Woensdag 14/04/2021

ReportageRonde van Vlaanderen

‘Dat was hier vroeger het liefdesnestje van de bourgeoisie’: op zoek naar de ziel van Kwaremont

null Beeld Jan De Meuleneir / Photo News
Beeld Jan De Meuleneir / Photo News

Een boerendorp op een berg. Een plek waar geliefden die in de grote stad niet samen gezien mochten worden toch konden samenkomen. Een ontploft kasteel. Kunstenaars die inspiratie vonden in de weidsheid. Kwaremont is véél geweest voor De Ronde van Vlaanderen de streep van twee kilometer kasseien beroemd maakte en wielertoeristen er in een onophoudelijke stroom naar boven klimmen. ‘Van CEO’s van grote bedrijven tot boeren die nooit iets anders hebben gezien dan hun veld en hun beesten, iedereen is hier gelijk.’

Dikwijls heb ik van schone reizen horen spreken
Want ‘k ben een groot liefhebber van de mooie streken
‘k reis gans de wereld rond
‘k zag al wat er bestond
Den Haag - Parijs - Berlijn - Verviers en Tirlemont
Toch nog geen Kwaremont

Haar stem is stil en breekbaar en haar geheugen laat haar af en toe in de steek, maar de strofen van ‘Mijn Schoon Kwaremont’ debiteert ze fier. Het liedje is ouder dan zij, en dat wil wat zeggen: in september wordt Suzanne Vergeynst 99. Op die leeftijd is er veel dat ze niet meer kan, zegt ze. Naar de koers kijken bijvoorbeeld, wanneer ze aan de andere kant van het Sint-Franciscus-rusthuis over de kasseien dokkeren. Ze kijkt liever naar de Ronde op de televisie.

“Die mijnheer van de televies spreekt dan altijd over In De Zon”, zegt Suzanne en ze haalt een fotokader van de muur. Ze staat er zelf op, naast Michel Wuyts en Eddy Planckaert, in haar cafeetje op Kwaremontplein. In De Zon, een voorschoot groot, is haar hele leven geweest. Toen ze 4 jaar oud was, in het gezegende jaar 1926, namen haar ouders er hun intrek en ze bleef er tot ze het op haar 88ste genoeg vond, dat pinten tappen en vaten steken en de dronkemansklap aan haar toog. “Maar ik deed dat geiren. De zondag, na de hoogmis, zat het altijd stampvol. En wanneer de koers passeerde ook, natuurlijk.”

Suzanne Vergeynst (98). Beeld Jan De Meuleneir / Photo News
Suzanne Vergeynst (98).Beeld Jan De Meuleneir / Photo News

Verboden liefde

Een beklimming begint aan de voet en niet halfweg, waar Suzanne woont. De voet is op het kruispunt van de Broektestraat en de Paddestraat. Er is een streep getrokken voor de tijdsmeting van Strava — dat moderne meetinstrument voor pseudowielrenners. Dit is de plek waar wanhoop hoop verdrijft bij wie het juiste verzet niet vindt — maar nu lopen we vooruit op de feiten, u leest straks wel wat we bedoelen.

Hier woont Eddy Depoorter (58). Zijn Harley Davidson staat al klaar, want de lentezon nodigt uit voor een rit naar zee. Het is geen toeval dat hij naar daar wil: hij komt uit Oostduinkerke en is in 2012 hier aangespoeld, op zoek naar rust na 23 jaar als restaurantuitbater. Hij is ook nog privépiloot voor VIP’s die van Oostende naar Ibiza vliegen en restaurateur van oude Berkel-snijmachines voor charcuterie die sterrenchefs als Peter Goossens en Sergio Herman gebruiken. Hij kocht een boerderij uit 1838, volledig in puin, en restaureerde ze eigenhandig. Zijn geschiedenis met Kwaremont is kort, maar hij heeft er de liefde gevonden - al houdt hij het liever stil wie het voorwerp van die liefde is, want dat ligt nog wat moeilijk in het dorp.

Over de liefde in Kwaremont valt wel iets te vertellen, en zeker over de verboden liefde. “Ja ja, dat was hier vroeger het liefdesnestje van de bourgeoisie en de rijke industriëlen”, zegt Eddy en zijn gulle lach galmt over de koer. “Vroeger kwamen ze uit Kortrijk hier naartoe, met paard en koets. Hier was het stil en er waren veel kleine cafeetjes waar koppels die niet samen gezien mochten worden, toch een paar schone uurtjes konden beleven. En velden genoeg waar ze ongestoord konden vrijen, zeker? Kom, we wandelen eens tot bij mijn gebuur, die hier al zijn hele leven woont.”

