinig onderhandelingsruimte over een nieuw spreidingsplan. Elke minimale toegeving zal de MR (en de MR alleen) aangerekend worden in het hart van het eigen kiesgebied.

ENERGIE: geen eensgezindheid over kerncentrales
De regering in lopende zaken werkt aan een noodplan om black-outs te voorkomen, nu België het zeker tot eind dit jaar met drie kerncentrales minder moet stellen. De onderhandelaars zullen niet anders kunnen dan een energiepact sluiten voor de langere termijn.

Hamvraag is of deze coalitie een echte keuze durft te maken en een echt energiebeleid zal uitstippelen. De kerncentrales langer dan 2025 openhouden, is zeker niet voor alle partijen aan de orde. Schuiven met de kalender van welke centrales wanneer sluiten, is dat wellicht wel. Een nieuwe kerncentrale bouwen, zoals N-VA-Kamerlid Bert Wollants afgelopen weekend opperde, lijkt voor de andere partijen vooralsnog geen optie.

INDEX EN UITKERINGEN: heilige huisjes op de schop
Open Vld en N-VA zouden de ingrepen wat graag op het programma hebben staan. Maar CD&V en MR zijn niet geneigd om het heilige huisje van de index te doen sneuvelen, noch om de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd verder aan te pakken. De Franstalige liberalen slaan bij de gedachte alleen al bleek uit, omdat het gegarandeerd leidt tot kamikaze - PS en cdH wrijven zich nu al in de handen. CD&V ziet het niet zitten omdat de linkervleugel gruwt van zulke asociaal klinkende maatregelen.

Geen van de twee stonden in de nota van informateur Bart De Wever (N-VA), en coformateurs Peeters en Michel voelden zich ook niet meteen geroepen om de onderwerpen opnieuw aan te snijden. Dat wil echter niet zeggen dat werknemers en werkzoekenden al opgelucht adem mogen halen. De nota's zijn niet meer dan een basis voor het gesprek en het laat zich raden dat de thema's onderweg weer opgerakeld zullen worden.

Lees het volledige stuk in De Morgen, ook digitaal beschikbaar. Abonnees lezen de krant gratis digitaal.

undefined

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234