Dinsdag 16/08/2022

Bellen metCorrespondent Patrick van IJzendoorn

‘Dat het Europese Hof de uitzetting naar Rwanda tegenhield, is niet helemaal ongunstig voor Boris Johnson’

Een vliegtuig dat volgens Britse media migranten naar Rwanda vervoert in Wiltshire, Groot-Brittannië. Beeld REUTERS
Een vliegtuig dat volgens Britse media migranten naar Rwanda vervoert in Wiltshire, Groot-Brittannië.Beeld REUTERS

Op het allerlaatste moment stak het Europese Hof voor de Rechten van de Mens dinsdagavond een stokje voor een vlucht met asielzoekers van Engeland naar Rwanda. Dat leidt tot grote woede in Londen, vertelt correspondent Patrick van IJzendoorn. ‘Dit is een zware week voor de relatie tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk.’

Niels Waarlo

Kun je kort schetsen wat er aan de hand is rond de vluchten naar Rwanda?

“Drie maanden geleden kwam het bericht dat het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken een akkoord met Rwanda had gesloten om mensen die alleen of illegaal het land binnenkomen, daarheen te sturen in afwachting van hun asielprocedure. Het gaat vooral om migranten die het Kanaal oversteken in bootjes en van wie de inschatting is dat ze nauwelijks kans maken op asiel, bijvoorbeeld omdat ze uit landen komen die veilig genoeg worden geacht om naar terug te keren.

“Dat beleid is controversieel. Mensenrechtenorganisaties vinden het immoreel om problemen met migranten uit te besteden aan andere landen, en er zijn zorgen over de situatie in Rwanda. Zo verschillen de inzichten over de vraag in hoeverre het een democratie is.”

Dinsdag voorkwam het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EVRM) de eerste vlucht met migranten naar Rwanda. De regering van Johnson dreigt nu uit het Europese mensenrechtenverdrag te stappen. Wat zouden de gevolgen zijn?

“De Britse regering heeft al jaren problemen met uitspraken van het Hof in Straatsburg, met name op gebied van migratie en het uitzetten van terroristen. De vorige premier, Theresa May, sprak ook al over het verlaten van het Hof. Die discussie is opnieuw opgelaaid. Britse rechters hadden geoordeeld dat de vliegtuigen mochten opstijgen, en dan besluit het Europese Hof dinsdagavond laat dat het toch niet mag: dat heeft veel woede veroorzaakt.

“Groot-Brittannië zou uit het mensenrechtenverdrag kunnen stappen, maar dat zou een grote stap zijn. Het Hof is geen onderdeel van de EU, en het is maar twee keer eerder voorgekomen dat een land uit het verdrag stapte. Griekenland deed dit onder het kolonelsregime eind jaren zestig, en Rusland deed dit onder Poetin. Dat is geen geweldig rijtje om in terecht te komen. Wat het extra pikant zou maken, is dat de Britten zelf medegrondleggers van het EVRM waren, na de Tweede Wereldoorlog. Het lijkt me waarschijnlijker dat ze niet uit het verdrag stappen, maar een bill of rights aannemen waarmee ze uitspraken van het Hof naast zich kunnen neerleggen.

“Een groot probleem is dat in het Brexit-akkoord is afgesproken dat het Verenigd Koninkrijk lid zou blijven van het EVRM. Stappen ze eruit of nemen ze een wet aan om de uitspraken naast zich neer te leggen, dan bestaat de kans dat de EU sancties oplegt. En dat terwijl het ook misgaat op de Ierse Zee. Maandag hebben de Britten gezegd dat ze af willen van een deel van het protocol rond het controleren van goederen, waarna de EU met sancties heeft gedreigd. Een dag later spreken ze over het verlaten van het EVRM. Dit is dus nogal een zware week voor de relatie tussen EU en Verenigd Koninkrijk. En het is pas woensdag.”

Waarom is het voor de regering-Johnson zo belangrijk dat ze asielzoekers in Rwanda laat wachten? Los van ethische bezwaren lijkt het een kostbare operatie om ze telkens naar Rwanda te sturen.

“Het aantal migranten dat met bootjes het Kanaal oversteekt, neemt sinds een jaar of vijf enorm toe. De conservatieve regering vindt dat een drama. Het idee is dat er een afschrikwekkend effect vanuit gaat, dat migranten niet meer honderden euro’s willen neertellen aan mensensmokkelaars als ze het risico lopen naar Rwanda te worden gebracht. Of dit ook zo werkt, valt nog te bezien: dinsdag kwamen weer driehonderd mensen aan per boot.

“De positie van Johnson is de laatste maanden verzwakt door partygate en andere zaken. Hem wordt verweten een zwakke premier te zijn, dus een dossier waarop hij kan laten zien dat hij een harde kerel is, komt hem goed uit. De regering is dan ook vastbesloten om door te gaan met het organiseren van vluchten.

“Dat het Europese Hof de vlucht heeft tegengehouden, is niet helemaal ongunstig voor Johnson. Hij kan de schuld van het hele debacle nu makkelijk op het Hof afschuiven. Zo van: wij hebben er alles aan gedaan, nu liggen die Europese bemoeials weer dwars. Ik verwacht dat dit niet zo’n grote ramp zal zijn voor zijn populariteit.”

Hoe populair is dit harde migrantenbeleid onder de Britten?

“Volgens peilingen lijkt een kleine meerderheid voor te zijn, maar er is sprake van een duidelijke splijting in het land. Die splijting loopt geheel langs partijvoorkeuren: mensen die stemmen op de Conservatieve Partij zijn veelal voor, mensen die Labour, Liberaal-Democratisch of Schots-Nationalistisch stemmen zijn vaak tegen. Een polariserend onderwerp dus. Dat past wel in deze tijd.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234