Eddy Depoorter (58). Beeld Jan De Meuleneir / Photo News
Eddy Depoorter (58).Beeld Jan De Meuleneir / Photo News

De Oude is nieuwer dan de Nieuwe

Die buurman is Marc D’Haese (82). Alle weiden en velden tegen de flank van de Kwaremont zijn van hem en zijn vrouw Elza (82). Maar Marc zal dit jaar niet, op zijn klompen, langs de achterkant één van de grote VIP-tenten binnen glippen om zich aan al dat chique volk te vergapen. “Ja ja, heel de wereld kent onze Kwaremont, hé”, zegt Marc. “Maar ik zal u eens iets vertellen: de Oude Kwaremont is nieuwer dan de Nieuwe Kwaremont.”

De Nieuwe Kwaremont is de steenweg tussen Ronse en Waregem, waar tot 1973 de Ronde omhoog reed. Maar na de asfaltering in 1966 was het niet meer wat het geweest was. “Nog een geluk dat ze de kasseien die ze daar uitbraken, hebben gebruikt om het oude grindpad van aan de boerderijen beneden tot in het dorp te verbeteren. Anders was het hier nooit zo’n circus geworden.”

We nemen afscheid, want de klim lonkt en er is nog zoveel te vertellen over dit wonderlijke dorp. Op de terugweg plukt Eddy tulpen en anjers en druifhyacinten die in de graskant bloeien - voor zijn lief, weet u wel. “Tot straks”, zegt hij. “Ik ga een aperootje drinken met Thomas en Maaike, de nieuwe bazen van In De Zon. Ik zie u daar wel.”

Elza Jonckheere (82) en Marc D'Haese (82). Beeld Jan De Meuleneir / Photo News
Elza Jonckheere (82) en Marc D'Haese (82).Beeld Jan De Meuleneir / Photo News

Zoete inval

Tegen een lantaarnpaal staat een blauwe ton, met gedeukte blikjes en lege wikkels van energierepen eraan vastgebonden. ‘Respect voor onze natuur tijdens de Ronde’, staat erop. “Ik hou de Kwaremont proper”, zegt Annie Vermeulen (60). Ze woont met haar man Filip al 23 jaar in de laatste boerderij voor de kasseien beginnen. Ze vertelt honderduit over ‘haar’ Kwaremont, over coureurs die met lekke banden en slappe benen bij haar aankloppen en over de mensen van het dorp.

“Er wonen hier mensen van allerlei slag - van CEO’s van grote bedrijven tot boeren die nooit iets anders hebben gezien dan hun veld en hun beesten, maar iedereen is hier gelijk. De vriendschap is groot: om iets moeilijk op de computer op te lossen of een zware bak verzetten, je moet dat maar vragen en de mensen komen helpen. Dat is het toch het allerschoonste?”

Was er geen corona, het was bij haar de zoete inval: in de oude varkensstal heeft ze een cafeetje ingericht. ‘t Juiste Verzet heet het en die naam klopt als een bus: wie hier niet naar een kleinere versnelling schakelt, komt in de problemen. De muren hangen vol met rennersfoto’s. Aan het plafond bengelen honderden drinkbussen. Mannequins dragen oude koerstruien.

“Weet je bij wie je ook eens moet langsgaan? Bij Georgette, de grootmoeder van Dries Devenyns. De coureur, ge kent ‘m wel. Ze woont helemaal boven, naast het monument van Karel Van Wijnendaele. Wacht, ik zal haar eens bellen.” Vijf minuten later is Annie terug: “Ze verwacht u. Maar pas deze namiddag. Ze was nu aan haar eten bezig en daarna doet ze een dutje.”

Annie Vermeulen (60). Beeld Jan De Meuleneir / Photo News
Annie Vermeulen (60).Beeld Jan De Meuleneir / Photo News

Koers in plaats van kunst

We klimmen verder - te voet, weliswaar. De weg wordt steiler waar het dorp begint en de huizen tegen de helling kleven. Het panorama is van een duizelingwekkende schoonheid. “Op heldere dagen zie je zelfs de torens van Gent”, zegt Jules Demortier (62). Hij woont in het huis van de laatste kunstenaar van Kwaremont, Daniël De Vos. Want dat was Kwaremont ook: een kunstenaarsdorp. Demortier probeert die herinnering levendig te houden in zijn galerie Malpertuis.

