Zaterdag 21/09/2019

'Dat is een pleidooi om te scheiden'

Minister van Financiën Didier Reynders (PRL) maakt aanpak van discriminatie tussen gehuwden en samenwoners tot prioriteit

Tegen begin september komt Didier Reynders uit met zijn langverwachte plan om de fiscaliteit te hervormen. De belastingen op inkomsten uit arbeid krijgen prioriteit. De bedrijven hebben hun deel al gehad. Nu wordt het tijd voor de gewone belastingplichtige. 'Voor hen telt het nettoloon. Dus gaat het om de keuze tussen een verhoging van de lonen en een verlaging van de belastingen.'

Dirk De Wilde en Bart Brinckman

Met de paars-groene regering gaan we minder belastingen betalen. Zoveel is zeker. Al maanden heerst er een politiek opbod tussen de diverse regeringspartijen over welke bevolkingsgroep nu het meest moet profiteren. Minister van Financiën Didier Reynders (PRL) kijkt er wat geamuseerd tegenaan. "Ik heb al wat voorstellen gehoord. Maar ik neem het regeerakkoord als leidraad."

Dat zeggen ze allemaal.

"In het regeerakkoord staat de vermindering van de lasten op inkomsten uit arbeid centraal. Bovendien staat vermeld dat de respectieve discriminaties ten aanzien van gehuwden, samenwonenden en alleenstaanden zullen worden weggewerkt. Dat laatste is voor mij een prioriteit. Het kost erg veel (schattingen komen snel uit op 72 miljard frank, BBR/DDW) maar het is echt noodzakelijk. Artikel 6 van de grondwet gaat uit van de gelijkwaardigheid der Belgen. Het is gewoon abnormaal om met zo'n discriminatie te blijven zitten.

"Er zijn twee belangrijke discriminaties. Zo is het belastingvrije minimum bij alleenstaanden hoger dan bij gehuwden (2 keer 160.000 frank tegenover twee keer 190.000 frank bij samenwoners, BBR/DDW). Ik wil de belastingvrije som voor gehuwden optrekken. Bij gepensioneerden is er een probleem van decumul. Gepensioneerde samenwoners krijgen een grotere belastingvermindering dan gehuwden. Dat is gewoon niet te doen, dat is een pleidooi om uit de echt te scheiden.

"Vervolgens moeten we werk maken van de vermindering van de globale fiscale druk. Ik pleit voor specifieke maatregelen voor alle categorieën van werknemers, van de laagst betaalde die geen belasting verschuldigd is tot de zware verdieners die in de hoogste belastingschalen zitten."

Dat laatste zullen de socialisten graag horen.

"Er zijn inderdaad een of twee ideologische problemen. Maar kijk eens, in euroland gaan op diverse plaatsen de belastingen naar omlaag. Enkele van mijn collega's zijn socialisten. Ik stel vast dat in hun landen de maximale belastingdruk zich bevindt op 42 procent (Duitsland), 45 procent (Frankrijk) of een stuk lager (Groot-Brittannië). In Europa zit elk land tussen de 35 en de 45 procent. Bij ons bedraagt het maximumtarief 55 procent. Ik wil naar 50 procent of nog lager gaan. Ik ben een liberaal. Jullie begrijpen dat ik mijn socialistische collega's in Europa niet langs links wil inhalen. (lacht)

"Wat Europa betreft maak ik trouwens nog een vaststelling. België rijdt in de gele trui, samen met enkele Scandinavische landen, als het om de globale belastingdruk op arbeid gaat. Ik zou graag afzakken naar het midden van het peloton. Het probleem is evenwel dat het peloton door de diverse maatregelen vertraagt. Het maakt mijn streven er niet eenvoudiger op. Maar goed, de regering heeft reeds enkele maatregelen genomen. Zo werden de belastingschalen geherindexeerd, wat een verlaging met vijf procent betekent. De crisisbijdrage werd afgeschaft, wat nog eens drie procent vertegenwoordigt. De globale fiscale hervorming moet opnieuw acht procent opleveren. Over de termijn waarop dat moet gebeuren, moeten de regeringsonderhandelingen maar uitsluitsel bieden."

Er moet ook geld zijn om dat te financieren.

"We werken volgens het stabiliteitsprogramma. Dat betekent een evenwichtige begroting in 2002 en een globale schuld van minder dan 100 procent van het bruto binnenlands product in 2003. Volgens het advies van de Hoge Raad voor Financiën zullen we die doelstellingen mogelijk al in het jaar 2000, respectievelijk 2002 halen. Zelfs zou ik graag een overschot op de begroting zien van een procent van het BBP in 2005.

