Dinsdag 18/05/2021

InterviewDavid Van Reybrouck

David Van Reybrouck over de klimaatzaak: ‘Ik hoop dat we verliezen’

David Van Reybrouck Beeld Aurélie Geurts
David Van ReybrouckBeeld Aurélie Geurts

De laatste pleidooien in de rechtszaak van vzw Klimaatzaak, gesteund door ongeveer 62.000 Belgen, tegen de federale overheid en de drie gewesten, zitten erop. Schrijver en klimaatambassadeur David Van Reybrouck miste geen seconde. ‘Mijn eigen vader is gestorven in een hittegolf.’

De advocaten van de federale en regionale overheden hebben gepleit dat ze de opgelegde normen wel degelijk halen. Klopt dat?

“Als je de ernst van de klimaatdreiging ziet en de prognoses van experts zoals het VN-klimaatpanel, dan moeten we meer dan één tandje bijsteken om de CO2-emissies naar nul te brengen in 2050. Maar onze overheden kijken niet naar wat ze moeten doen, maar naar wat ze hebben beloofd, naar hun engagementen.

“Als België nu zegt dat het de doelstellingen bijna haalt, dan is dat eigenlijk door de jaren na de bankencrisis, toen de economie vertraging opliep en nu opnieuw door de coronacrisis. De cijfers zijn dus geen gevolg van goed beleid, maar van toevalligheden.

“Ze beweren dat ze het al bij al niet slecht doen, maar hanteren veel beperktere doelstellingen, namelijk die van Europa. Voor Europa moest er maar een reductie zijn van 20 procent tegen 2020, het resultaat van een politiek compromis. België verstopt zich daar nu achter.”

Als jullie vinden dat de ambities van de EU niet ver genoeg reiken, moeten dan niet de Europese instellingen terechtstaan in plaats van de Belgische?

“Er loopt nu al een proces voor het Europees Hof van de Rechten van de Mens van enkele Portugese jongeren. Zij hebben schade geleden door bosbranden en ze hebben niet enkel Portugal, maar in totaal 33 landen aangeklaagd.

“Ik denk dat er veel voor te zeggen valt om België toch afzonderlijk voor de rechter te dagen. Ons land maakt al minstens sinds 1992 dure beloftes. In die zin is het normaal om de Belgische overheid voor de rechter te dagen, net als in Nederland, Ierland en Frankrijk is gebeurd.”

Is het wel aan de rechtbanken om beleid te bepalen? De zogenaamde gouvernement des juges?

“De rechters zullen niet zeggen welke klimaatpolitiek België moet voeren, maar wel wat de contouren zijn. Ze kunnen opleggen dat er tegen 2030 tussen 55 en 65 procent CO2-reductie moet zijn en nuluitstoot in 2050, met de vraag om regelmatig te rapporteren aan het gerecht.

“Een advocaat van Klimaatzaak zei het deze week treffend in haar pleidooi: ‘Het is net omdat je die politieke vrijheid niet hebt gebruikt en zoveel tijd hebt verspild, dat de derde macht dit nu dwingender moet opleggen.’ In een rechtsstaat is iedereen gelijk voor de wet en kan iedereen dus ook voor de rechter verschijnen.

“Het argument dat de rechter zo op de stoel van de politiek gaat zitten, klopt dus niet. De rechter gaat niet beslissen om bijvoorbeeld de kerncentrales open te houden, maar wel zeggen: ‘Dit heeft u beloofd en u weet dat als u dat niet doet, u het leven van burgers in gevaar brengt.’”

Is het werkelijk zo somber?

“Mijn eigen vader is gestorven in een hittegolf. Als België zijn beloftes niet nakomt, dan brengt het niet alleen de gezondheid van burgers in gevaar, maar ook hun woningen. Tegen 2100 zou de stijgende zeespiegel grote stukken van de polders onder water zetten. Anderzijds scheuren nu al huizen door de zakkende watertafel. Het recht op wonen is een fundamenteel recht, dus de overheid moet dat recht garanderen. Als je onvoldoende onderneemt terwijl je goed weet wat er zal gebeuren, is dat moedwillige nalatigheid.”

‘Het gaat hier niet meer om nalatigheid’, zei een van de advocaten, ‘maar om bedrog, moedwillig bedrog.’

“Dat ging vooral over de klimaattop van Parijs in 2015. België was toen de risee van de internationale gemeenschap en heeft daar zelfs een ironische prijs voor gewonnen, omdat we als klein land aanwezig waren met vier ministers maar zonder onderling akkoord. Er is dan snel toch een akkoord gesmeed, waarbij werd verteld dat België de Parijs-doelstellingen zou halen.

“In de rechtbank is dat Belgisch akkoord geanalyseerd. Het bleek bijlange niet voldoende om onder 2 graden of zelfs onder 1,5 graad opwarming te blijven. En net dat was de geest van de Parijs-doelstellingen. Dat is dus inderdaad regelrecht bedrog.”

Tegen juli valt de uitspraak. Hoe schat u de kansen in?

“Dat is moeilijk te voorspellen. Klimaatzaak heeft zeven eisen, misschien geeft de jury gelijk op enkele punten maar op andere niet. Ik hoop nog altijd dat we verliezen, want dan hebben we overheden die doen wat nodig is. Maar ik vrees dat we minstens op een aantal punten gaan winnen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234