“In de jaren 70 was Gies Cosyns burgemeester en schilder. Hij probeerde van Kwaremont een nieuw Sint-Martens-Latem te maken. Dertig jaar geleden kwamen mensen zelfs met bussen naar het dorp: de kunstenaars, dat was een attractie. Paul Beernaert bijvoorbeeld schilderde typische landschappen aan de lopende band: hij verkocht zijn werken bij wijze van spreken voor de verf droog was. Maar het is zoals met alles in het leven: het groeit, het bloeit en het sterft. De kunstenaars zijn allemaal overleden en met hen is Kwaremont als kunstdorp verdwenen. Maar: we hebben er de koers voor in de plaats gekregen. Het landschap inspireert coureurs ook tot schoonheid, nietwaar?”

Jules Demortier (62). Beeld Jan De Meuleneir / Photo News
Jules Demortier (62).Beeld Jan De Meuleneir / Photo News

450 bedden voor toeristen

Het typische molenwieken van de helikopter klinkt over het dorp, als aankondiging van de koers. Het is Dwars door Vlaanderen, maar de kasseien laten de renners nu links liggen. Op Kwaremontplein wandelt burgemeester Philippe Willequet (69) naar beneden, waar het peloton op de steenweg naar Ronse rijdt. Hij was niet ongelukkig toen de Ronde tien jaar geleden van Meerbeke naar Oudenaarde verhuisde en het gewicht verhuisde van de Muur van Geraardsbergen en de Bosberg naar de Oude Kwaremont en de Paterberg, allebei op het grondgebied van Kluisbergen.

“We zijn gezegend door de natuur”, zegt hij. Drie keer passeren de wielerhelden zondag zijn huis. Steekt hij zijn arm uit het raam, kan de burgemeester - al 33 jaar draagt hij de sjerp van Kluisbergen - de renners bij wijze van spreken aanraken. “De kunstenaars zijn er niet meer, maar we hebben nu 450 bedden voor toeristen in B&B’s. Allemaal mensen die de streek hebben ontdekt dankzij de koers. Kijk maar eens naar al die nummerplaten", zegt hij.

Philippe Willequet (69), burgemeester van Kluisbergen. Beeld Jan De Meuleneir / Photo News
Philippe Willequet (69), burgemeester van Kluisbergen.Beeld Jan De Meuleneir / Photo News

Thailand en Vietnam

De geparkeerde auto’s in het dorp komen uit garages in Kortrijk, Wilrijk, Zellik en zelfs van in Genk. Het zijn wandelaars en fietsers, maar ze moeten met honger en dorst op pad: er is geen bakker, geen beenhouwer, geen superette in Kwaremont. En café In De Zon is toe. “Zes jaar geleden kwamen we hier voor het eerst - we kenden mekaar nog maar net - en toen zeiden we al: als we dit ooit eens zouden kunnen kopen? En kijk nu”, zegt Maaike Goemaere (32). In november werd ze samen met haar vriend Thomas Derudder (37) de trotse eigenaar van het bijna 100 jaar oude kroegje, maar nog geen dag waren ze open. Ze laten het niet aan hun hart komen, omdat ze weten: alles komt altijd goed.

“Ik heb nooit anders geweten dat het in de horeca met ups en downs gaat”, zegt Thomas. Hij is, net als Eddy Depoorter die zijn Harley voor de deur heeft geparkeerd, een man van de zee die in Kwaremont is aangespoeld: zijn ouders hadden een brasserie in Adinkerke. Hij werkte als kok in Thailand, Vietnam, Zuid-Korea en in de Molecule - de meubelzaak - in Vichte. Daar werkte Maaike ook en de rest is geschiedenis. “Ik heb mezelf bijna kapot gewerkt en gefeest. Dat zal me niet meer overkomen. Hier ben ik rustiger geworden. Aan de kust is het altijd ju-ju-ju.”

Thomas Derudder (37) en Maaike Goemaere (32). Beeld Jan De Meuleneir / Photo News
Thomas Derudder (37) en Maaike Goemaere (32).Beeld Jan De Meuleneir / Photo News

80 bommen ontploft

We moeten nog hoger, weg van het dorp, en we zijn al licht in het hoofd van dat ene glas champagne in de zon. De velden die anders vol VIP-tenten zouden staan, zijn nu leeg. Kieviten dansen in de lentewind. Een leeuwerik zingt hoog boven het gedokker van carbonwielen de longen uit zijn kleine kleine lijfje. De kasseien van de Oude Kwaremont eindigen even plots als ze begonnen, maar de klim gaat verder in de - hoe toepasselijk - Ronde van Vlaanderenstraat.

