Woensdag 07/06/2023

Bellen metThomas Rueb

‘Dat een ballon boven Amerika blijkt te kunnen komen, zijn Amerikanen echt niet gewend’

De ballon die op 4 februari is neergehaald, op deze foto zwevend boven de kust van de staat South-Carolina. Daaronder een Amerikaanse straaljager. Beeld AP
De ballon die op 4 februari is neergehaald, op deze foto zwevend boven de kust van de staat South-Carolina. Daaronder een Amerikaanse straaljager.Beeld AP

In de afgelopen twee weken zijn vier objecten uit de lucht boven Noord-Amerika geschoten, waaronder een Chinese spionage-ballon. Correspondent Thomas Rueb ziet dat in de VS de aandacht voor vreemde objecten toeneemt. ‘Ook onder Trump hebben Chinese ballonnen in het Amerikaanse luchtruim gezweefd.’

Dylan van Bekkum

Hoe zeker zijn de VS ervan dat het gaat om zogenoemde spionageballonnen uit China?

‘Van de eerste, die op 4 februari is neergeschoten, menen de Amerikanen zeker te weten dat het om een Chinese spionageballon gaat. De brokstukken die zijn opgedoken wijzen erop dat de ballon niet slechts de capaciteit had het klimaat in de gaten te houden, zoals China beweerde, maar ook uitgerust was voor spionage. Daarnaast kon de ballon volgens de VS tot op zekere hoogte worden bestuurd, wat indruist tegen het Chinese narratief dat hij per ongeluk boven Amerikaans grondgebied is afgedreven. Maar daarna begint het mysterie.

‘Van die andere drie objecten hebben de VS geen idee wat ze zijn, of ze hebben er in elk geval niks over naar buiten gebracht. Ze leken in elk geval niet op die eerste, de Chinese ballon. Van het object op 10 februari, neergehaald even buiten Alaska, is alleen bekendgemaakt dat het onbemand was en de grootte had van een auto. De eerste ballon had de omvang van een aantal bussen.

‘Op 11 februari is een ‘cilindrisch object’ door de VS neergehaald, net over de grens met Canada. Dat object zou meer weg hebben van een spionageballon, maar wat het is, blijft onduidelijk. De brokstukken hebben vanwege de onherbergzaamheid van het gebied nog geen uitsluitsel kunnen geven. En tot slot is 12 februari, afgelopen zondag, een ‘achthoekig object waar touwen uit hingen’ neergehaald, even buiten Michigan.’

Domineert dit het nieuws in de VS?

‘Absoluut. De aandacht is gigantisch. Om verschillende redenen. De verhoudingen met China en de zorgen om de invloed van autocratische regimes waren al dominante thema’s. En het belangrijkste wat de president volgens Amerikanen hoort te doen, is het beschermen van de territoriale soevereiniteit. Het feit dat een buitenlands spionage-object dagenlang boven Amerika kan zweven, is voor veel Amerikanen een schok.

‘Maar hier speelt ook nog iets anders. In 2021 kwam voor het eerst naar buiten dat de Amerikaanse luchtmacht honderden malen per jaar objecten in het Amerikaanse luchtruim observeren, waarvan de luchtmacht geen idee heeft wat ze zijn.

‘Over die ufo’s zijn zorgen en verwondering ontstaan. Obama heeft erover gesproken in een podcast van The New York Times, er was een hoorzitting in het Congres. Om de herkomst van die objecten te herleiden, is de luchtmacht scherper gaan kijken naar onder meer radarbeelden. Zo hebben ze kunnen construeren, ook onder de vorige president Donald Trump, dat Chinese ballonnen in het Amerikaanse luchtruim hebben gezweefd.’

Wat leert de Chinese luchtballon en de reactie van de VS erop ons over de relatie tussen de VS en China?

‘Nu wordt duidelijk hoever China durft te gaan als het aankomt op het verzamelen van inlichtingen over de VS: ze zijn zelfs fysiek aanwezig in het Amerikaanse luchtruim. Voor Amerikanen wordt eens te meer duidelijk dat de zorgen rond China niet alleen economisch van aard zijn, maar ook spelen op militair vlak. Helemaal als blijkt dat onder de andere neergehaalde objecten ook Chinees materiaal zit, kan dat een verregaande complicatie van de verhoudingen tussen de twee landen tot gevolg hebben.

‘En die gevolgen zijn al merkbaar. Het geplande bezoek van minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken, het eerste van de regering-Biden, is afgeblazen.’

Denken de Republikeinen hier nog anders over dan de Democraten?

‘President Biden heeft veel kritiek gehad in de dagen na de ontdekking van die ballon op 4 februari. Hij heeft met neerhalen gewacht tot het object boven zee hing: met name Republikeinen stellen daarom dat hij niet hard genoeg heeft opgetreden. Daarmee proberen ze ook het contrast met Trump te benadrukken, die van harde kritiek op China een van zijn speerpunten maakte.

‘Met het snelle neerhalen van de overige drie objecten heeft Biden die kritiek enigszins uit handen geslagen. Verder is de reactie op de Chinese intrusie uitzonderlijk uniform: beide partijen maken zich zorgen over de Chinese dreiging en zijn voor het voortvarend neerhalen van de objecten.’

Denk je dat het Biden nu dan ook wel goed uitkomt, dat hij zijn spierballen kan tonen?

‘Hij krijgt al langer te verstouwen dat hij internationaal te ‘zacht’ zou zijn, helemaal in vergelijking met Trump, die expliciet Amerikaanse belangen boven de wereldorde plaatste. Biden heeft de kans om zich van zijn harde kant te laten zien. Maar blij zal hij niet zijn.

‘Het diplomatieke bezoek van Blinken was in het belang van beide grootmachten, de twee machtigste landen op aarde. Geen van beide heeft baat bij escalatie, terwijl escalatie nu wel dreigt. Zeker nu China een tegenoffensief is begonnen en de VS op haar beurt beschuldigt van het inzetten van spionage-objecten rond China.

‘Blinkens bezoek moest de verhoudingen tussen beide landen versterken en ontspannen. Nu gebeurt het tegenovergestelde.’

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234