Dinsdag 17/09/2019

'Dat gun ik ze niet'

'Ik schrok van de manier waarop ministers zich voor de kar van ziekenfondsen laten spannen, en ook van de manier waarop de pers mijn vernietiging mee organiseerde.' Mieke Vogels repliceert op de kritiek. 'Weet je, ook ik lijd aan een depressie.'

Bart Brinckman en Dirk De Wilde

Na het jongste mediaoffensief tegen Agalev en Mieke Vogels is het haast een wonder dat de Vlaamse minister van Welzijn nog functioneert. Vooral na de beslissingen over het polderdorp Doel en de Vlaamse zorgverzekering kwam de groene excellentie onder vuur. "Of ik nog graag kom werken? Oh ja (monstert haar fonkelnieuwe bureau dat het vorige exemplaar, op maat van Wivina Demeester en dus te laag, vervangt). Ik kom graag naar hier. Wel lees ik minder graag dan vroeger kranten."

Is het de schuld van de media? Bij de ministers tierde de achterklap welig.

"Is dat zo? Ach, het Doel-dossier heeft in de regering zwaar gewogen. Tussen mij en Bert Anciaux vielen harde woorden. Ik had hem uitgenodigd voor een ontbijt. Na zijn uitspraken in De Morgen belde hij me met de vraag of hij nog mocht komen (lacht). 'Heel grappig. Bert', zei ik, 'Kom nu maar zeker langs. Laat ons het goedmaken.'

"Agalev is nieuw in de regering. Dat veroorzaakt wantrouwen. Kunnen ze het? Gaan ze zich voegen? Gaan ze niet te veel van hun tak maken? De andere regeringsleden namen ons de opmerking over het gebrek aan steun in het Doel-dossier kwalijk. Het is allemaal ook zo onhandig gelopen. Maar Doel was voor ons een principieel dossier. Het gaat naar het hart van de keuze tussen economie en ecologie. En het is niet omdat je in de regering zit dat je principes moet opzijzetten."

Men verweet jullie een gebrek aan collegialiteit. Jullie namen de beslissing, maar legden de verantwoordelijkheid bij de anderen.

"Momentje, ik ben als enige de beslissing gaan verdedigen in De zevende dag. Die dag had ik mijn reden om boos te zijn op Steve Stevaert (zucht). En zo zijn we allemaal boos op elkaar. Steve was ook uitgenodigd. Hij vond het belangrijker om in een groene frak in mijn stad door de Kennedytunnel te gaan fietsen. Ik had best wel leedvermaak toen het zo hard regende.

"Er zullen nog moeilijke dossiers volgen. Die had je ook in de vorige regering. Hier zijn een aantal lijken uit de kast gevallen. Tjonge wat hebben die ministers elkaar den duvel aangedaan. Maar het verliep allemaal achter gesloten deuren, weggeborgen in de cenakels van de macht. In deze regering zitten de conflicten minder diep, maar we steken ze niet weg. Ik vind dat niet erg. Herstel en verfijning van de democratie draait niet rond de eindeloze debatten over cumul en decumul maar om het eenvoudige feit dat je met elkaar van mening kan verschillen."

Doel ging naar de kern van jullie bestaan, waarom werd het geen breekpunt?

"Het regeerakkoord ging uit van de bouw van het Deurganckdok en een leefbaarheidsstudie voor Doel. De vorige regering vond Doel in dat scenario sowieso onleefbaar. Ik denk het tegendeel. In Antwerpen woon ik vlak bij de HST-werken. Die bezorgen mij meer last dan het Deurganckdok voor de Doel-bewoners. De leefbaarheidsstudie gaf ons gelijk. Dat is een overwinning voor Agalev.

"De stuurgroep voor de leefbaarheidsstudie heeft stevig gediscussieerd omdat men aanvankelijk enkel het strategische plan voor de linkeroever als uitgangspunt wilde nemen. Dat plan voorziet ook in de bouw van het Saeftinghedok boven Doel. Tja, een dorp onder water bestaat enkel in de Suskes en Wiskes. Daarvoor moet je geen dure leefbaarheidsstudie bestellen. In die zin hebben we de definitieve leefbaarheid niet binnengehaald. Dat kon ook niet omdat het regeerakkoord verwijst naar dat strategische plan.

"Breekpunten maken het je tegenstanders veel te gemakkelijk. Het Doel-akkoord paste in het regeerakkoord, daarom heb ik het verdedigd. Maar Agalev heeft verschrikkelijk slecht gecommuniceerd. Ook ik ben daar zwaar in de fout gegaan. Ik had naar de persconferentie na de ministerraad moeten komen. En dan was er nog de wet van Murphy, het worst-casescenario: de aanwezigheid van Luc Versteylen."

Het lijkt Turkije-België wel.

(Lacht) "Zeg dat wel. Met een rode kaart voor Vogels. Als partij moeten we dringend onze communicatie evalueren.