Daar moeten we zijn, na het telefoontje van Annie: Georgette Huysman (97) woont naast het standbeeld van de bedenker van de Ronde, Karel Van Wijnendaele. “Kan ik u iets offreren? Een trappist? Of liever een drupke?”, vraagt ze nog voor ze is opgestaan uit haar zeteltje in de zon. Eens cafébazin, altijd cafébazin, zeker? “Ge moet seffens maar eens tot aan D’Oude Hoeve gaan. Joëlle zal wel daar zijn.” D’Oude Hoeve is, net als In De Zon, een begrip in Kwaremont. Georgette heeft er pintjes getapt tot ze de 90 naderde. “Ik ben eens gevallen - niet te erg, nochtans. En toen zeiden de kinderen dat ik er maar moest mee stoppen.”

Georgette Huysman (97). Beeld Jan De Meuleneir / Photo News
Georgette Huysman (97).Beeld Jan De Meuleneir / Photo News

Achter de dennen in haar tuin blinkt kasteel Calmont, en daar valt wel iets over te vertellen - over haar koersende kleinzoon ook, maar zijn verhalen en die van zijn kopman, wereldkampioen Julian Alaphilippe, leest u op de sportpagina's van de krant. “Ja jong, het kasteel. Dat is het strafste dat hier ooit in Kwaremont is gebeurd”, zegt Georgette.

Stel u bij het woord ‘kasteel’ geen middeleeuwse burcht voor: het is - of beter: was - een 18de eeuwse uit de kluiten gewassen chateau met torentjes en tierlantijnen in empirestijl. Tijdens de Tweede Oorlog eisten de Duitsers het op als verblijf voor hoge officieren. Wegens de strategische ligging, 120 meter boven de Scheldevallei, bouwden de nazi’s er op het einde van de oorlog een lanceerplatform voor V1-raketten. “En op de dag van de Bevrijding, 3 september 1944, hebben de Duitsers alles laten ontploffen, net voor ze vluchtten. Dat was een knàl, ongelooflijk”, zegt Georgette. Dat kan niet anders: in één keer gingen 80 V1-raketten de lucht in. Het kasteel lag in puin en wat er nu nog staat, is het gerestaureerde jachtpaviljoen.

Tijd om te breien

Het is niet ver meer tot de top, waar Georgette’s D’Oude Hoeve staat. De nieuwe bazin staat voor de deur en haar naam klinkt als een bruingebronsde en fijngespierde coureur die vloekt op de Vlaamse kasseien: Joëlle Coccioli (73), een Française met een Italiaanse vader. Ze woonde de eerste helft van haar leven in Avignon en de volgende helft in Kortrijk waar ze een muziekwinkel uitbaatte. En nu is ze dus cafébazin.

“Ik heb mijn leven een keer of vier omgegooid en telkens van niks alles terug opgebouwd”, zegt ze. Ze verliet Frankrijk voor de liefde, verloor ze in Vlaanderen, bouwde een zaak op, ging failliet, werkte zich op van receptioniste tot manager van een fitnesszaak, verloor een dochter in een motorongeluk en besloot, op haar 68ste, dat ze te jong was om niks te doen. “Ik dacht: een klein cafeetje op den buiten, dan heb ik nog altijd tijd om te breien. Dat was une erreur. Zòveel werk. Maar kom, ik amuseer mij.”

Joelle Coccioli (73). Beeld Jan De Meuleneir / Photo News
Joelle Coccioli (73).Beeld Jan De Meuleneir / Photo News

Hier, op de top, vinden we de ziel van Kwaremont. Want Joëlle is een vrouw van de wereld en heeft veel gezien en veel meegemaakt, zij kan het weten. “In de stad zijn de mensen gehaast en gesloten. Hier zijn de mensen puur. Open en vriendelijk. Er is niemand die géén goeiedag zegt. Ze stoppen zelfs met de auto om te vragen hoe het gaat. Hier weten ze nog wat het betekent om mensen te helpen, zonder er iets voor in de plaats te willen.”

Geen verdriet

We rijden naar beneden, over wat men de Nieuwe Kwaremont noemt, maar dus eigenlijk de Oude is. Nadarhekken staan in het gras, haastig aan de kant gezet tot de volgende koers. In het zonlicht in het dal glinstert de Schelde. Bij het passeren van het rusthuis kijk ik even naar rechts: daar zit ze, Suzanne van In De Zon, op haar terrasje, achter de rododendron en de brem waar de gele bloemetjes op doorbreken staan. Plots klinkt haar bijna 100 jaar oude stem opnieuw glashelder:

Lang geleden kregen wij een nieuwe herder
Eens hij ons dorpje kende wou hij niet meer verder
Men maakt hier geen verdriet
‘t is schoon al wat men ziet
En spijt kreeg iedereen die Kwaremont ooit verliet

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234