Zondag 28/02/2021
Joachim Pohlmann. Beeld Bob Van Mol
Joachim Pohlmann.Beeld Bob Van Mol

Column

Dat oorlog onzinnig is, zal niemand betwisten. Maar het bestaat en zal niet snel verdwijnen

Joachim Pohlmann is woordvoerder van Bart De Wever (N-VA) en schrijver van Een unie van het eigen. Zijn column verschijnt wekelijks.

Vorige zondag was het Erfgoeddag en aangezien mijn eega in die sector werkzaam is, was ik van dienst om op de kleine te letten. Als nieuwe man is die taak mij uiteraard niet vreemd, en dus nam ik hem mee op een uitje naar het Duits militair kerkhof in Lommel. Gewoon, uit pure nostalgie.

Vooraleer u de karikaturen over mezelf en mijn ideologie voor werkelijkheid neemt, wil ik erop wijzen dat het kerkhof zich bevindt in het geboortedorp van mijn grootvader. Als kind ging ik met hem op trektocht in de bossen van dat dorp en dan kwamen we op die begraafplaats uit.

Golvende zee van kruisjes

Vandaar het nostalgische karakter van ons tripje; want het maakte een enorme indruk op mijn jongere ik. Bijna veertigduizend lichamen liggen er geborgen in een golvende zee van betonnen kruisjes, een afgrijselijk imposant zicht.

Je bereikt dat kerkhof niet zomaar. Het ligt verborgen in de naaldwouden. Met opzet, om bedenkelijke figuren weg te houden van de nagedachtenis van de gesneuvelden. Per toeval zul je er niet snel op stoten, je moet er enige moeite voor doen.

Veel meer dan in Tyne Cot of Henri-Chapelle heerst er in Lommel een enorme terughoudendheid in de omkadering. Van heroïsme of verering, laat staan nationale trots, is geen spoor. Er is enkel plaats voor ingetogenheid en nederigheid.

De bescheidenheid van de verliezer wellicht, en omdat er een aantal problematische gevallen liggen. Al waren het overgrote merendeel van de gesneuvelden in Lommel dienstplichtigen die ervan uitgingen dat hun strijd gerechtvaardigd was.

Oorlog is het uitvoeren van het beleid van je regering met geweld. Of zoals Carl von Clausewitz het zei: de voorzetting van politiek met andere middelen. Een soldaat vraagt niet naar het waarom, enkel naar het hoe.

Mort pour la patrie

Het offer van de lijken in Lommel was nodeloos en nutteloos. Net zoals dat van de jongens die neergemaaid werden op de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog en in elk Frans dorp herdacht worden met een standbeeld waarop “Mort pour la patrie” prijkt. Ze zijn er vet mee.

En toch is die zinloosheid geen algemene regel. Dat oorlog onzinnig is, zal niemand betwisten. Maar het bestaat en zal niet snel verdwijnen. Onvermijdelijk zullen mensen opnieuw en tegen hun wil geconfronteerd worden met de vraag: welke prijs zijn wij bereid te betalen?

Bij de landing op Normandië ging de geallieerde staf ervan uit dat de meeste soldaten in de eerste aanvalsgolf zouden sneuvelen nog voor ze de duinen konden bereiken. Zij moesten de Duitse troepen lang genoeg bezighouden opdat de tweede aanvalsgolf zou kunnen landen.

In die eerste boten zaten ongetwijfeld jongens die wisten dat ze niets meer waren dan kogelvangers. De enige reden waarom zij toch in die landingsvaartuigen stapten, was het geloof dat wat ze deden juist was, dat het zinvol was, dat het noodzakelijk was.

Het is beter te leven dan te sterven, maar het is ook beter staand te sterven dan op je knieën te moeten leven. Ergens daartussen moet er een kantelpunt liggen: wanneer is het offer het waard? Wanneer is het zinvol?

War and dishonour

Neville Chamberlain was in 1939 niet bereid de prijs te betalen. Hij keerde terug van Hitler met de belofte van "peace in our time". Winston Churchill antwoordde: "You were given the choice between war and dishonour. You chose dishonour, you will have war." De geschiedenis gaf hem gelijk.

Mijn zoontje liet er in de kinderwagen zijn slaap niet voor. Hij is ook te jong. Het is aan mij om ervoor te zorgen dat hij nooit voor de keuze komt te staan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234