"Ik blijf dit akkoord verdedigen. We investeren in de leefbaarheid, bovendien neemt de Vlaamse overheid via de onteigeningen de onzekerheid van de bewoners over. Mocht ik er wonen, zou ik er blijven wonen. De leefbaarheid is gegarandeerd tot de bouwvergunning voor het Saeftinghedok. Ik geloof echter niet dat dat dok er komt."

Anderen zeggen van wel, met een oog op de stijgende cijfers aan containertrafiek.

"Dat is een ramp, hé jongens. Al die trafiek. Allemaal over de weg. Door die stinkende stadsgoot, de Ring. Hoe kunnen we die containertrafiek opvangen met een gunstige kosten-batenanalyse voor de mensen en de overheidsportemonnee? Nu al moesten we tijdens de begrotingscontrole een extra miljard vrijmaken voor de eerste Schelde-verdieping omdat de stroom zich volgens de baggeraars niet gedraagt. Als ecologist kreeg ik rillingen: een stroom die zich niet gedraagt. Hoe verzinnen ze het? Misschien gedraagt de mens zich niet. Enfin, als Antwerpen een main port wil blijven, dan behoeft de volgende schepengeneratie een nieuwe Schelde-verdieping. Met alle gevolgen van dien: een stroom die zich nog minder gedraagt, water dat sneller landinwaarts stroomt enzovoort. Kan je dat geld niet op een meer verantwoorde manier besteden? Dan durf ik als Antwerpenaar pleiten voor een samenwerking tussen de havens van Zeebrugge, Vlissingen en Antwerpen. We hoeven toch zomaar niet de notaris te spelen van het Antwerpse havenbedrijf?"

Ook in het dossier van de zorgverzekering lag u onder vuur.

"Nu is het mijn beurt om boos te worden. Ik zit hier de hele tijd op mijn klavier te tokkelen en dan gaan zij even vertellen dat ze er ondanks Vogels is gekomen. Het zal wel dat de Limburgse afdeling van de Socialistische Mutualiteiten dat uitbazuint, die hebben goede relaties met een minister (lacht smakelijk). Voor mijn part is er in dat dossier niets misgelopen. Ik heb alleen de indruk dat niet de politiek maar wel de ziekenfondsen dat hebben bestierd.

"Ik hecht veel belang aan netwerkvorming, aan dat middenveld. Dat betekent voor mij dat er wordt samengewerkt, niet dat er een ziekenfonds komt met de mededeling: 'Hier Vogels. Een hapklare brok. Slikken maar. Voor vier miljard frank.' In die zin was mijn conflict met de vakbonden tijdens de onderhandelingen voor een interprofessioneel akkoord voor de zachte sector heel bewust. De budgettaire ruimte is beperkt. Ik wil ook een eigen beleid voeren. Daarom is dat zorgkrediet zo belangrijk. Het is een koppeling van de kwaliteit van arbeid aan de kwaliteit van leven.

"Het vernieuwende van de actieve welvaartsstaat gaat op dat punt totaal aan mij voorbij. Het idee van een volledige werkgelegenheid bestaat al honderd jaar, alleen gebeurt het nu in een geglobaliseerde economie met harde eisen op het vlak van rendement en flexibiliteit. Zoiets veroorzaakt onwelzijn, waar ik dan meer mee te maken krijg. Men vergeet dat er achter de werknemer een mens schuilgaat die familiale verantwoordelijkheden heeft. Het verhaal van de actieve welvaartsstaat is louter kwantitatief, niet kwalitatief. Neen, de actieve welvaartsstaat dreigt nieuwe drop-outs te creëren."

Het basisprobleem van de zorgverzekering was een slecht decreet om van uit te gaan. Waarom durft niemand dat zeggen?

"Inderdaad, het was een scheef kader op basis van een werkstuk van de ziekenfondsen. Het was in een preëlectorale hype goedgekeurd en iedereen had een andere reden. Voor de een was het het begin van een Vlaamse sociale zekerheid, voor de andere was er de bekommernis om de ouderen. De gemaakte berekeningen waren fake. Er was geen enkele voorbereiding, ook niet bij de administratie. Ik besteedde dus enkele studies uit. De resultaten bevestigden onze bange vermoedens. Ik wilde daarom het decreet opzijschuiven.

"Toen brak pas goed de hel los. Eigengereide waanzin, zo werd het genoemd. Tja, bepaalde belangengroepen wilden met de zorgverzekering hun positie consolideren. En dan had je nog de socialisten die tijdens de verkiezingscampagne met het voorstel de boer waren opgegaan. Ze hadden die ouderenorganisaties allerlei dingen wijsgemaakt: 'Hebt u een schram op uw arm, wij komen de afwas doen.' De druk was groot, ja. Voor de SP was het een echt breekpunt."

U krijgt de zorgverzekering toch nooit tegen 1 juli 2001 op de rails.