"Met die uitgangspunten ben ik ervan overtuigd dat die fiscale hervorming mogelijk blijft. Het Zilverfonds (een fonds dat de pensioenboom vanaf 2030 moet opvangen, BBR/DDW) komt daarbij niet in gevaar. Wat dat Zilverfonds betreft pleit ik trouwens voor meer beleggingen in kapitaal (bedenker begrotingsminister Johan Vande Lanotte (SP) hield het bij obligaties, BBR/DDW). De opbrengst van de UTMS-licenties, de derde generatie van gsm's, en van privatiseringen zoals Belgacom kunnen in dat fonds worden gestort. Ik kan leven met een schuldratio van om en bij de 100 procent. Dus hoeven we dat geld niet aan schuldafbouw te spenderen. Wellicht kan er ook nog geld gaan naar investeringen op het vlak van mobiliteit. Maar voor mij staat een stelling als een paal boven water: het meeste geld moet aan de belastinghervorming worden gespendeerd."

Deelt iedereen binnen de regering dat standpunt?

"Ik moet nog enkele collega's overtuigen. Als we pleiten voor een actieve welvaartsstaat, dan moeten de belastingen naar omlaag. Zo komt er ruimte voor meer investeringen en dus bijkomende arbeidsplaatsen. Met een loonlastenverlaging van 100 miljard frank doen we al een serieuze inspanning voor de bedrijven. Een inspanning voor de werknemers moet nu volgen. En wat telt voor de werknemer? Zijn nettoverdienste. Wat is bijgevolg het belangrijkste: een verhoging van het loon of een verlaging van de fiscale druk?

"Ook de vennootschapsbelasting wil ik hervormen. Dat wordt evenwel een neutrale operatie. Een vermindering van de aanslagvoet wordt gecompenseerd door een vermindering van de aftrekposten. Dat is best makkelijker gezegd dan gedaan. Zo'n vermindering van de aanslagvoet geldt namelijk voor elk bedrijf. Aftrekposten zijn inherent aan bepaalde bedrijven of sectoren. Iedereen is het eens met de uitgangspunten van de hervorming. Maar ondertussen blijven ze mij bestoken om bijzondere aftrekposten toe te staan. Ik heb er zelfs enkele toegekend, onder meer voor de koopvaardij."

Het wordt nu wachten op de federale regeerverklaring van 17 oktober om uw plannen te kennen.

"Neen. Begin september kom ik met mijn plan naar buiten. De gemeenteraadsverkiezingen hebben toch geen invloed op de belastinghervorming? Meteen hebben we een maand om alles door te praten. Tegen december wil ik vervolgens zicht hebben op de hervorming van de vennootschapsbelasting."

En ondertussen moet u ook de administratie hervormen, kwestie van de verminderde belasting te kunnen innen.

"Klopt. Mijn talrijke bezoeken aan de belastingadministraties hebben me twee problemen bijgebracht: een van informatica en een van gespecialiseerd personeel. En dan zijn er nog een aantal bijzondere moeilijkheden. Zo is het door de krappe arbeidsmarkt moeilijk om mensen te vinden voor Antwerpen en Brussel. Ook moeten we dringend iets doen aan continudiensten zoals de douane.

"Meteen heb ik twee nota's, twee vijfjarenplannen, klaargestoomd. Dat voor de investeringen in informatica gaat uit van een verhoging van het budget van 1,8 miljard frank naar 2,4 miljard. De nota over het personeel gaat uit van 1.500 aanwervingen per jaar. Er moet bijvoorbeeld meer personeel komen bij de douane. Ook de invordering heeft meer mensen nodig. En dat heeft sociale gevolgen. Zo hebben we momenteel geen personeel om met belastingplichtigen te praten die het moeilijk hebben om een bepaalde som te betalen."

De premier vond onlangs dat financiën al genoeg ambtenaren telt.

"Het hangt ervan af wat hij juist bedoelde en in welk perspectief we zijn uitspraken moeten zien. In elk geval moeten de twee nota's gezamenlijk bekeken worden. Later, wanneer de informatica geïnstalleerd zal zijn, kunnen er misschien op bepaalde diensten afvloeiingen komen. In elk geval zullen we hoger gekwalificeerd personeel moeten aanwerven. Voor dit en volgend jaar zijn die bijkomende aanwervingen in elk geval toegezegd.

"De informatisering en de vereenvoudiging van de taxatie (afschaffing fiscale zegels en kleinere belastingen, BBR/DDW) zullen op termijn minder mankracht vragen. Maar ondertussen moet er toch maar geïnd worden, en dat vraagt bijkomende mensen. Tenzij de regering zegt: 'Goed, we innen gedurende twee jaar geen belastingen.' Mij niet gelaten hoor. Maar zoiets heb ik nog niet gehoord. Ik geef enkele voorbeelden. Tegenwoordig kopiëren studenten nog steeds de hypothecaire akten. We kunnen die inscannen. Maar zolang de scanners niet geïnstalleerd zijn moeten de twee systemen naast elkaar functioneren. Nog een voorbeeld: de registratie van de penale boeten. Elk kantoor krijgt de uittreksels van de Postcheck toegestuurd. Die worden vervolgens in drie boeken ingeschreven. Daar zijn best enkele mensen zoet mee. Dat kan perfect elektronisch gebeuren. Maar als die nieuwe apparatuur er nog niet is, moet het werk blijven gebeuren.

