Maandag 10/08/2020
Ministers Kris Peeters, Charles Michel en Jan Jambon. Michel I doet aan zinsbegoocheling bij het bijschaven van het begrotingstekort, stelt Carl Devos.Beeld Wouter Van Vooren

Column

David Copperfield is maar een amateur vergeleken met Magic Mister Michel & Friends

De politieke actualiteit volgens Carl Devos.

Zo'n twintig jaar geleden liet David Copperfield een vliegtuig verdwijnen. Nu slaat Nicholas, die op VTM moeiteloos een gsm door een glazen tafel duwt, iedereen met verstomming. Maar vergeleken met Magic Mister Michel & Friends zijn dat maar amateurs. De illusionisten van Magic Mister Michel lieten vorige week tijdens een voorstelling op Hertoginnendal in enkele uren evenveel miljarden verdwijnen. Als de speeldoos straks op de markt komt, kunnen ook gezinnen allerlei uitgaven van de structurele rekeninguittreksels doen verdwijnen. En zo de illusie creëren dat alles onder controle is.

Het moet geleden zijn van de wonderbaarlijke broodvermenigvuldiging, toen Jezus met vijf broden en twee vissen meer dan vijfduizend mensen voedde, of van dat feestje in Galilea, waar hij op een bruiloft te Kana water in wijn veranderde, dat een herder zijn volk nog zo verbaasde met mirakels. Deze regering is al veel genoemd, 'mirakelregering' mag het rijtje vervoegen.

Michel I koos - inderdaad een politieke afweging, geen objectief feit - voor een tekort binnen het politiek haalbare. De politiek gedefinieerde omvang van het probleem hangt immers af van de mogelijkheid om het met deze meerderheid op te lossen, en is geen resultante van onbetwistbare cijfers en berekeningen. Deze coalitie heeft, naar eigen zeggen, last van een gebrek aan cohesie en past dus de ambities aan.

Omdat het loslaten van het structureel begrotingsevenwicht in 2018 een blamage is, die deze regering dan nog jarenlang moet meeslepen, houdt ze officieel aan die timing vast, maar schuift ze de realisatie ervan voor zich uit. Michel I is nu niet sterk genoeg om een groter tekort op te lossen maar zegt wel in de begroting van 2017 en het verkiezingsjaar 2018 veel meer te zullen besparen. Nochtans luidt de regel dat regeringen ter zake minder krachtdadig zijn naarmate verkiezingsdata dichterbij komen. Dat was trouwens de bedoeling: lastige beslissingen moeten zo vroeg mogelijk in deze legislatuur, zodat de bloei tegen 2018-2019 terug in het land is. Wie weet hebben we inderdaad met mirakelregeringen te doen.

Alvast niet omwille van de wijze waarop ze daarbij te werk gaan. Met bekende truken van de foor. Herberekeningen en de befaamde kam door de cijfers leveren honderden miljoenen links en rechts op. Wat versnelde invoering hier, een beetje bijschaving daar, en hupsakee. Er is niet enkel sprake van een structureel begrotingstekort, ook van een structureel probleem met het begrotingsbeleid. Niet enkel omwille van verkeerde ramingen, maar ook omdat er te weinig buffers en overheidsinvesteringen zijn. En een vorm van openlijke zinsbegoocheling.

Zo worden effectief gedane uitgaven uit de structurele begroting gehouden, uiteraard met Europese instemming. Legale doping. De structurele begroting wordt zo minder een 'echte', terwijl ze de omgekeerde bedoeling had. Ooit dienden die Europese begrotingsregels ervoor om de overheidsboekhouding als het ware eerlijker te maken. Eenmaligheden en de effecten van economische cycli werden niet meegerekend om zo de ware, blijvende budgettaire beleidsprestaties te meten. Iemand zal de vele honderden miljoenen die nu uit die structurele cijfers gehouden worden ooit moeten terugbetalen.

Het is wachten op de uitkomst, als lachende - en na al dat harde werk uiteraard ook vermoeide - gezichten ons geruststellen dat de regering er toch maar weer in geslaagd is om de begroting op koers te houden, ondanks de loodzware omstandigheden. Niemand die er aan twijfelt dat die persconferentie er komt. Dan blijkt hoe 'structureel' deze regering anders is dan de vorige. En of er bijvoorbeeld niet weer wat uit de grote trukendoos wordt geput, met belastingverhoging op diesel of sigaretten bijvoorbeeld, allemaal voor onze gezondheid.

Carl Devos.Beeld Koen Broos

Existentiële keuzes

Een andere zekerheid is dat de regering inzet op jobs, jobs, jobs. Niemand is daar tegen. Maar er zijn duidelijke tekenen dat die jobcreatie niet zonder schade is. Het aantal langdurig zieken is de voorbije tien jaar verdubbeld. Meer en langer aan het werk, maar niet iedereen houdt het vol. En van dat werkbaar werk is op de arbeidsvloer nog niet veel te zien.

Het zijn niet allemaal 'schijninvaliden', zij die het na de verstrenging van de regels voor werkloosheid, pensioen of tijdskrediet niet meer aankunnen. De besparing in de werkloosheidsuitkeringen wordt volledig tenietgedaan door de stijgende uitgaven voor zieke werknemers. Daar zitten uiteraard profiteurs tussen, maar het zou even naïef zijn om omgekeerd te denken dat die hoge cijfers helemaal niet door het beleid veroorzaakt worden.

Na de arbeidsgeschikten moeten nu ook de arbeidsongeschikten geactiveerd worden, klinkt in de regering. Al was het maar om budgettaire redenen. Zelden waren existentiële maatschappijkeuzes zo duidelijk.

De vraag is hoezeer het sociaal geweten van Michel I, het offensieve midden, die nieuwe activeringsgolf kan verdragen. Zelfs met illusoire begrotingscijfers blijft dat structureel probleem van Michel I immers ongewijzigd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234