"Ik lees overal dat niet ik maar Stevaert en Patrick Dewael de architecten zijn. Dat zij het dus maar oplossen hé (proest het uit en wordt weer ernstig). Er zijn nog heel wat problemen. Een voorbeeld: overal botsen we op de federale sociale zekerheid. Als ziekenfondsen hun leden een verplichte bijdrage vragen, dan moet zoiets voor alle leden gelden. Maar een aantal ziekenfondsen is federaal. Om het probleem Brussel op te lossen, moeten die fondsen ofwel defederaliseren ofwel moeten we de federale wet veranderen. En de Franstaligen stappen nu al naar het Arbitragehof. Ik heb geen probleem met de zorgverzekering hoor. Ik zal mijn uiterste best doen. Maar het is niet eenvoudig."

Bent u niet geschrokken van de manier waarop medeministers u haast in de vernieling hebben gestort?

"Ik schrok van de manier waarop ministers zich voor de kar van de ziekenfondsen laten spannen. Ik schrok ook van de manier waarop de pers zich laat gebruiken, bewust of onbewust, om mijn vernieling mee te organiseren. Misschien moet ik ook eens journalisten bellen om te gaan roddelen over Stevaert."

Men beschuldigde u van onbekwaamheid?

"Tijdens de onderhandelingen om het interprofessioneel akkoord was ik zogezegd slecht omringd. Het akkoord komt echter van hier, niet van de vakbonden. Dan was er het kinderopvangplan dat ik volgens SP-parlementslid Magda De Meyer maar niet afkreeg. Het was voor de voorziene datum klaar en ik oogst er overal applaus mee. Ook aan de zorgverzekering hebben we hard gewerkt. Kijk, zo'n opmerkingen doen al de mensen die hier werken, pijn. Natuurlijk zijn er roddels. Maar men schrijft het maar. Nooit wordt er eens contact gezocht om te vragen hoe het zit. Ik heb er me vreselijk aan geërgerd."

Het was niet georchestreerd door de SP, zegt voorzitter Patrick Janssens.

"Ach, wat weet die van wat er allemaal in zijn huishouden gebeurt? Komaan zeg. Dezelfde dingen kwamen steeds in andere kranten terug. En iemand uit het socialistische huishouden zei me dat het allemaal niet zo bedoeld was. Maar goed, ik vond het wel mooi toen Janssens zei dat hij het niet wil laten escaleren (fijntjes). Ik was dan ook eerst goed boos geworden tegen collega Stevaert. Misschien heeft dat geholpen.

"Ik ben waarschijnlijk te populair. Een aantal partijen in Antwerpen is er niet gerust op. Door de gemeenteraadsverkiezingen worden we allemaal kleine zelfstandigen die voor hun bollenwinkel vechten. Desnoods met minder fraaie concurrentietechnieken. Er wordt gesoldeerd, gebradeerd. En morgen is alles gratis."

Volgens Anciaux heeft de verkiezingsoverwinning Agalev pretentieus en arrogant gemaakt.

"Ach, hij had het niet zo scherp bedoeld, zei hij. En misschien hebben de andere partijen liever dat we in een hoekje zitten te bibberen. O wat hadden ze graag gehad dat de fundi's en de realo's vechtend over de straat rolden. De partij is veel volwassener dan men denkt. En bij gebrek aan beter schiet men dan maar op het boegbeeld. Ze zouden niet liever hebben dan dat ik niet meer aan tv-spelletjes meedoe of in praatprogramma's zit. Dan kunnen ze er zelf gaan zitten. Maar dat gun ik ze niet."

Anciaux verweet jullie te veel bezig te zijn met Agalev en te weinig met de Vlaamse regering?

"Neem de plannen rond inburgering of de kinderopvang. Daar hebben we binnen de regering lang over gepraat. Ik snap echt niet waar hij dat haalt. Misschien stond hij wat scherp na de discussie over Doel. Of had hij nog last van zijn gemoedstoestand. Trouwens, ik sukkel ook met een depressie."

U steekt het goed weg.

"Een postzorgverzekeringsdepressie (schatert het uit)."

Ondertussen blijft u vrolijk met een Volvo rondrijden?

"Ja hoor. Ik krijg ongelofelijk veel solidariteit van andere Volvo-rijders. Tuut tuut, gaat het. En ze steken de duim omhoog. Ik denk dat Volvo nog nooit zo'n megacampagne heeft gehad. Ik houd er een wereldberoemde Volvo aan over die 95 procent van de tijd voor mijn deur staat. Om de twee weken maakt een Marokkaantje om de hoek hem schoon (grinnikt). Dat interview in het dealerblad was het mooiste cadeau dat ik mijn tegenstanders kon doen. Ik heb daar al veel penitentie voor gedaan. Maar als het de grootste stommiteit uit mijn carrière blijft, dan moet ik niet blozen."

'Bij gebrek aan beter schieten ze maar op het boegbeeld'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234