"Ik heb schrijnende dingen gezien. Bij de douane en accijnzen in Antwerpen botste ik op iemand die iedere dag 9.000 stempels zet, vreselijk. In Charleroi krijgen de ambtenaren nog een opleiding op Windows 3.11. Tijdens mijn bezoek aldaar werd ik vergezeld van een twaalfjarige jongen die gedurende een week schaduwminister was. Die bezat een gsm, surfte op internet en kende via de school alles van Windows 98. Hij was verrast. (Schamper) Modernisering is meer dan een nieuwe website opzetten voor de administratie. Tegenwoordig is het al e-vanalles dat de klok slaat. Wel, een politieman die een document wil versturen aan een collega en niet over een fax bezit kan het schudden. Bij financiën is het net zo."

Uw voorganger Philippe Maystadt beet zijn tanden stuk op de hervorming van de administratie. Hij vond dat het departement niet beheersbaar was.

"Tja, hij heeft natuurlijk weinig tijd gehad om de problemen aan te pakken. Hij was nauwelijks tien jaar minister van Financiën, ik ben het twaalf maanden. (grijns) Ik denk dat het kan. In Gent kwam er een fraaie reactie op mijn bezoek. Ik was in dertig jaar de eerste minister van Financiën die daar langskwam. Gedurende vijf jaar ben ik voorzitter van de NMBS geweest. Ik heb heel wat stations en stelplaatsen bezocht. Het is allemaal wel gemakkelijk om dat soort dingen te vertellen in het parlement of in de krant terwijl je in feite niks hebt gedaan of geprobeerd. Financiën heeft heel wat gekwalificeerde mensen in huis. Ze hebben heel wat voorstellen klaar."

Misschien zit er eentje bij om zelfstandigen beter te controleren.

"Er moet inderdaad meer controle komen. Ik heb kritiek gehad van het Rekenhof omdat sommige belastingplichtigen nauwelijks worden gecontroleerd. Ook de commissie mensenhandel in de Senaat vraagt meer controle. Allemaal goed maar dit vraagt mensen en materiaal. We zullen in ieder geval keuzes moeten maken over wat de prioriteiten moeten zijn.

"De vakbonden stellen dat de middenstand te weinig wordt gecontroleerd. Die middenstanders klagen dan weer dat als ze gecontroleerd worden, het te grondig gebeurt. Ik wil een correcte relatie met de burger. Dat betekent dat je hem niet van meet af aan als potentiële crimineel beschouwt. De inning en controle moeten sneller kunnen. Onder meer via elektronische weg (aangifte via het internet) en de vereenvoudiging van het reglement. Vervolgens moeten we een aantal selectiecriteria opstellen om belastingplichtigen wat nauwgezetter te controleren."

Elke foute aangifte betekent niet onmiddellijk een frauduleus opzet.

"Precies, al geef ik toe dat er ook grijze zones bestaan. Maar de echte financiële criminaliteit of de BTW-carrousels zijn van een andere orde. Daar pleit ik voor een betere samenwerking tussen financiën (Bijzondere Belastinginspectie) en de politiediensten. Zelf kunnen we niet alles doen. In die zin hebben we reeds twee samenwerkingsprotocollen afgesloten: een rond BTW-carrousels en een rond minerale oliën, kortom de fraude rond benzine en diesel. Ik hoop dat het federaal veiligheidsplan ook daar een tegemoetkoming doet."

Ondertussen wordt u ook met het Copernicusplan, de hervorming van de volledige federale administratie, geconfronteerd.

"Klopt. Ik heb alvast mijn enquêteformulier ingestuurd (lacht). Met de grote lijnen ben ik het eens. Voor Financiën zou ik toch sneller willen gaan. De bestedingen voor informatica blijven daarbij ontzettend belangrijk. Neem de banksector. Daar doet men niets zonder eerst zicht te hebben op de informatica. We moeten ons geen illusie maken. Er komt geen betere inning, noch een sterkere strijd tegen de fraude zonder investeringen in informatica. Vervolgens kan er worden gedacht aan de reorganisatie van het personeel. En eer dat echte resultaten oplevert, zijn we weer enkele jaren verder."

'België rijdt in de gele trui als het om de globale belastingdruk op arbeid gaat. Ik zou graag afzakken naar het midden van het peloton'

'Ik wil een correcte relatie met de burger. Dat betekent dat je hem niet van meet af aan als potentiële crimineel beschouwt'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234